ÍÞpâl ‘N‘mj‘Râ ‘aè¡‘^ ÙR‘^‘oÝâjNÜ ^Ò‘a‘Nëoðâ‘a aÒYª qÑ¡ÁÏu‘oÝâ‘aâ pp‘“ pŒÍÞÑ‘a qÑOj^ø dÒYâ ÄK«‘“ hÒÍÞ‘aâªj dúÏs]‘oÝâ‘a ‘a·‘oè¤Õ` d÷KÕ`‘aÕ`. «dÒUÛ‘a NÒj‘oÝâ ‘aâK\ÓhŸÝâ bÛ ëhK\Ü ‘N‘mjâ‘aâ ÄK«‘“ Î`‘q‘oÝâ‘a «ÏcÍÞÑ‘`‘h]‘oÝâ‘aNÜ dÒ«‘^‘oÝâkìð pjÔu²jâ ‘TâK\Ó‘a ‘o‘aâYNÜ Ã‘oâhÒ‘o_ hŸâK‘`â‘aâ, aÒRÒŠ‘hâ‘aâb NöK‘\hŸâK‘`â‘aâ NÒ‘a‘o‘T∠‘Tâ‘a¥ rj§ U«‘^‘oÝâkî b‘`‘h¶‘a‘oÝâ. ‘RK\Ò‘hÏcà ‘N‘m (²dÒ˜ÔuNþ Ęhþ)‘aâ ‘oä«‘^Îoâ b‘`‘h¶‘a‘oÝâRÒ «‘RÔwKU‘aTø aÒYª‘N‘m hŸâK‘`â «ÏcÍÞjNÜ ‘Rj hŸâ·‘hâU pÍÞhŸâ‘a‘R‘h hÒÍÞÞj NÒj‘oÝâ‘o‘hNÜ ‘a‘ajâ vÒ‘Râ‘TâK\Ó‘a ‘`‘a‘o‘T∑aâ. «Ïc‘Nè‘^ pÏshŸâ‘oÝâ aÒYª‘N‘m. NÒ‘oà‘a bÛ ‘N‘m Ä NÒj‘oÝâ‘a «ÏcTÒ‘h‘oÝâkø ‘aâKë\‘ab ‘hâÍÞÞ‘o‘RâYhïáâ NÒ‘N ‘~‘h‘^‘oÝâb «dú¡‘N‘oÝâjhÝâ ÷‘a‘o‘Râ¡dÒTÒ‘hâªjÎT pÏcàj‘oÝâ‘R p‘oÕhKÏce\Ó‘a %ÔcK\Ó eK‘“‘oÝâ& j‘aâ eèK‘` ‘aè‘^ª‘oÝâjâ‘aâ «ÏcTÒ‘h‘oÝâ‘a ‘aâK\Ó‘a²Yâ ÑoâhÒ‘o_Û rj§‘oÝâj‘oj‘a Ïu§˜Ïs‘oâ‘Râ ‘Tâ‘a¥Õ`. ‘oÝäj «‘RK‘¯‘oÝâj hŸâK‘`â oÒ®‘RäÏc‘oÝâ‘a ‘oœÕhKÏce\Ó‘a ‘aè‘^ª pqîÏs‘oÝâ j‘TY ÏuâK‘`‘h rkБoâhŸâ rj§ ‘häÏc‘oÝâ‘a ‘häÏc‘oÝâ‘aâ `Òlˆ‘ap. ŘZÓ rj§ U«‘^ ëoÝâ‘NZÓ Ã‘oâhÒ‘o_hŸâK‘`â ‘Rj‘`â. ÃK‘`â ‘ajâ‘Râ hÒY ‘N¡ë^jâ ‘NlÔu ‘aè‘^ª‘oÝâ ÎThŸÝâ‘TâaÒ¥‘hâ. ÃK‘`l ‘h‘T‘a, ‘^ä‘Râ, výNÜ‘oä‘hª‘oÝâ «Ïc‘q¡Ïu‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥p. «gZÓÿs ‘oÝäªÍÖhŸâ‘oÝâ‘a ‘~«‘`Ïc‘hâÏce\Ó‘a ÑoâhÒ‘o_Û rj§‘oÝâjkø Nã‘\ Í‚‚‘N ‘aè‘^ª ‘`è‘qª‘oÝâ ‘Nj‘`â. ÃK`ö‘N hŸÝâ‘o_ ‘o²jNÓb pÛâYâ‘TâK‘\RÒ bKNö‘N hŸÝâ‘o_ Îo]â RÒ‘a‘oÝâ ÎThŸÝâ‘TâK\Ü‘aâ. ‘^‘`‘aâ‘Râ]‘oÝâRÒ aõ‘N ‘a¡‘hNÓ ‘aè‘^ª‘oÝâ ÎThŸÝâ‘TâK\Ü‘aâ. ‘RâKYä‘hâ ÍÖ²kÐ hŸâK‘`l Rùl rj§‘oÝâjkø aõ‘N hŸÝâ‘o_ pÏcKUb pÛâYâ‘Tâ‘a¥ ²Zõ‘N rj§‘oÝâ‘a¥Õ`. aÒRÒŠ‘hâ‘aâb NöK‘\hŸâK‘`â pÏcKUb pÛâYâ‘Tâ‘a¥ hŸÝâ‘o_ rj§ pâ˜ZÓ `ö‘NZÓ hŸÝâK\ÜYhïáâ NÒ‘N ‘oÝâ…‘Râ‘hâ ¡ÁØujâ eèK‘`‘aè‘^ª‘oÝâ ÎThŸÝâ‘Tâ‘a¥²Yâ aõ‘N rj§ ‘`è‘qª‘oÝâ ‘Nj‘`â. pÛâ‘` ïchöƒb‘a ÑoâhÒ‘o_ hŸâK‘`l eèK‘`‘aè‘^ª rj§‘oÝâ‘a ‘NKZì ‘aÕ` hŸâK‘` ‘TK‘`‘oÝâjkø NöKëT‘oÝâ Nö‘h‘^‘o\Ó‘a‘aâ, ÃK‘^ Ïwè‘`hŸä‘N¸‘h‘N‘oÝâ NÒ‘NdúhÝâ‘a‘aâ `Òb^ø ÏuÕhÏu‘oä‘a‘oÝâRÒ «‘RÔwKÏc‘`ÕR‘aÕ`hïáâ.

aÒYª‘oÝâ vÒ‘^oÒÏw‘aâj, ÅyÒµNÜj NÒj‘oÝâ‘a ‘oâxhÒÍÞÞj, ÏuKÏc‘aâ¥j Ä«‘qhŸâ‘oÝâ‘a ‘o¤Õh²l‘a ‘`‘aâYNÜ Ã‘oâhÒ‘o_, aÒRÒŠ‘hâ‘aâbNöK‘\ rj§‘oÝâjkøb U«‘^‘oÝâkî ^ÒhÒƒ]‘oÝâ. oÒÕh NÒj‘oÝâ‘aNÜ ‘^‘hâoÒ‘^ Ä ‘N‘m hzâ²YâKë\aø ë^lÔuNö‘aâYNÜ rj§‘oÝâkø ëað‘a‘aâ Ä“Ò‘h‘oÝâjâ NÒ‘ahÒ‘oà. NÒb hŸâÕ` dýhÒ]Ó‘N ‘oâ‘^ pÍÞèK‘~] NÒj‘oÝâ‘a hÒÍÞÑ‘`‘h]‘oÝâ ‘oj‘a ‘NKZì‘aâ ÊN܃‘oRÒ Î`oÒhŸâ‘^aÒ«‘qhŸâ‘oÝâ‘a ‘o¤Õh²l‘a ‘`‘aâY ‘N‘oNÒ‘q‘oÝâ ‘Nj‘`â. Ïcç‘hµTÒmÜ‘Nª ÏcÕhdÒj‘a‘oÝâ‘a roÒjhŸâ‘oÝâ‘a ‘N«‘Rx‘h‘oÝâ `Ò‘a pâ‘TâˆYNÜ ‘Rj «ÏchzäÍÞ‘a‘oÝâjkø ‘^‘^ Ï•â‘a ÏuâÔs‘h Ä‘a¤‘` oÒ‘`ª oÒ‘`‘N RÒhŸâ‘N ‘aYNÒTÒ‘hª pkÐÔubÛ ÍÞ‘a‘oÝâ‘aâ dúÔsK‘TâY Í‚‚‘NZÓ. (‘^‘^ Ï•â‘a ÏuâÔs‘h Ä‘a¤‘`‘oÝâ j‘aâ‘ap aÒjâ‘Râ ‘h‘N‘oÝâkìð‘a oÒ‘`ª‘oÝâjâ. pÛ]kø‘a‘Râ‘ap ‘^‘^‘oÝâjâ; ‘NK‘Tâ^Ò‘m‘oÝâjâ kø‘a‘Râ‘ap Ï•â‘a‘oÝâjâ; ‘oâ£ë`j kø‘a‘Râ ‘T‘h©oÒ‘`ª‘oÝâjâ Ä‘a¤‘`‘oÝâjâ; Ôc²jK«Rùp ‘oÝâ‘a¥‘Râ‘ap ÏuâÔs‘h oÒ‘`ª‘oÝâjâ).

fìÍÞoÒ‘\kø ÑNƒ‘a¥ ‘oä‘`‘a¥ ‘RâÏwjNÜ Nö£Õ` ‘`ä‘h‘oÝâkø ‘aâ‘a¥ ÍÞpâ©`öš\Ókøb ‘oâK‘\Ïc ¡ÏuK‘~ ‘Tän‘Nj pÛâ‘`‘aâ, ‘`äj‘oÝâjpÛâ‘`‘aâ «N×. ‘q. 8, 9 ‘q^Ò£e‘oÝâjaÒZÓ Ïcç‘hµTÒmÜ‘Nª rj§ ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘aNÜ ëTKÕ`‘a aÒYª U«‘^‘oÝâjâ Nöb¥ hŸÝâ‘a¥p. oÒb ‘oj‘a Ïcç‘hµ TÒmÜ‘Nª hŸÝâ‘R‘oÝâ‘a aÒYª‘N‘mNÜ‘Rj ÍÞaÒ‘`‘h‘oÝâ ‘oª¡‘N‘oâ‘Râ‘Tâ‘a¥Õ`. «‘N‘oâ‘oÝâRÒ rj§, U«‘^kîO‘a‘oÝâjNÜ ‘okìÎa ÏuKÙR‘^, aÒYª ‘N‘mjNÜNã‘\ Ïcç‘hµTÒmÜ‘Nª ÏcÕhdÒjaÒK_‘oâNÒj‘oÝâ aÒZÓNÓ Æ hŸä«‘qhŸâ‘oÝâ ‘oâÕhK‘^ ejÏc\Ó‘aÕ`. TÒmÜ‘Nª Tø‘m hŸÝâ‘R‘oÝâ‘aK‘`â ÃK‘^NÜ Ïcç‘hµ‘oÝâ‘a ‘NKZì‘aâ Î`oÒjhŸâ‘oÝâ‘aNÜ «dÒ“Ò‘aª‘oÝâ íwUˆ vÒµpâNÓ Ïwp‘h¨jª‘hˆaÒ‘`âjâ‘aâ, ÃK‘R‘hK‘R ~øRÒ‘`âjâ‘aâ b‘^ªp‘“âkìð‘a NÒj‘oÝâ‘a vÒµpâ ïuoÒÏcÕhÍÞ‘a‘oÝâkø RÒhŸâ‘N, ‘o䣑hKÕR‘N, ‘a¡‘hN×ÍÞ‘a‘oÝâ ‘oÝâOâªkìð oÒÕh ÍÚ‘o‘a ‘~è_NÓ ÍÚ‘^‘oÝâkø, ‘oè¡_ ‘oä‘aª‘oÝâkø ËÊ‘h§\Ó aÒYª‘N‘m ‘N‘^ªK‘^ «dÒ‘oÝâOª‘oÝâ ‘NlÕR‘aÕ`. Î`oÒjhŸâ‘oÝâkø aÒYª‘oâK‘\Ïc‘oÝâ «Ïc‘oÝâO ~Ñ‘Rëoðâ‘aÕ`. vÒµpâhzÝâ‘Nƒ ÃhÒˆïuoÒ Ïu‘oâhŸâ‘oÝâjkø roÒjhŸâ‘oÝâjK‘`â r‘o‘N‘¯j‘aâ, pœtÒµjhŸâ‘oÝâ‘a pœÏsâ ‘N‘¯j‘aâ Ä\ÓdÒ\Ó Ã·‘ahÝâK‘TâY ÄTÒ‘hëoðâ‘aÕ`. Æ hŸäTÒ‘h‘oÝâ ‘oj‘aÎa Ïcç‘hµ ‘oâ‘“ªhŸÝâ‘R‘oÝâ‘a ë^jâ‘RâÎ`‘q‘oÝâkø ‘a¡‘hNÜjâ‘aâ, aÒYª‘oâK‘\Ïc‘oÝâ‘aâ kîb Î`oÒjhŸâ ‘oÝâKë\\ÓÕ` NÒ‘`â.

NÒ‘N_ÛhŸÝâj NÒj‘oÝâ‘a aÒYª‘N‘m pÏcàj «ÏcTÒ‘h‘oÝâ‘a ‘aâKë\‘ab qÑÏu‘a‘oÝâj ‘oj‘a‘aâ, rj§‘h‘T‘a‘oÝâj‘oj‘a‘aâ, vÒÔw‘^ª‘oÝâ‘oj‘a‘aâ pÕ`‘^ ‘oâ‘Râ‘Tâ‘a¥Õ`. ÎhëT‘hâ‘oàj aÒpâëhš\Ó Ôc²jj‘oâ«Õh qÑÏu‘a‘oÝâkø Î`oÒjhŸâ ëNðK‘N‘hª‘oÝâ ÎThŸÝâ RÒhŸâ‘N ‘o䣑hKÕR‘N ‘a¡‘hN× ÍÞ‘a‘oÝâ‘aNÜ ‘RèÏw`Ò‘a‘oÝâjâ‘aâ ÎTÔu‘a²Yâ ‘Nj‘`â. ëoðâkÐKe dÒ‘aâ‘R²jâ qÑÏu‘a‘oÝâkøb RÒhŸâNÜjNÜ, ‘a¡‘hNÜjNÜ Å˜ZÓ `Ò‘a‘oÝâjâ ÎTÔu‘a²Yâ ëTÔc§hŸÝâ‘a¥Õ`. ÍÞjÍÞ‘N‘hK‘\‘oâ‘aâ ‘aÏcç‘hµ oÒ‘`ª «Ïc‘qKÏu ‘Rj ‘“‘h©vÒ‘R‘h qÑÏu‘a‘oÝâ‘a Nöb¥ b‘o¡‘h‘a‘oÝâj ‘~äpâb RÒhŸâNÜjNÜ, Ïc‘`â‘Râ‘hâ aÒYª‘N¡ë^jNÜ ÅUˆ‘a²Yâ lQKÏce\Ó hŸÝâ‘a¥Õ`. NÒ‘N_ ‘R]Ïc_ Î`‘o, ÍÞÑhŸâÏcj ÎT«føjâ qÑÏu‘a‘oÝâ Ïc‘`âaÒ…jâ‘hâ ÄY‘N¡ë^jNÜ ‘RèÏw‘oÝâj bUˆ‘a²Yâ ïchöƒ‘aâ‘Tâ‘a¥Õ`. ‘q‘N‘o¸‘h‘oÝâ 1183 kø ‘^‘aNÜ NÒ‘N_ÛhŸâ ‘oâxhÒŒÍÖ ‘hâ«‘`‘oâÎ`p `Ò‘a‘oÝâRÒ bUˆ‘a ‘oâK`Ò‘h (ÅÏc§ZÓ ‘oâK‘`‘\)‘oâ‘aâ «RÒ‘oâ‘oÝâkø pqqµ‘h roÒTÒ‘hâª\Ü ¢vÒÔcKU‘a Rù‘mNבoâ‘[ p`Òª¢vÒ‘a‘oÝâ‘a‘aâ, Î`oÒjhŸâ‘oÝâ‘a‘aâ ÏcÕ`‘oâKÕ` ‘a¡‘hNÜjNÜ, ‘o⣑hjoÒ‘`NÜ kì‘a‘oâK«‘\NÜ, NÒrÛ©‘h Î`rÛhŸÝâë\ñ‘a RÒhŸâNÜbNÓ, Ïc‘`â aÒ…jâ‘hâ RÒhŸâ‘aâjNÜ, ‘N‘h\ÒoÒ‘`aÒ‘`âjkø ‘T‘^â‘hâkìð‘a Ä‘hâ‘RâÕhNÓ ‘oè¡_‘oä‘aª‘oÝâ lUˆ aÒYª, ÏuKÙR‘^‘oÝâjNÜ dúÏs] ‘Nl§KëT‘ab ‘oâkЃÏcà‘h qÑÏu‘a‘oÝâ ë^jâÏcà‘Tâ‘a¥Õ`.

qÑÏu‘a‘oÝâj^ødÒYâ NÒ‘N_ÛhŸâ ‘a‘hÏc‘^âjâ ‘N˜ZÓKU‘a Î`oÒjhŸâ‘oÝâjhŸâK‘`l rj§‘oÝâ Nã‘\ aÒYª ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâjâ, oÒbNÓ Î`oÒjhŸâ‘oÝâj^ø ‘Rj ÏuKeK‘“‘oÝâ ÃpUˆ‰‘a¥‘oÝâRÒ vÒ‘Râ‘TâK\Ó‘a²Yâ b‘häÔcK‘Tâ‘Tâ‘a¥p. NÒ‘N_ÛhŸÝâj NÒj‘oÝâ‘aK‘`l ‘aè‘^ª, rj§‘oÝâjkø hÒ‘oâÏc§ Î`oÒjhŸâ‘oÝâkøbp «Ïc‘q¡Ïu‘oÝâjâ. ÍÞÑhŸâÏcÎT ‘aè¡‘^ ‘h^Ò¥‘onb ‘hUKÏcÍÞîÔu‘a NÒ‘N_ ‘R]Ïc_Î`‘oàb NÒj‘oÝâ‘a ëT‘Nƒe\Ó‘a rj§‘oÝâj‘RâY pÛbNÓ ‘Rj ‘oâÕhhzÝâ‘N pqîÏs ‘Râ]‘oÝâ. ÄK«‘“Î`‘q ‘oâK‘`l ‘aè‘^ª, ÏuKÙR‘^ ‘N‘mj ‘TÕh«‘^‘aâ ‘hUKU‘a ÄK«‘“‘h‘ThÝâ‘^jâ NöK‘`‘hâ Æ NÒ‘N_ÛhŸâ ‘aè‘^ª rj§‘oÝâjâ ÍÞÑhŸâÏc ‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘on hŸâK‘`l ‘aè‘^ª‘oœ‘h‘aj NÜ`ÒÏw‘h]‘oÝâjâ‘R ëT‘Nƒe\Ó‘a‘ob ~ÑpKUÕh. NÒb ÅÕ` b‘häÔcKÏc ‘oj‘aâ Ïc‘\‘`â. j·KU‘a rj§‘oÝâjâ TÒj NöjÕ`‘R ‘aâ‘a¥p. ÃphŸÝâ U‘`Ke‘h‘oÝâkøb, ‘^KÍÞÑ‘oç‘hâkøb rj§‘oÝâj‘okì aÒYª ‘~KÕR‘oâ‘oÝâj NÜ`ÒÏw‘h]‘oÝâjâRÒ ëT‘Nƒe\Ó‘ap NÒ‘oà. NöK‘^ dúl‘Njâ NÒ‘a‘o‘T∠‘Tâ‘a¥‘aâ qÑ¡ÁØuhŸâ‘oÝâj‘Râ ‘~KÕR‘oâ‘oÝâj pÏshŸâ‘oÝâ‘a ‘aphŸÝâ, bphŸÝâ aõ‘Nƒ ‘häÏcàÎo Ãb ëTÏc§âYNÜ vÒ‘“ª‘oÝâ NÒ‘`â. dÒjKïcY hŸâK‘`l íc£‘` Î`‘o‘m‘oÝâ hzÝâ‘Nƒ `Òµ‘h eK‘“‘oÝâjpÛâ‘`‘aâ, ¡ÏuK‘~‘oÝâj pÛâ‘`‘aâ ‘aè‘^ªrj§‘oÝâ jâ‘a¥p. dÒjKïcYkøb hÒ‘oâÏc§ ëT‘hâ‘oà ‘N˜Y ‘^ä‘h⧠U‘o‘h ‘aâ‘a¥ Î`oÒjhŸâ‘oÝâ hzÝâ‘Nƒ køÏcl ~Ñ‘R‘oÝâ‘a, ¡ÁØujâ ‘oâ£ë`j oÒhÝâK‘Tâ‘TâK‘\ pp‘“ ‘~KÕR‘oâ‘oÝâj^ø ‘aè‘^ª‘oÝâ ÎThŸÝâ‘Tâ‘a¥ ÄY‘R¡ë^j rj§‘oÝâ jâ‘a¥p. Ïc\Ü‘oâZÓëoðÏcà `Òµ‘heK‘“‘oÝâjpÛâ‘`‘aâ ØZÓÎo ‘o䣑hKÕRNÜ hÒK®\Ü ‘Rj ‘aè‘^ªrj§‘oÝâjâ ‘Rj‘oà. ‘o‘hK‘R²jâ NùY `Òµ‘heK‘“‘oÝâícð hÒ_ Rö\Ü‘Râ Ïcj‘N pÛâ‘`‘aâ ŘZÓ ‘aè‘^ª rj§U«‘^‘oÝâjâ ëT‘Nƒe\Ó hŸÝâ‘a¥p. Ä ‘o‘hK‘R²jâ NùY hŸâK‘`l ÏuµhŸâK‘~ä lKÎR‘qµ‘h Î`oÒjhŸâ‘oÝâ‘a Í‚‚‘N U‘a¥ r‘o^ÒK‘\‘o rj§ ‘oÝâ‘a¥Õ`.

NÒ‘N_ÛhŸâ hŸÝâ‘R‘oÝâ‘a aÒYª‘N‘m eÏwß‘m «ÏcTÒ‘h‘oÝâ‘a ‘aâKë\‘ab ÃÏc§ZÓ ÏuKÏuƒè^ÒK«‘“ «‘RK‘¯‘oÝâjâ‘aâ ë^jâÏcà‘Tâ‘a¥p. ÏuKÏuƒè‘^ «‘RK‘¯‘oâ‘Râ ‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘on NÒ‘N_ÛhŸÝâj NÒj‘oÝâ‘aK‘`lÎ`. NÒ‘N_ÛhŸâ ‘oâØwÏc_hŸâ‘Râ ‘R]Ïc_Î`‘oàb‘N‘\ ‘RÍÞïuaÒ‘“ª‘yß\Ü‘R ‘aâK\Ó‘a ÍÞÑhŸâÏc %‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘on& hŸâ‘aâ aÒYªqÑ¡ÁÏu «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ ‘hUKëT‘aâ. ë^jâ‘RâaÒY ëojÔu‘a aÒYª«‘RK‘¯‘oÝâjkø bÕ` hŸÝâ¡‘^‘oâ ‘oâ‘a‘`ÕRhŸÝâ‘a¥Õ`. ‘`yÓ]‘oÝâ‘a ‘^‘a %ÏuKÙR‘^ UK^Ò‘oâ]Ó& hŸâK‘`â Îo‘oâ ‘~ädÒjâÎ\ NÒ‘N ‘^‘a %ÏuKÙR‘^hÒÍÞ‘oÝâ&‘a NÜK‘~‘Nœ‘hâ\Ü‘aâ Æ ‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘onb pÕhp‘R ‘aâÏchzäÕRK‘TâNöbÕh. ÍÞÑhŸâÏc Æ «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ ^Ò‘aâ ‘NlhŸÝâ‘R‘oÝâ 4355 ‘o ÏuK‘o‘^¹‘h‘oÝâ‘a, ÑaRÒ «N×. ‘q. 1253- 54 kø ‘hUKU_‘ab ‘^‘a «‘RK‘¯‘oÝâkø ëTÔc§Nöëa‘aâ. ‘~‘h‘^ «dú¡‘Nëoðâ ‘^`Òµ‚ªPЪ‘^jÎT p‘oÕhKÏc e\Ó‘a aÒYª qÑ¡ÁÏu‘oÝâ‘aNÜ ÅÕ` ‘T‘Nƒb ÏuK«‘RÏw‘h‘T‘a ‘oâ‘RâYhïáâNÒ‘N ÍÞÑhŸâÏc NÒj‘oÝâ‘a «ÏcTÒ‘h‘oâK ‘`âK\Ó‘a Î`r‘aè‘^ª‘oÝâ kì²j ÅK‘`â ‘T‘NƒRÒ p‘oÕhKÏce\ÓhŸÝâK\ÜY ÎT‘^ ÅÕ` TÒj ÑoÝäjªëoðâ‘aÕ`. ÊbpâÕ` ÓҪhŸâ‘oÝâjâ‘Rj Æ «‘RK‘¯‘oÝâ‘a ‘N‘\ÏcZÓ ‘oÝä‘\“ÒªhŸâ‘oÝâjâ Î`r‘aè‘^ª ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâj‘aâ ‘RäÕhˆ p‘oÕhK‘Tâ‘Tâ‘a¥p. ‘oä…‘h ‘aè‘^ª‘oÝâj‘aâ p‘oÕhK‘Tâ Ïc˜Yâ‘a ‘oÝäj‘oâ‘Râ ‘~‘h‘^aÒYª qÑ¡ÁÏu‘oÝâ‘a ÍÞÑhŸâÏcNÜ ‘Rj ÃdÒ‘h dÒK\Ó‘^ªÎoâNÒ‘N ÷‘a‘o‘Râ¡Ïc p‘hU‘^‘oâ‘Râ ‘^`Òµ‚ªPЪ‘a‘oÝâ‘aK‘`â‘Rj bhÒÏ•äY «ÏcŒÍÞhŸÝâ «Ïc‘NZÓ‘^ ‘oâ‘Râ‘Tâ‘a¥Õ`. ÅKÎ^ NÒ‘`â; NסÕh‘“‘h, ‘~˜Y‘^K\Ü p‘hU‘^‘oÝâj‘Râ ‘~‘h‘^aÒYªqÑ¡ÁÏu oÒªPЪ «ÏcNÒ‘h‘oÝâjâNã‘\ ÅK‘`â ‘^‘h‘Tâ ‘aâ`ÒÏwè‘^‘oÝâkìð‘ap. ÅÕ` hŸâK‘^hŸÝâ ÏcÕhrÛlKÏc Æ «ÏcÔu¤‘`‘h‘ThÝâ‘^j hŸâÏcç‘hµ «‘RK‘¯‘oÝâj ‘oä‘^è‘Njâ ‘`yÓ] Î`‘q‘oÝâ‘a j‘~ª‘oÝâj‘Râ ‘TâKë\\Ó ‘obhŸÝâ, Ãp b^øªÏchzä‘R‘oÝâ‘a ‘aâKë\\Ó ‘obhŸÝâ Ïu§˜Ïs‘oâ‘Râ ‘Tâ‘a¥Õ`. Î`r‘aè^Òª“ÒªhŸâ‘oÝâjkø ÍÞÑhŸâÏc ïc‘h]Ó, ï«c„O]‘oÝâ, hÒÏu‘N‘oÝâ, ‘T‘hˆÕh, aÒYªhÒÏu‘N‘oÝâ, ‘`K‘\hÒÏu‘N‘oÝâ, r‘o«ÔchŸâ‘oÝâ, UK‘`â, ‘NK‘`â‘N‘oÝâ, ~ÑK\Ó‘N‘oÝâ, Ï•âKYÏuÕh, ‘T‘h]‘oÝâ, eÏwß‘häÏc‘oÝâ, NùkÐY‘oÝâ Ñaâ ÍÞÑ‘aÏc‘`‘oÝâjâ, «dÒK_ÛhŸâ‘oÝâjâ ëað‘a ‘aè‘^ª‘oÝâj‘aâ p‘oÕhKëT‘aâ. ÄaÒZÓ vÒZÓ hŸä‘`‘ohÒÍÞÞj hzÝâ‘Nƒ hŸä¢vÒ‘a‘oÝâ‘a Ïcà˜Yâ‘oà RÒKU‘a ÏuKÙR‘^ ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ‘a Nã‘\ RÒ‘ahÒbp oÒbkø Nöb¥ ‘Rj‘oà.

ÍÞÑhŸâÏc Ù`b^ødÒYâ ÙR‘^‘h^Ò¥‘onhŸâ‘aâ ÏuKÙR‘^ «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâNã‘\ ‘hUKëT‘aâ. ÃK‘`â ‘^‘a ‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘on hŸâK‘`l ‘aè‘^ª‘oÝâjNÜ ÏuKÙR‘^ ‘oÝâdÒK‘R ‘oâ‘Râ‘a²Yâ ‘oœÕhKU hŸÝâK‘\‘okì‘aâ. Æ ÙR‘^‘h^Ò¥‘on QjëoðâdúhÝâ‘aÕ`. ‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘onhŸâK ‘`â`ÒÏwè‘^ ‘oâ‘RâY‘oj‘a Ù`b hŸÝâbNÓ ë^lhŸâ‘oUˆ‘aÕ`.

ÄaÒZÓ ë^jâ‘Râ ‘h‘T‘a‘oÝâjkø ÎN‘oj‘oÝâ Ïuä‘T‘akî NÒ‘N ‘aè‘^ª ‘N‘mNÜ ÏuKeKÕ“KU‘a pqîÏs pÏshŸâ‘oÝâ jÕ“‘N‘oÝâ‘R ‘oœÕh‘^‘oÝâkìð‘ap. vú‘oâaÒ‘¯ ‘Nè‘^‘oâ‘Râ ÏcK\Ó^ÒhÒ‘“ª ‘TÕh«‘^ hŸâK‘`l Ïc‘hµ‘^ «Ïc‘N‘h]‘oÝâkø ‘aè‘^ª‘N‘mNÜ ÏuKeKÕ“KU‘a qÑ¡ÁØuhŸâ vÒKÎN_‘N Ïc‘`ÍÞÑjÎoâ NÒ‘N ‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘onkø ‘oœÕhKÏce\Ó‘a ÍÞÑ‘aÏc‘` ‘aè‘^ª‘oÝâj ‘`è‘N§‘¯‘oÝâ ‘a‘aâÏuÕhKU pâNÓƒl hŸâ‘oÝäjª ‘oâ‘a‘`ÕR‘a ÍÞÑ‘aÏc‘` ‘aè‘^ª‘oœ‘h‘a‘oÝâ Nã‘\ NÒpKÏce\Ó‘aÕ`. Æ «‘RK‘¯‘oÝâ ‘aè‘^ª‘oÝâj‘aâ «rÛqìðj‘oÝâ ‘aK‘`l r‘ohÒ«_ ‘oâÏwø‘^¹‘o‘oÝâjkø Îa‘NÎ`‘q‘oÝâ‘R ‘oœÕhKU ‘aè‘^ª ‘N‘mNÜ, qìð‘o‘oÝâ‘aNÜ Ïc‘hÏu§‘hÏuKeK‘“‘oÝâ ‘Rj‘`b ‘hä’ÓÏc‘h‘Tâ‘Tâ‘a¥Õ`. ÏcK\Ó^ÒhÒ‘“ª ‘TÕh«‘^hŸâK `ÒNÒj‘oÝâ‘a «ÏcÍÞÑ‘hKÍÞ‘N‘oÝâjâRÒ ‘aâK\Ó‘a Î`r‘aè‘^ª‘oÝâ lÛ «NÓK‘` ïchöƒ‘a e\Ó‘ap Nöb¥ ‘oœÕhKÏce\Ó hŸÝâ‘a¥p; ëo‘\hŸäY (ÅÕ`hïáâ p‘NY ‘a¡‘h‘a‘oÝâ), UK‘`â (Ù`bb ÍÞÑhŸâÏchŸÝâ ïchöƒëa‘aâ), Nù‘\(])KÕR ÄY (ÅÕ` xÏuªNÒb ‘aè‘^ª‘oÝâ, ÍÞÑhŸâÏc ‘oœÕhKU‘a ~ÑK\Ó‘N ‘aè‘^ª‘oÝâ‘oKZÓÕ` NÒ‘o‘T∑aâ), ïc‘h]Ó (ÅÕ`hŸÝâ ÍÞÑhŸâÏc ‘h‘T‘a‘oÝâ‘a ‘Nj‘`â), «Ïc‘o⑯ ‘R]‘oÝâj ÎT˜Ôs‘^‘oÝâj‘aâ ‘oœÕhK‘Tâ eÏwßaÒY‘N‘oÝâjâ, eÏwß‘häÏcàjâ (ÅÕ`hŸÝâ ÍÞÑhŸâÏc ‘oœÕh‘^Îoâ), ëoš‘\K‘R‘oÝâ (ÅÕ` ‘N‘h]‘oÝâj^ø ëa‘hÔu pp‘“‘R‘^âj aõÏc§â‘TâK\Ü‘aâ NÒb, ÅÕ` hŸâpŒÍÞÑ‘^‘oÝâ), Ñoâ‘h ‘RK‘“hÒµK‘R‘aj ‘aè^Òª‘aâ‘N‘h]‘oÝâjâ, Ïc‘yßj ÄYjâ, ‘R\ÒYjâ (`ö‘oâ©hÒYjâ), ~Ñ‘h^ÒÕ` ‘N‘¯j 'ÒhŸäU«‘^ «Ïc‘`‘h¶‘a‘oÝâjâ, fõ‘oâ©kÐYjâ, Ïc‘RZÓÎoÏs‘oÝâjâ.

vú‘oâaÒ‘¯ «dú¡‘N‘oÝâ aÒYª pÏshŸâ‘oÝâ NÒ‘oà‘a ‘TÕhˆKÏc‘`ÕR‘aÕ`. ïc‘h]Ób ÏcKTÒKr Ãb vú‘oâaÒ‘¯â\Ü ïchöƒëa‘aâ. aÒYªqÑ¡ÁÏu‘oÝâjK‘`â Ù`bNÓ ÏcKTÒK‘q‘oÝâjâ (ÃhÝâ‘`â ~Ñ‘R‘oÝâjâ - ÏcKTÒK‘R‘oÝâjâ) ‘Nj‘ob ëTÏc§e\Ó‘aÕ`. Ä hŸâK‘R‘oÝâjâ ‘aè¡‘^‘oÝâ, ëNðoÒ‘h‘oÝâ (‘Np ‘T‘h‘oÝâ), ϕ↑h‘h‘oÝâ, p‘NY‘oÝâ, ÙR‘^‘oÝâ - Ãb ÍÞÑhŸâÏc ëTíc§‘aâ. Î`oÒjhŸâ‘oÝâ ëa‘`âY «Ïc‘o¡Õh²jâ Å‘^‘h ‘aè‘^ª‘oÝâj‘aâ vú‘oâaÒ‘¯â\Ü ‘^‘hâoÒ‘^ ‘oœÕhKëT‘aâ. Ñ^\Ü ‘a¡‘h‘NÍÞ‘aâj ‘a‘Rj^ø‘aâ, ÎoÏs‘oÝâj^ø‘aâ ëoÝâ‘`lë\‘aâ. aÒYª‘oÝâ ÎThŸÝâ‘aÏcà\Ü ‘a˜Yâ‘o‘N¡ë^ j¤hù‘hâ‘N‘oÝâj (‘T²j‘\‘oÝâj) aÒNÒj‘oÝâ‘a ‘“ÕhK‘TâoÒ‘hâ. ë^‘h køÏcl ~Ñ‘R‘oÝâ‘a ‘hK‘R‘oÝâpÛâÕ`NÓ ‘a¡‘hNÜjâ «ÏcÎorKU‘a ëoKYÎa ‘a¡‘h‘a RÒ‘a‘oÝâjâ «Ïc‘o¡Õh²kì\Óp. Ù`bNÓ Ïcç‘hµ‘hK‘R‘oâb ïc‘hâ. ‘^‘`‘aK‘^‘h‘oÝâ ‘a¡‘hNÜjâ ë^‘hehŸâZÓNÓ ‘o¡‘^â‘hâ. ‘^‘hâoÒ‘^ ‘N‘aâ¥jâ, ‘N‘aâfõ‘oâ©jâ ëoÝâ‘`j‘Râ ‘a¡‘hNÜj ÃK‘R «Ïc‘^ªK‘R ÇdÒK‘R‘oÝâj ‘Tj‘a‘oÝâjâ ÷‘oœÕh‘^‘oÝâjâ. ÄëoKY ÍÞK«‘^ ÏuKÙR‘^‘oÝâ, ‘R‘oâ‘N‘oÝâj hzÝâ‘NƒhŸÝâ, pp‘“oÒ‘`ª‘oÝâj hzÝâ‘NƒhŸÝâ Î`raÒ‘oâ‘oÝâjâ ‘oœÕhKÏce\Ó‘ap. NöK‘^Îoâ‘h Ïc‘`Ï•â˜Y‘a‘oÝâ, dž‘`˜Y‘a‘oÝâ, Ç‘^â§_ ëoÝâ‘`j‘Râ Ïc‘`‘R‘^âj‘aâ ÏuK«‘RÏw‘oÝâRÒ ïchöƒb ‘^‘hâoÒ‘^ vú‘oâaÒ‘¯â\Ü pp‘“ p‘“ ‘a¡‘hNÜj ‘a¡‘h‘a‘oÝâj _Û‘hâj‘aâ Ñ^âª^Ò¹Ïw‘oÝâ^ø NÒ‘oª“ù‘h]Ób ‘oœÕhKUaÒ\Ü. Æ ‘oœ‘h‘a‘oÝâkø ‘oâ‘hRÒ‘m³ícð ‘a‘\‘N, Í‚‚KZÓNÒl ‘a‘\‘N, ëoäNÒZÓ ‘a‘\‘N, Nã‘hâˆK\Óhïáâ ‘oÝâK‘`âNÜ ‘T‘aâY, hö‘oÝâ©^ø «dÒNÜY, ÕR‘hÕR‘h _‘hâ‘Râ‘Tâ dú‘oàY ‘oÝâ‘a¥‘Râ‘ap ‘Nj‘oà. vú‘oâaÒ‘¯â\Ü fõK‘R‘h‘oÝâ‘okì ÕR‘hÕR‘h _‘hâ‘Râ‘Tâ ÎThŸÝâ ‘aè‘^ª‘oÝâ‘aâ ïchöƒb hŸÝâaÒ¥\Ü. Ù`bNÓ «‘~‘oâÕh ‘aè‘^ª‘oâb ïc‘hâ. ŘZÓ ‘aè‘^ª pÛâaÒ\Ü ÃK‘^ÕhKÏc NÜ‘a¥‘aâ TÒj Ñhâ‘`â. ‘oâÕhhŸÝâ bÛ «‘RK‘¯‘oÝâ‘a ëa‘oâmܳ Ujâ‘Njâ ÏwKÏujâ NùhÝâjjâ ëoÝâ‘`j‘Râ Ïc‘yßj‘okì‘aâ, Nù‘^âjâ ÍÖK‘Njâ Ê£‘`âjâ ËÊ‘aâ‘Râjâ íc£‘`Ïcàjâjâ ëoÝâ‘`j‘Râ ÍÞK‘^â‘oàj‘okì‘aâ, ‘^âëoâ©‘` ÎTÏc dÒ‘oÝâ ëoÝâ‘`j‘RâoÒb ‘okì‘aâ ‘a‘\‘Tâ‘Tâ Ä‘h∑Tâ ‘aè‘^ª‘oÝâ ÎTÔu‘a²Yâ ‘oœÕhKÏceë\‘aâ.

pÛb^ødÒYâ eÏwßp‘“‘oÝâjhÝâ‘a Å‘^‘h ‘aè‘^ª~î‘`‘oÝâjâ‘aâ, ÎoÎhµ‘hâ ‘N‘¯j‘aâ p‘oÕhK‘Tâ aÒY‘N«Ïc‘`‘h¶‘a‘oÝâjâ‘aâ ‘oœÕhKÏc e\Ó‘ap.

Î`rkÐÏuª‘oÝâ‘aNÜ ÃK‘R‘oÝâjâ pp‘“ «‘RK‘¯‘oÝâjkø ïchöƒ‘ae\Ó‘ap. ÍÞÑhŸâÏc ‘^‘a ‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘onkø Ä‘h‘o hŸâ“ÒªhŸâ‘oÝâ‘a oÒbkø ‘ajâ‘oÕ` hŸäÕhKZÓb b‘hµUKUaÒ\Ü. vú‘oâaÒ‘¯â\Ü Æ hŸâK‘R‘oÝâj‘aâ ícNÓƒKZÓb ‘oœÕhKUhŸÝâaÒ¥\Ü. pÛbkø TÒj ~Ñ‘R‘oÝâ ‘Râ¡ÕhKÏc ‘`ÕR‘aÎo. Nöb¥ ÍÞÑhŸâÏc ‘h‘T‘a‘oÝâ‘aRÒb, qч»‘hÎ`‘o, dÒ‘h¶‚µÎ`‘o, Îo‘oâ‘~ädÒjâ‘h «‘RK‘¯‘oÝâjkøRÒb NÒ‘ahÒ‘oà. NÒ‘oà‘a Ä NÒj‘oÝâ‘a oÒ\Ü‘Nkø ‘aâK\Ó‘a aÒYª‘N‘mhzÝâ‘Nƒ ‘TÕh«‘^‘aâ «‘RÔwK‘Tâ pÏshŸâ‘oÝâ‘a Æ vú‘oâaÒ‘¯âb ‘oœ‘h‘ajâ ÑoÝäjª vÒ‘“‘a‘oÝâ j‘Râ‘Tâ‘a¥p.

Î`rkÐvÒªK‘R‘oÝâj‘aâ p‘oÕhKU‘a ëo‘aâ‘N vú‘oâaÒ‘¯â\Ü pp“ÒK‘R‘oÝâjhzÝâ‘Nƒ ÷‘ahŸâ‘oÝâj Ïc˜ZÓ‘N bëTˆ‘aâ. ÃK‘`â ‘oÝâO‘oÝâp 4, ‘N‘aâfõ‘oâ©jp 7, ‘N‘aâ¥jp 26, aÒvÒ ÏcàY‘oÝâjp 6, ëT‘oàjp 10, NÜ¡‘^â‘Np 9, hö‘oÝâ©p 3, dÒ‘`‘oÝâjp 5, ^õ‘\jp 5 ÷‘ahŸâ‘oÝâjâ ïchöƒ‘a e\Ó‘ap. ‘^‘hâoÒ‘^ 22 ^Ò‘a‘N‘oÝâjâ (¢vÒ‘a‘N‘oÝâjâ), 34 ‘`è˜Ïsâjâ, 64 Ïw¡Ïu‘oÝâjâ, 32 TÒ‘hâjâ, 7 «‘~‘oâ‘hâjâ, 108 ‘N‘h]‘oÝâjâ, 100 ÃjKNÒ‘h‘oÝâjâ, 13 rhù·‘ahŸâ‘oÝâjâ, 32 ‘`K‘\‘a‘oÝâjâ ëTÏc§e\Ó‘ap. Æ Ïc˜ZÓ‘NhŸâK‘`l ÷‘ahŸä‘`âjâ aÒYª «‘RK‘¯‘oÝâjkø Îa hzÝâ‘N`ÒbhŸâK‘`â ïchöƒ‘ae\Ó‘a oÒb^øRÒb Ïcç¡ÕhRÒ ÏuÕhdú‘oà. pÛbkø Nöb¥ZÓ ÏuKOªjâ U«‘^‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥p. Îa«^Ò·‘ahŸâ‘oÝâjâ ëhK\Ü ‘oä‘hâjâ ëhK\Ü p‘“‘oÝâjâRÒ ëTÏc§e\Ó‘ap. ÃjKNÒ‘h‘oÝâjâ 100, ‘`K‘\‘a‘oÝâjâ 32 ÃŒÍÞÑ‘^‘oÝâjâ. ‘N˜Y‘N‘\ÏcY vú‘oâaÒ‘¯â\Ü ÏwKÏu, ëa‘oâl, dÒ‘oÝâ, ËÊ‘aâ‘Râ, Ê£‘`â, Nù_, Îoâ‘N ëoÝâ‘`j‘Râ pp‘“‘oÝâj‘Râ Ïc‘yßjhŸÝâ, ‘oâè‘R‘oÝâjhŸÝâ ‘R‘^âj ‘a‘aâ‘NÕhKU ÎThŸÝâ ‘aè‘^ª‘oÝâj Ïc˜ZÓ‘N bUˆaÒ\Ü.

‘NmÑÏuKÏc‘`‘aâ, ÃK‘`l p~î‘`‘oÝâj‘aâ, `Òb ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâj‘aâ ‘T‘NƒRÒ p‘oÕhKU ïchöƒ‘aâYNÜ vÒ‘hÏuµ^Ò“Ò‘h‘oÝâj ëaN܃‘oRÒ ïu‘NÕhKU oÒb aõK\õKZÓ^ø dúlˆ ÏcÕhrÛlK‘T‘ojÔu‘a Ä‘o‘qª‘N‘oÝâ ‘Nj‘`b vú‘oâaÒ‘¯â\Ü ë^jâÏcà‘TâaÒ¥\Ü.

vú‘oâaÒ‘¯âb ‘h‘TaÒK‘^‘h‘oâ‘Râ eÏu‘oÏcàhÒ]‘oÝâ‘a ‘aè‘^ª‘oœ‘h‘a ëoâ‘\ëa‘\ NöjÕ`RÒ ‘Rj‘`â. eÏu‘ob poÒÏw Ï•â˜Y‘oÝâ‘a vú‘oâaÒ‘¯â\Ü NùkÐY‘oÝâ, ÑaRÒ ‘`K‘\hÒÏu‘N‘oÝâ, dÒ«‘^ (ÅÕ` hzÝâ‘N_Û‘hâ ‘aè‘^ª‘oÝâ; Ù`b «Ïc¡vÒ‘opâKÎ`NÒb ‘oâëhK‘`â‘aâ kî‘`â), RöK²\Ó, ïc‘h]Ó Ã‘aâ oÒbb ïchöƒëa‘aâ. NöK‘^ ‘^‘hâoÒ‘^, Ä‘aK‘` ÙR‘^‘oÝâjâ, ‘qK‘N‘h ÙR‘^‘oÝâjâ, ‘oâ‘aNÜ ‘oÝâOª‘oÝâ‘R «ÏcÏu¡‘N‘oâhÝâ‘a ÍÞ_ÙR‘^‘oÝâjâ «Ïc¡vÒpKëT‘aâ. eÏu‘ob ‘NkЪ]Ïcà‘h «ÏcÎo‘q Ïu‘oâhŸâ‘oÝâ‘a ïc‘h]Ó «Ïc¡vÒ‘o ‘oÝâ‘a¥Õ`. Ä ïc‘h]Ó výhÒ˜ÁÏs‘a¡‘haÒTÒ‘hâªj ÏuK«Ïc`ÒhŸä‘aâ vÒ‘h‘oÝâ ‘a¡ÕhKÏce\Ó‘a ²Yâ‘a¥Õ`. ÅK‘`â‘oj‘a qìð‘oÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ ‘a‘aâ ÏuÕhKU‘a ïc‘h]Ó hzÝâ‘Nƒ ‘TÕh«‘^, `Òb hŸä‘aâÏcçÕhµ Ïu§˜Ïs‘oâ‘Râ‘Tâ‘a¥p. ÏcçhÒµK‘R ÏuKÙR‘^‘oÝâ, ë^‘h_ÛhŸÝâY, Î`rkÐvÒªK‘R‘oÝâjâ, ‘oÝâO‘hÏu‘oÝâ, vý™Ïs‘o‘oÝâ, jl, ~Ñ‘o‘oÝâ, ‘“ä‘Nn, ‘hXâK‘Nn, Î[‘o, p«‘~‘oâ‘oÝâ, ÎhO ÑaâoÒb «Ïc¡vÒ‘o‘oÝâ ‘aâ‘a¥Õ`. Ä ëoKe\ÓÎa ‘oâÕh hzÝâ‘NTøY ÍÞ_ÙR‘^‘oÝâj «Ïc¡vÒ‘o‘oÝâ ‘Nj‘`â. ‘oâÕhNöK‘^ hŸä‘oj Î`r ÏuKÙR‘^ ÏuKeK‘“‘oÝâ jhÝâ‘a vÒKÎN_‘N Ïc‘`‘oÝâj Ïc˜ZÓ‘N hŸÝâ‘a¥Õ`. ‘“ä‘Nn ‘^Ïc§ ‘^NÓƒ‘a Î`rkÐvÒªK‘R‘oÝâ jb¥hŸÝâ ÍÞÑhŸâÏc ‘aè¡‘^‘h^Ò¥‘on hŸâK‘`â ‘Rj‘oà. dÒ‘h¶‚µÎ`‘oà\Ü Ä ‘“ä‘NnÎa ‘^ä‘Nn Ñaâïc‘hâ^ø ïchöƒëa‘aâ.

‘oä‘TjÎ`p hŸâ‘aâ ïc‘hâ ‘Rj Îo‘qª hzÝâ‘Në^ «Ïc^ÒÏc‘h⮑`âb Îa¡Ïu‘R¡ë^ hŸÝâKë\ ‘abhŸÝâ, Äëoâ Ïuâ«ÏcÔu¤‘` ‘a¡‘hNÓ hŸâbhŸÝâ, Äëoâ ÍÚp‘^‘oÝâ aÒY‘N‘oÝâRÒ ‘hUKÏce\Ó «Ïc‘`Õh¶KÏceë\ ‘abhŸÝâ «N×\Ò·hÒ‘oâ‘oÝâ‘aK‘`â ‘Nj‘`â.

NöK‘\pÛZÓ ëhš\Ó hÒÍÞÞjkø Ïcjâ‘oà‘hâ aÒYªqÑ¡ÁÏu ‘h‘ThÝâ‘^ jâK\ÓÕh. oÒÕhkø ëoÝâ‘`ZÓ oÒ\Ü NÜ‘oä‘hÕRÕh ëhš\Ó («N×. ‘q. 1386 - «N×. ‘q. 1403). Å‘^bNÓ ‘oÏuK‘^hÒÍÞb aÒ‘oäK‘^‘h‘oÝâ. Å‘^\Ü ‘^‘a ïc‘h ‘oÏuK‘^hÒÍÚhŸâ ‘oâ‘aâ aÒYªqÑ¡ÁÏu «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ «oÒíu‘aâ. Ä «‘RK‘¯ pÛâaÒZÓNÓb NÒ‘ahÒ‘`â. NÒb Å‘^‘h ‘h‘ThÝâ‘^jâ - ÑaRÒ NÜ‘oä‘hÕRÕhNÓ «Ïc“ÒbhŸÝâ, ^øeâ˜Yâ‘oà ‘~¡‘hhŸÝâ, NÒn`ÒÏu aÒY‘N oÒªPЪ‘^hŸÝâ‘a‘Râ NÒYhŸâ Îo‘oäëhš\Ó, ‘oäÏ•âoÒªPЪ‘^ ‘oâ²laÒ‘¯â\Ü, Ñ^b NÜ‘oä‘hâ\Ü‘aâ «Ïc^ÒÏc‘hâ«Ù`hŸâ ‘häÏc‘N oÒªPЪ‘^ hŸâ‘Râ NÜ‘oä‘hvÒµpâ, «Ïcfø‘“‘TK«`ù‘`hŸâ ‘häÏc‘NoÒªPЪ‘^ hŸâ‘Râ aÒë`K²‘\ RùÏc «Ïc“Òb ëoÝâ‘`j‘Râ oÒ‘hâ ‘oÏuK‘^hÒÍÚhŸâ‘oÝâkøb ~Ñ‘R‘oÝâj‘aâ ‘^‘oâ ‘h‘T‘a‘oÝâjkø ‘aâ`ÒÏwÕhKU hŸÝâaÒ¥‘hâ. NÜ‘oä‘hÕRÕhëhš\Ó ‘^‘hâoÒ‘^ ‘oUˆ‘a pÛ‘haÒhÒhŸâ]â‘\‘aâ aÒ‘oäK‘^‘h‘oÝâ‘Rj íc‘`Nù‘oâZÓÎo‘oâ ‘~äÏc_ ÏuKÙR‘^ UK^Ò‘oâ]Ób ‘hUhÝâKU‘a pÏshŸâ‘oÝâ Ïcçhùµ¡‘N‘oÝâ.

Ä NÒjÏcà ÄK«‘“ ‘NpvÒ‘hµ~ü‘oÝâ\Ü «rÛaÒ‘¯â\Ü ‘hUhÝâKU‘a NÒrÛOK‘\‘oÝâ‘a‘aâ ‘aè‘^ª‘oÝâj «ÏcÏu¡NÓ ‘Rj‘`â. ‘N‘h䧑h_j‘N hŸâ‘aâÎo‘qª NÒrNÒ‘a‘R‘h‘oÝâ‘a ‘hÎ^¥‘qµ‘hâb Ïu‘oÝâ©O‘oÝâ‘a ‘aè‘^ª‘oÝâ ÎTÔu‘a²Yâ Ñ^\Ü ‘oœÕhKU hŸÝâaÒ¥\Ü. NÜK‘\lÛ‘aè‘^ª‘oÝâ‘aâ - NùÏwjâ\Ü ëoÝâ‘`j‘Râ aÒZѪTÒ‘hâªj ‘oâ‘^~î‘`‘oÝâj^ø - Î`r ‘oä…‘h ‘aè‘^ª‘oÝâj‘aâ, TÒÕh‘N ‘N‘h] ÃK‘Rx‘h Îh‘T‘N «‘~‘oâÕhNÒ ‘aè‘^ª‘oÝâj‘aâ NÒpKU hŸäëoâ kÐÏuª ^ÒK‘\‘o ÍÞ‘abÛ ÍÞ‘aNÜj‘Râ dÒ‘hµ_Û Ïc‘hÎoâ‘qµ‘hâj‘aâ ëoâÔc§KëT‘aY.

ÎhëT²‘h ‘oK‘qâªjkø Ïu‘hµŒÍÞ g‘hâ`ÒKU‘^â‘\‘Râ ÔuK‘R‘~ädÒjâ\Ü ‘hÏu aÒYª pÏshŸâ‘oÝâj ‘a·‘oœÕhK‘Tâ ‘hvÒœ‘h‘o Ïuâ“Ò‘N‘h‘oÝâÎa NÒ‘N, ‘N‘\ÏcZÓ hŸâ“ÒªhŸâ‘oÝâ‘a aÒYª pÏshŸâ‘oÝâ ‘a·‘oœÕhK‘Tâ ÏuKÙR‘^ ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ‘aNÜ ÏuKÙR‘^ Ïuâ“Òœ‘h‘o ‘oâ‘aâ aõ‘N oÒªPЪ‘a‘oÝâ‘aâ ‘hUKëT‘aâ. Æ NÒj‘oÝâ‘aÎa hŸâ‘yRÒ‘a‘oâ‘aâ ‘aè‘^ª aÒY‘N ‘oÝâÏc§_²l‘aÕ`.

pÍÞhŸâ‘a‘R‘h hÒÍÞÞj NÒj‘oÝâ‘a‘aâ aÒYª ÏuKÙR‘^ ‘N‘mjâ ‘o¤Õh²l‘ap. p`Òª‘a‘R‘hhÒÍÞª «Ïc_™tÒÏcNÜj hŸäTÒ‘hâªjâ p`Òª‘h]âªj ÏuKÙR‘^vÒ‘h ‘oâ‘aâ «‘RK‘¯‘oÝâ ‘^KÍÞÑ‘oç‘hâ ‘hÏ•ÝâaÒ‘¯aÒhŸâ‘N p‘hU‘^ ‘oâ‘ae\Ü ÏuKÙR‘^ Ïuâ‘“hŸâK ‘`â`ÒÏwè‘^ëoðâ‘aÕ`. ëhK‘\‘o Î`‘ohÒhŸâj NÒj‘oÝâkø ãeâhþ ‘hÍÞÑNþ Ñaâ dÒÙh¹ hŸä«_NÜ\Ü pÍÞhŸâ‘a‘R‘h‘oÝâ‘aâ ‘`Õh¶KÏc ‘oUˆ hŸÝâKë\‘aâ. pÍÞhŸâ‘a‘R‘h hÒÍÞ ‘~‘o‘a‘oÝâ‘a ‘`‘qhÒ Õ`‘a‘oÝâjkø ‘oâx‘a‘opâ ‘oâÏwø‘^¹‘o ‘oâ‘^ªK‘^ ëoð‘~‘o‘oÝâ^ø ÍÞÕhÕR‘a²Yâ Ñ^\Ü ‘oœÕhKU hŸÝâaÒ¥\Ü. ÃK‘`â ëoðÎ`rNÜ‘\‘Râ ‘a‘^\Ü Ä ‘oâÏwø‘^¹‘o Ïu‘oâhŸâ‘oÝâ‘a ‘a‘`⨉^Ò‘oÏw‘oÝâ j‘Râ aÒYª «Ïc‘`‘h¶‘a‘oÝâjâ ÍÞÕhÕR‘a²Yâ ïchöƒb hŸÝâaÒ¥\Ü. %Æ ¢Ïuj‘oÝâ‘aNÜ‘aâ, ‘oâKYÏc‘oÝâjNÜ‘aâ ‘a\Ü‘oâ ‘T‘NƒRÒ _ÛÕhˆ‘a NÒnÛ ¢Ïuj‘oÝâ ‘Nj‘`â. ÃK‘`â RÒhŸâNÜjâ RÒ‘a‘oÝâ ÎTÔuÕh; ‘N‘¯NÜjâ ‘N‘¯jâ ëTÔc§Õh. RÒhŸâNÜhÒK«‘\kø ‘aÕ“NÒK‘q‘oÝâ kî«fÑhŸâÏcà ‘N‘aªkî. oÒÕh eâ…‘Rjâ ‘TK®‘`âb‘okì‘aâ, oÒÕh ëoÝâ‘R‘oÝâjâ ‘oÏuK‘^‘oÝâ ‘a_‘qhÝâKU‘a qø‘~^ø‘aâ Í‚‚Ïc§â‘TâK\Ó‘ap. oÒ‘hâ ‘“ÕhKU‘a ‘o¡ÁÏu‘oÝâjâ v÷‘RÏuhÝâ‘ap. «Nö¡‘^RÒ pUˆ‘a ‘RâkÐg Ïcç‘oàj‘okì oÒÕh ‘häÏc‘oÝâjâ ‘oâ‘aÏuâ‘a ‘Npâ^Ò‘aK‘`‘oÝâ ‘NlÕRKU‘ap. oÒ‘hâ hÒhŸâj ‘N·‘oÝâO‘oÝâ‘R ‘aâ‘a¥ ë^‘hNÜ ‘oâ‘hâ‘Râ‘a Nã‘hâˆK\Ó hŸÝâK\ÓÕh. ÑNvÒ©¡‘^âRÒ ëhK\Ü ëoðÏcàj‘aâK\Ó ë^‘h ^õjÕRKÏce\Ó‘aÕ`. ÃK‘^ aÒ fÑl‘Njâ ‘TäÏc‘h pÎo‘N‘oÝâ ‘Tä‘h dú‘oà‘a²Yâ‘aâ, Ä‘^© kБaK‘` Ïc‘h‘o‘q‘oÝâ j‘Râ‘a²Yâ‘aâ jl‘^ Ïc‘` paÒªÏu‘oÝâj^ø ‘aè‘^ª‘oÝâ ÎThŸâaÒ‘hK·KUÕh& Ãb hŸâ‘^\Ü «oÒíu‘aâ.

«N×. ‘q. 1433-34 kø ‘oâ‘\‘oâ‘aâ «RÒ‘oâ‘oÝâkøb ÃÙR¥‘qµ‘h Î`oÒjhŸâ Î`‘o`ÒÔu - ÑhK‘o‘m¡‘^ aÒUˆhŸähþ Ñaâ Ñh‘o Î`‘o`ÒÔu - ëhK‘\‘o Î`‘ohÒhŸâj‘aâ ÏuK‘`Õh¶KU, Ñ^b‘oj‘a aõ‘N Î`oÒjhŸâ‘oÝâNö‘hNÜ `Ò‘a‘oÝâ Ïc‘\íu‘aâ. vÒmÜ‘o _‘hâ‘oâjhÒhŸâj vú‘`‘hâ\Ü‘aâ, ëhK‘\‘o Î`‘ohÒhŸâj NÒj‘oÝâ‘a ‘`â…‘hdÒjNÜ\Üëað‘a RùïcK«‘` _Ïc§hÒÍÞÞ ^Ò‘mÙ`Ôc‘N hŸâ‘aâ «ÏcÎ^ª‘N ^Ò‘m j‘y] «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ ‘hUKëT‘aâ. Ñ^\Ü oÒ‘oâ‘aâb NÒoÒªjKNÒ‘h Ïuä«‘^ ‘oè¡‘^âjNÜ ^Ò‘aâ ‘hUKU‘a jÏ•ÝâZבN hzÝâ‘Nƒ «Ïc¡vÒ‘o‘a ²qø‘N‘oÝâjK`ö‘N `Òb‘oj‘a ^Ò‘aâ roÒKNÓ‘^‘oÝâ‘R aõ‘N ^Ò‘m «ÏceK‘“‘oÝâ‘aâ ‘hUKU‘a²Zî NÒ‘N aÒYª‘oÝâ‘aNÜ ÏuKeKÕ“KU‘a hzÝâ‘N «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ (%roÒ ²NÜ¡dÒNÒhÒ ‘aY‘a ‘N‘h]Ò aÒ‘oâÔc ·`ÒL&) «oÒÔu‘a²Yâ‘aâ ë^lhŸÝâ‘Tâ‘a¥Õ`.

Å‘oâ©\Ó «dý‘’ Î`‘ohÒhŸâ j‘ae\Ü ‘oâ²lNÒŠ‘hâ‘a Î`‘ohÒhŸâj NÒj‘oÝâ («N×. ‘q. 1446 - «N×. ‘q. 1465) kø ‘T‘^â‘h ‘N²laÒ‘¯â\Ü ‘hUKU‘a ‘NkÐbÕ“ aÒ‘oâ‘N‘oâ‘Râ ÏuKÙR‘^‘h^Ò¥‘N‘h oÒªPЪ‘a‘oÝâ pÍÞhŸâ‘a‘R‘h hŸÝâ‘R‘oÝâ‘a ëojâ‘o\Ó‘a Ç¡‘^‘oâ Ïuâ«ÏcÔu¤‘` «‘RK‘¯‘oÝâ. ÔuK‘R ‘~ädÒjâb oÒªPЪ‘a‘oÝâ ‘N‘a¥ Æ ‘N²laÒ‘¯âb oÒªPЪ‘a‘oÝâ «Ïc‘q¡Ïu ‘^‘h‘oÝâ. ÏuKÙR‘^ ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ ‘aK‘`l ‘N‘\ÏcZÓ hŸâ“ÒªhŸâ‘oÝâ‘aNÜ ÎTÔu‘a oÒªPЪ‘a‘oÝâ ‘oj‘a ‘N²laÒ‘¯âb aÒYª‘NmÑ dÒK\Ó‘^ª‘oÝâ Ïu§˜Ïs‘oâ‘Râ‘Tâ‘a¥Õ`. «rÛ‘NèœÏsÎ`‘ohÒhŸâj NÒj‘oÝâ‘a («N×. ‘q. 1509 - «N×. ‘q. 1530) ÃK‘^LÏcà‘h ¡ÁØu ÍÞ‘a‘oÝâ‘aNÜ aÒZѪTÒ‘hª‘^µ‘oÝâ‘aâ ‘oÔwKU hŸÝâK\Ó‘a eK\Ò‘hâ jyש aÒhÒhŸâ] ÏcK\Ó‘^â\Ü ÏuKÙR‘^ Ïuähùª‘`hŸâ ‘oâ‘aâ aõ‘N «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ ‘hUKëT‘aâ. ÃK‘`â ‘aè‘^ª‘oÝâ‘aâ ‘RâÕhKU‘a ÓҪhŸâ ëoÝâ‘NZÓ ‘Nj‘`â. ÃK‘`‘^\Ü qч»‘hÎ`‘o, NùkÐÏwj p‘hU‘^ «‘RK‘¯‘oÝâj ‘aÎa‘N ÏchÒªhŸâ‘oÝâ jâ`ÒÏwÕhKUaÒ\Ü. ËÍ‚‚«‘’hÒÍÞ‘Râ pÛ‘h‘hâ«‘` ‘RÍÞÏc_hzÝâ‘NƒhŸÝâ, pÍÞhŸâ‘a‘R‘h «Ïc‘~â‘o‘Râ ‘NèœÏsÎ`‘ohÒhŸâj hzÝâ‘NƒhŸÝâ dúÏs]‘oÝâ‘a ëojÔu‘a kõ²j jyש‘“‘hâ\Ü ‘^‘a výK‘`‘hªjÏwÙh oÒªPЪaÒK‘^‘oÝâ‘a ^Ò‘aâ ‘hUKU‘a ícN܃ pÏshŸâ‘oÝâj‘aâ p‘oÕhK‘Tâ ÏuâÙ`†‘h ‘R‘`ªhŸâK‘`â ‘^‘a Ïcç‘hâµjkø ‘^‘a ëNð‘`‘o ‘^‘h‘oÝâoÒ‘\‘Râ pÕhKUp⮑qâ\Ü ‘~‘h^Òœ‘h‘odú‘^ ‘oâ‘aâ aÒYª«‘RK‘¯‘oÝâ aõ‘N `Òbb ‘hUKU‘a²Yâ ëTÔc§ hŸÝâaÒ¥\Ü.

vÒÔw‘^ª‘oÝâ‘a‘NKZì ‘aÕ“‘N‘oÝâ‘R ÏwKÔc rj§‘oÝâjâ‘aâ, pÎ`‘q hŸä«_NÜj‘Râ ehù¨vÒ, ïchŸâÿu ëoÝâ‘`j‘RâoÒ‘hâ hÒhŸâj hŸä¢vÒ‘a‘oÝâ‘aâ‘RâÕhKU, hÒÍÞ“Òb hŸâK‘`l «ÏcÍÞÑ ÍÚp‘^ p“Ò‘a‘oÝâ‘aâ ‘RâÕhKU «oÒÔu‘a ‘oè¡^ÒK‘^‘oÝâjâ‘aâ pÍÞhŸâ‘a‘R‘h hÒÍÞÞj NÒj‘oÝâ‘a ‘aè‘^ª‘N‘m d÷K‘`â‘TâK\Ó‘a Rü‘hoÒ‘`‘h‘oÝâj‘aâ ë^jâÏcà‘Tâ‘a¥p. Æ pÎ`‘q hŸä«_‘N ‘oè¡^ÒK‘^‘oÝâjkø ÃÏc§ZÓ ÎoqѪK‘R‘aj hzÝâ‘Nƒ ÏuKÏc‘^¹‘oâè¤Õ`NÓb, oÒÕhNÓ Ä¢vÒbNÜj^ø‘\‘aâ, Å‘^‘h «Ïc‘oÝâOâj^ø‘\‘aâ ‘Rj ÏuKeK“Ò‘aâeK‘“‘oÝâjNÜ‘aâ «Ïc¡vÒ‘o‘oÝâ ‘Nj‘`â. ‘qâ¤`ÒK‘^ NÒK^ÒÍÞ‘a‘oÝâNã‘\ aÒYª‘N‘m ‘a‘~ªÔuK‘Tâ‘TâKë\‘aâ. ïchŸâÿu ‘hUhÝâKU‘a ‘oè¡^ÒK‘^‘oÝâkø ‘a¡‘hN× ÍÞ‘a‘oÝâ aÒYª‘oÝâ ‘a‘~ªÔuK‘Tâ‘a˜ZÓÕ`hŸÝâ, «Ïc‘`Õh¶K‘Tâ‘a˜ZÓÕ`hŸÝâ ‘a‘Râ ‘a¡‘h‘aqÑj ‘oœ‘h‘a‘oÝâ pâNÓƒl ‘oÝâOª‘oâhÝâ‘aÕ`. %‘a¡‘h‘aqÑj ÏuâÙ`†‘h‘oâhÝâ‘aÕ`. NÒb ÃK‘^ ëo‘\j⧠‘RjÕ` NÒ‘`â. `ÒbhŸâK‘`â Rù‘\‘aâK\Ó ÏuÕhRÒ ëhK\Ü ‘oÝä‘hj ‘`ä‘h‘oÝâ‘a rj§ ‘h‘oâ]×hŸâ‘oÝâ j‘Râ rkÐ ¡ÏuK‘~‘oÝâjâ ‘Rj‘oà. Ä ¡ÏuK‘~ Ï•j‘N‘oÝâjícð aÒZѪK‘^‘oÝâ‘a ‘aâK‘\‘ojÔu‘a ÏuÕhhzòâ‘a_Û‘hâjkø aõÏc§â aÒYª‘N¡ë^j ‘häÏc‘oÝâjâ ëT‘Nƒe\Ó hŸÝâ‘a¥p. ‘aè‘^ª‘oÝâ ‘a‘~ªÔuK‘TâoÒ‘hâ ‘aè^ÒªK‘^‘oÝâ‘a ^Ò‘oÝâK‘\‘ojÔu‘a ëoðOÕhb ‘oâ‘hU dúhÝâ‘a hzâ‘\j, ØZÓoÒ‘hâ Æ rj§U«‘^‘oÝâj‘aâ ‘TäU ^Ò‘oÝâK‘\‘ojÔu‘a _Û‘hâ‘aâ ŒÍÞÑÏc‘N‘oÝâ ë^‘T∠NöK‘`â‘hâ. Æ ‘a¡‘h‘aqÑj ‘^â‘`‘aâ Ê‘\‘oâÎT_ëoðÏcà‘a U«‘^kîO‘a‘oÝâjâ ‘Rj hzÝâ‘N hïáâNÒK‘^¢Ïuj‘oÝâ ‘Nj‘`â. ÑTY aÒYª‘N¡ë^jâ ‘^‘oâ ‘qÙh‘h‘oÝâj‘aâ, NÒ‘m³‘aâ ‘T‘NƒRÒ ÍÞÑÔc Ïu‘\jÍÞîÔu Nö‘aâYëNð «ÎokÐ\Ü‘`â‘hâ. oÒÕh ‘aè‘^ª‘oÝâ ÏuâK‘`‘h ‘^‘h‘oÝâ‘R ‘aâK\Ü‘a²Yâ ÎThŸÝâYNÜRÒ‘aâ ‘qÙh‘h‘oÝâ Î^l‘NRÒ ‘oK‘Râ‘a²Yâ ÎThŸÝâY ‘N‘TˆY Îa‘hâˆNöK‘`â‘hâ. ‘a¡‘h‘aqÑj hzÝâ‘Nƒ ‘oâÕhhzÝâ‘N ‘^â‘`‘aâ NÜ\ÓëoðÏcà‘a aÒYª «Ïc‘`‘h¶‘a‘oÝâ‘aâ RÒK‘TâYëNð hÒÍÞÞ Nã‘hâˆK\Ü «ÏcÎ`‘q‘oÝâ‘a ÎajpÛâ‘`‘aâ, Rù‘\jpÛâ‘`‘aâ eKRÒ‘hâ ÎhNÜjâ ^ÒÏce\Ó hŸÝâK\Ü‘aâ. Rù‘\ ‘a\Ópâ ~Ñ‘R‘oÝâ‘a ÏcK«ë\KÎ\K²‘\ fÑl‘N «Ïc‘oä]‘oÝâ‘a ‘aâK\Ü Ïuâ‘oœ‘h p«‘RÏw‘oÝâ ‘Nj‘`â. Ä p«‘RÏw‘oÝâhzÝâ‘Nƒ ÎT‘^âjâ aÒZѪK‘^‘oÝâ‘a ‘aâK‘\ ‘ojÔu‘a _Û‘hâ‘a ‘aâK\Ü‘aâ&. Æ aÒYª ‘oâKÕ`‘h‘oÝâ aÒ‘q‘oÝâNÒ‘N hŸÝâK\Ó‘a hzâ‘\j aÒYª‘NmÑ ÏuK«Ïc`ÒhŸâ Ïcà‘aÕh¥hÒ©]‘oÝâ‘a N×aÒ ‘\K‘^‘N‘a¥ ÏuxhŸâNÒÕh ‘oâÕhhzÝâ‘NZÓ hŸÝâKë\\ÓÕ` NÒ‘`â; ‘^KÍÞÑ‘oç‘hâ, U‘`Ke‘h‘oÝâj^ødÒYâ pÍÞhŸâ‘a‘R‘h‘oÝâ Nã‘\ ‘~‘h‘^ aÒYª qÑ¡ÁÏu‘oÝâ‘aNÜ ‘oÝä‘\‘o rkÐrj§‘oâhŸâ ~ÑÏsªëoðâ hŸÝâKë\\ÓÕ`. pÍÞhŸâ‘a‘R‘h rÕ¯j‘oÝâjkø Îa\Ü pâÕRl hŸÝâK\Ü‘aÕ` ‘ajâëoðÏcàj «Ïc‘NƒjhŸâK‘`â ‘aè‘^ª rj§U«‘^‘oÝâjâ ‘Rj ÔuKxÏu‘a ÎoÕ`‘N ‘oä«‘^Îoâ. Ä NÒj‘oÝâaÒZÓÎ` hŸâ‘Râ ^Ò\ÓÏc«_ Î`oÒjhŸâ‘oÝâ‘a‘aâ ‘aè‘^ª rj§Ï•j‘N‘oÝâjâ ‘Rj‘ob ë^lhŸÝâ‘Tâ‘a¥Õ`.

‘NèœÏsÎ`‘ohÒhŸâj hŸÝâ`ùª‘Râjkø aõ‘Nƒë\ñ‘a aÒë`K²‘\ RùÏc‘a¥ ‘oâK«_ «Ïcfø‘“‘TK«`ù‘`hŸâ ‘oâ‘aâ aÒ“Òª_©‘N ‘häÏc‘N‘oÝâ‘aNÜ oÒªOª ‘hUhÝâKëT‘aâ. Ñ^\Ü aÒYªqÑ¡ÁÏu «‘RK‘¯ ‘N¡‘hjkø ‘qèK‘RaÒTÒ‘hâªb aÒ‘oâ‘oÝâ‘aâ ëhK\Ü ‘oÝä\Ü ‘oä‘hâ jâ`ÒÏwÕhKëT‘aâ. Æ ‘qèK‘RaÒTÒ‘hâª\Ü íc‘`Nù‘oâZÓ Îo‘oäëhš\Ó NÒj‘oÝâ‘a ‘aâK\Ó, ÏuKÙR‘^ ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ‘aNÜ ë^jâ‘Râ oÒªPЪ‘a‘oÝâ ‘hUKU‘a²Yâ ë^lhŸâ‘oUˆ‘a ÔuK‘R‘a‘~˜Yâ NÒ‘o‘T∑aâ.

ÏuKÙR‘^ ‘`‘h§]‘oÝâ‘aâ ‘hUKU‘a ‘T‘^â‘h `Òëoä‘`‘hâ\Ü‘aâ ÄK«‘“‘h‘ThÝâ‘^RÒ ^ø‘Tâ‘TâaÒ¥\Ü. ÃK‘`â «ÏceK“Ò“ÒªhŸâ‘oÝâ‘a b‘^\Ü ‘aè‘^ª pÏshŸâ‘oÝâ‘aâ «Ïc¡vÒpK‘TâYhïáâ NÒ‘N ‘N‘\ÏcZÓ‘`‘Râ Ä‘h‘ohŸâ“ÒªhŸâ‘oÝâ‘a ÎN‘oj‘oÝâ ‘aè¡‘^ pÏshŸâ‘oÝâ‘aâ p‘oÕhKUaÒ\Ü. Æ ‘aè¡^Ò“ÒªhŸâ‘oÝâ‘a aÒ‘^\Ü `ÒyÓ]Ò‘^ª ‘aè‘^ª «ÏceK‘“‘oÝâj‘aâ p‘oÕhKëT‘aâ.

pÛâ‘` ïchöƒb‘a «‘RK‘¯‘oÝâj‘NKZì ‘oÝâOª‘oâhÝâ‘aÕ` Î`‘o‘a (Î`ÎoK«‘`) ‘Nè‘^‘oâ‘Râ ÏuKÙR‘^ ‘oÝâ¡NÒ‘on. ÅÕ` ‘oâÕhhzÝâ‘N `ÒyÓ]Ò‘^ª aÒYªqÑ¡ÁÏu «‘RK‘¯‘oÝâ; eÏwß‘qL ÄK«‘“‘N¡‘hè‘NÎoâ NÒ‘o‘T∑aâ. ‘aè¡^Ò·‘ahŸâ pÏshŸâ‘oÝâjâ ëhK\ÓKZÓb e˜ZÓ‘Tä‘\ ÅÕ` hŸâ‘oÝäjª«‘RK‘¯‘oâb ëTÏc§‘`ÕRhŸÝâ‘a¥Õ`.

‘^‘hâoÒ‘^ `ÒyÓ]Ò‘^ª ÏuKÙR‘^, aÒYª ‘N‘mjâ ‘^KÍÞÑ‘oç‘hâ aÒhŸâ‘NhÒÍÞÞj, pqîÔsKU ëhK‘\‘o ‘oÝä‘\‘o «Ïc‘~â‘oàkìð‘a ‘hÏ•ÝâaÒ‘¯, pÍÞhŸâhÒÏ•â‘o aÒhŸâNÜj hŸÝâ`Ò‘h dúÏs]‘oÝâ‘a aÒK®‘“âjÎT Ïcà‘a‘hâŠÍÚp‘^‘oÝâkìð‘ap. NÒj«‘N‘oâ‘oÝâ‘a ÏuKÏuƒè‘^ ÏuKÙR‘^, aÒYª qÑ¡ÁÏu‘oÝâj‘aâ ‘RäÕhˆ‘a RöÏc§ «‘RK‘¯‘oÝâjNÜ ‘oä‘hâRÒ ÄhŸä ‘N‘mjhŸâK‘`â ïc‘hâ‘R‘a¥ ÏuK«Ïc`ÒhŸâ Îo¡‘^jâ‘aâ, «Ïchzä‘R bÏcà]âjâ‘aâ ‘a‘Râ aÒZѪTÒ‘hâªjâ ‘hUKU‘a ÏuK«‘RÏw‘h‘T‘a‘oÝâjâ, OK‘\ ‘h‘T‘a‘oÝâjâ, «ÏcNל‘h‘N‘oÝâjâëað‘a «‘RK‘¯‘oÝâjâ ehŸâjâÎ`Õh‘ap. Ä NÒj‘oÝâkøboÒ‘hâ RöÏc§ «‘RK‘¯‘oÝâjâ «oÒhŸâ‘Rj dÒK\Ó^Òª_‘qhŸâ‘oÝâ ‘RjoÒ‘hâ NÒ‘hâ. ÃhÝâ‘a‘aâ ÃYâ ‘^‘hâoÒ_ NÒj‘oÝâ‘a ehŸâjâÎ`Õh‘a oÒbkø ‘oÝâ\ÜKe ‘a‘hÔuKxTÒ‘hâªjoÒÕh ‘~‘h‘^ÏuhÒµ¢‘h ÏuK«‘RÏw‘oÝâ, vú‘oâaÒ‘hâªb aÒYª‘Tä\Ò‘oâ]Ó, ‘q⤑`Ïu¡‘^‚µ ëoK‘NZÑTÒ‘hâªjoÒÕh Ê‘hâaÒÕ` ‘oâ‘^vÒ‘h‘oÝâ Ñaâ ‘oÝä\Ü «‘RK‘¯‘oÝâjâ ïchöƒ‘a ‘`ÕR‘ap. «oÒ‘^«Ïc‘^âjkø ë^jâ‘Râ oÒªPЪ‘a‘oÝâkîb «dÒ‘oä]ÓNÒ‘oÝäjª ‘aè¡‘^, ÏuKÙR‘^ «‘RK‘¯‘oÝâ kîphŸÝâ NÒ‘ahÒ‘oà. oÒ¡Ïu‘o‘oÝâ‘aNÜ aÒYª, ÏuKÙR‘^ ‘N‘mjícð ë^jâ‘Râ‘aNÜ ‘oâKU «dÒ‘~‘o ‘oÝâKë\‘aâ. b‘a¥ ëoÝâ‘a¥ZÓ ‘o‘hNÜ‘aâ ‘NœhÒY‘N ÏuKÙR‘^‘oÝâ dÒ\ÜoÒbNÓ ë^jâ‘Râ~ÑtÒŒÍÞÑ‘a ‘oä‘o‘qª‘Nëoðâ hŸÝâKë\‘aâ.

ÄK«‘“Î`‘q‘oÝâ ‘aK‘`l «fÑÏw©] ÏcK\Ó‘^âjâ ~Ñ‘R‘o‘^ ‘“‘h©‘oÝâkø aõ‘N hŸâK‘R‘oÝâRÒ ‘~‘R‘o‘a©Ôw‘oä«ÏcNÒ‘q‘N‘oÝâj‘Râ ‘N‘¯j‘aâ ÎRhŸâ ÏuKNס‘h‘a‘oÝâjâ‘R‘aâ, ‘aè‘^ª ‘häÏc‘N‘oÝâjâ ‘R‘aâ ‘hUhÝâKU «Ïc‘`Õh¶K‘Tâ ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘aâ «ÏcTÒ‘h‘oÝâ‘aNÜ ë`UˆÕh. ÍÞhŸâÎ`‘oàb ÙR‘^RùpK‘` ‘h‘T‘a NÒj‘oÝâ‘a aÒ‘hK‘~ëoðâ‘a hÝä ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘aâ NãUÏcç\Ókøb ÄK«‘“«fÑÏw©] ‘~¡‘NeèK‘` ‘oâ‘ojKgKU hŸâ·‘oè¤Õ` NÒpKëT‘aâ. ‘^KÍÞÑ‘oçÕh ÏupÛâÏc‘oÝâ ‘aK‘`l «RÒ‘oâ‘oÝâjkø Ç‘`¨‰pKU ‘^‘hâoÒ‘^ «dÒ‘oÝâOª‘oÝâ‘aNÜ ‘oUˆ‘a ë^jâ‘Râ ~Ñ‘R‘o‘^ aÒYª ‘häÏc‘N ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ NãUÏcç\Ó ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘aNÜ qÑPБhäÏcÎoâ. ‘`yÓ] Î`‘q‘oâK‘`l aÒYª‘N‘mhzÝâ‘Nƒ ‘TÕh«‘^kø ícð ~Ñ‘R‘o‘^ ‘häÏc‘N‘oÝâj^ø Ïu‘oä‘a‘oÝâ‘R «Ïc“Ò‘a‘oÝâkìð‘ap, ë^‘aâ‘RâoÒ‘hâ Ä ‘N‘mNÜ NÒ‘aâ‘NRÒ bUˆ‘ap yî«‘^ŒÍÞ (yî«‘^hŸâ) p‘hU‘^‘oÝâkìð ÷‘ahŸâ‘oÝâ‘a NÜ£Õ`˜Ïs‘oÝâkìð‘a Ïc‘`‘oÝâjâ. Ïc‘` ‘oâ‘aRÒ ‘hÏu‘oâKÍÞÕh ëoÝâ‘`j‘Râ «‘RK‘¯‘oÝâjkø ïchöƒ‘ae\Ó‘a pp‘“ÍÞÑ_ ‘qèKRÒ‘haÒhÝâNÒ, aÒhŸâNÜjkø Í‚‚‘NÍÞÑ_ aÒhÝâNÒ, aÒhŸâNÜj ‘qèKRÒ‘h ‘hvÒ‘o¢vÒpqîÏs‘oÝâ ‘a·‘oœÕhK‘Tâ ÎRhŸâ‘oÝâ. Ñoâ‘hâ‘q‘^‘N‘oÝâ ‘oÝâ‘a¥‘Râ ÏuKÏuƒè‘^ ‘h‘T‘a‘oÝâj hŸâK‘`l ‘qèKRÒ‘h ‘oÝâ¡‘N‘N‘oÝâjâ íuð‘^‘oÝâ yî«‘^ŒÍÞ Ïc‘`‘oÝâj hŸÝâ‘^§¡_NÓ NÒ‘h]‘oÝâkìð hŸÝâK‘\‘o‘T∑aâ. hÒ‘R‘oä‘“â‘hª‘oÝâ ÎT‘^‘aâ, ë^jâ‘Râ‘qhŸäªvýj‘~ª‘oÝâÎT‘^‘aâ, ‘hÏu ~Ñ‘o ÏuKÏc‘`ÎT‘^‘aâ «ÏcÔu¤Õ`RÒKU‘a yî«‘^ŒÍÞ Ïc‘`‘oÝâjK ‘`·‘ahŸâ ‘Nj§‘aNÜ ‘oâKU ÑoNÒ‘q‘oÝâ ‘NlÕR‘aÕ`. ÙR‘^RùpK‘`, ÎoâÏ•â‘`ä‘^j‘okì yî«‘^ŒÍÞÏc‘`‘oÝâjâ‘aâ Ïcjâ‘oà‘hâ Ïc‘`‘N‘oàj Ïu‘hÏu ‘h‘T‘ajNÜ NÒ‘h]ëoðâ‘ap. ÅphŸÝâ ‘a·ÎahŸâ‘oÝâkî.

p. hÒ.
ë^jâ‘Râ ÏuKÏuƒè_
ë^jâ‘Râ pŒÍÞÑ‘a Ïu‘hµÏuµ‘oÝâ - ‘oÝä‘\‘o ÏuKÏcàY‘oÝâ - 1959
ë^jâ‘Râ ~ÑtÒ Ïupâ_