“నిదియె నిశ్చయమైన నేను నీ వెంట
వదలక పైనమై వత్తు నీ క్షణమె.[వా.రా. సర్గ 27]
నినుఁబాసి యే నిల్వనేరఁ; బ్రాణములు
ననుఁబట్టనేరవు నా ప్రాణనాథ!?
యడవుల కేనును నర్థితో వత్తుఁ; 161దొడుకొనిపొ.”మ్మన్నఁదూలి రాఘవుడు
“కమలాక్షి!యడవులఁగందమూలములు
నమలుచు,రానేల? నడచుచు, నీవు[వా.రా. సర్గ 28]
నారచీరలు గట్టి నవయుచు, వగలఁ
గూరుచుఁ,బేరెండకును గాలి కోర్చి,
నేలలఁబవళించి, నిచ్చలుఁ బర్ణ
శాలలయందుండఁజాలుదే162 యకట!
కోమల163దేహవు,గోలవు,బేల;
వేమియు నే పాటు నెఱుఁగవు నీవు.
తలఁప నీవెక్కడ? దంతులఁబులుల
నెలుఁగులఁదోఁడేళ్ల నిఱ్ఱులఁ164గరులఁ
బాముల గాములఁబైఁబ్రాఁకునెఱ్ఱ
చీమల గిరిగుహాసీమలఁ జఱుల
ఝరుల నిమ్నోన్నతాశ్చర్యమార్గముల
విరస కంటక లతావృక్షవర్గములఁ
దలఁప నక్కజమైన దారుణాటవుల
మెలఁగుట యెక్కడ మేదినీ తనయ!?
కావునఁగౌసల్యకడ నుండి నీవు
సేవింపు మా సాధ్విచిత్తంబు వడసి;
గృహదేవతలఁగొల్వు; కీర్తింపు నన్ను;
నహరహంబును మామయడుగులకెఱుఁగు;
భరతుఁడు నిను మాతృభావనఁగొలుచుఁ
బరుసంబు లాతనిఁ బలుకకు మబల.
యిదెపోయి పదునాలుగేండ్లు నిండించి
ముదమొప్పఁజనుదెంతు ముదిత!చింతిలకు.”
మనవుడుఁబ్రణయశోకార్తయై రాముఁ
గనుఁగొని సీత నిక్కము దోపఁ బలికె:[వా.రా. సర్గ 29]
.......... గనుఁగొని సీత నిక్కము విన్నవించెఁ
బతులు గావించిన భాగ్యంబులైన సతులను రక్షించు సమ్మదంబెసగ
నా పాలివిభుఁడన్న నా దైవమన్న నా పుణ్యగతి యన్న నరనాథ! నీవె
ఘన తప స్స్వర్గ భోగములనేకంబు లనుభవించుటకంటె నతిభక్తితోడ
నిచ్చలు మనమార నీ పదాంబుజము లచ్చుగాఁగొలుచుట యది నాకు సుఖము
నృపవర్య! నీవున్న నిష్ఠురాటవుల యుపవనంబులు నాకు నూహించి చూడ
నెలమి నీ చెంగట నెనసి భుజించు నల కందమూలంబు లమృతాన్న మరయ
సరసత మిముఁగూడి శయనించు నేల పరికింపఁ జెంగల్వపాన్పగు నాకు
నుల్లాస మొదవ నీవున్న యా పొదలు చల్లనై తగు చంద్రశాలలు నాకు
జగతీశ! విను, విష్ణుసముఁడైన నీవు జగదేక విక్రమశాలివై పరగఁ
గరమొప్ప నీ రక్ష గలిగిన నన్ను సురరాజుఁదలయెత్తి చూడంగ నోడు
నారచీరలు గట్టి నడచి(నాథ) నీ తోడ నారంగ నేతెంచి యట నీవు సూప
నమరంగఁజూచెద నద్రులు నదులుఁ గమలాకరంబులుఁగడువేడ్క తోడఁ
బాయని యందును(కయీయేండ్లు) పరగనూఱైన వేయైనఁగానిమ్ము విపినంబులందు
నన్నుఁదోడ్కొని పొమ్ము నాథ! నీ వనిన నన్నాతిఁగనుఁగొని యా రాముఁడనియె.
ననిశంబు నతిదురంతాయాసమైన వనవాస మేటికి?వనజాక్షి! నీకు?
నీయందుఁజిత్తంబు నిలిపి నిన్నునిచి పోయి కావించెద భూపాలు పనుపు
వనమేడ? నీవేడ? వనిత! నిన్నేడ గొనిపోయి(దు)దుర్గముల్ గుటిలమార్గముల
నారామవనకేళి కర్హంబు (కైమించు)గాని ఘోరాటవులయందుఁగ్రుమ్మరఁదగునె? (దగదు)
పెల్లుక్రూరవృకాళి పృథుపుండరీక భల్లూక సింహాది బహుమృగావళులు
ఘూకకాకానేక ఘోరహుంకార కాకోలఝిల్లికా కర్కశధ్వనులు
మానక వర్తించు మఱి భయంబొదవ నీ నీడఁగని యల్కు నీవందు వలదు
నావుడు విని సీత నరనాథుఁజూచి నీవుండఁగా నాకు నిర్భయం బధిప!
వనభూమి కేఁగెదు వరునితోఁగూడ నని నాకుఁజెప్పినా రా వేద(దేశ)విదులు
కాన, యీ విధమునఁగాంతారమునకు భానుకులేశ! నీ పాదముల్ గొలిచి
వచ్చెద నన్ను రావల దనవలదు న(వ)చ్చిన మదిలోని నా భక్తి(భక్తియు) చూడు
మని పాదములు వట్టి యడలంగ వగచి (వినుచు) య(న)నుమతింపమిఁజూచి యతిదీన యగుచు
నెఱిఁగి చేసితినేని? నే మున్ను తప్పు మఱచి చేసితినేని? మన్నింపు నన్నుఁ
బటుశిలాకంటక ప్రచురదేశముల నట నిన్నుఁగొలిచిరా నలఁతయు లేదు
కరుణమై నీ విచ్చు కందమూలములు నరుదార నమృతమై యలరు నాకెపుడు
భావించి చూడ నా ప్రాణబంధుఁడవు నీవె కావున వత్తు నీతోడఁబ్రీతి(కావున వచ్చెదఁ గడఁగి నీవెంట)
జనకుఁజింతింప నా జననిఁజింతింపఁ జన నిష్టులగు బంధుజనులఁజింతింప
జననాథ! సహధర్మ.......... ..........
“జననాథ! సహధర్మచారిణిగాఁగ
జనకుచే న న్నగ్నిసాక్షిఁ గైకొంటి.
జనలోక165నుతుఁడవు సత్యసంధుఁడవు;
ననుడించి 166నీకుఁగానల కేఁగఁదగునె?
యెన్ని దుఃఖములు నీ వెన్నితి వడవి
నన్నియు సౌఖ్యంబు లనఘ! నీదయను.
ఈ వాడ లీ మేడ లీ బంధుబృంద
మీ వస్తుసంపద లీ జీవనంబు
నీవు లేకున్నచో నిస్సార మరయఁ.
గావున నిచట నే కరణి వేగింతు?
సావిత్రియనుపుణ్యసతి దనపతిని
సేవించి పోయినచెలువున నేను
నీ వెంటఁజనుదెంతు నీ నీడవోలె.
నే వెంట సాధ్వికి నిదియ ధర్మంబు.
కరుణమై మీరిచ్చు కందమూలములు నరుదార నమృతమై యలరు నాకెపుడు
భావించి చూడ నా ప్రాణబంధుఁడవు కావున వచ్చెదఁగడఁగి నీ వెంట
జనకుఁజింతింప నా జననిఁదలంప వనవాస మీడేర్ప వచ్చెద నేను
