రమణీయమూర్తులు రామసౌమిత్రు
లమితబలోదగ్రు లచ్చోటు గదలి[వా.రా. సర్గ 75]
యనవరతానేకయతగుణానీక
మునిలోకమగు ఋశ్యమూకంబుఁగనిరి.
త్రైలోక్యవిభులైన తమరాకఁజూచి
యాలోన మదిఁబొంగి యానందమంది
యనయంబు నొప్పెడునశ్రుపూరంబు
లన సెలయేఱుల నలరెడుదాని,
నిల మేరుమందరహిమశైల పతుల
నలిమీఱి నగియెడినగవులో యనఁగ
సాంద్రంబులై యుండి చదల దీపించు
చంద్రకాంతోపలచ్ఛాయలదాని,
సరసిజాసనుఁడు భూచక్రంబుమీఁదఁ
బరగఁ బర్వతరాజ్యపట్టంబు గట్టి
శిరసునఁబెట్టినసేసఁబ్రా లనఁగ
నురుశృంగమునఁజుక్క లొప్పెడుదాని,
నురు భీతిఁదనుఁజొచ్చియున్న సుగ్రీవు
బరిభవించినవాలిపై మండుచుండు
గతి సూర్యకాంతముల్ గనకన మండ
నతులప్రతాపోగ్రమై యొప్పుదాని,
మెఱుఁగులు గొమ్ములై మెఱయ నేతెంచి
నెఱసి సానువులపై నీలమేఘములు
పొలుపొందఁ బ్రతిగజంబులు గాఁగఁదలఁచి
మలయుసామజముల మానైనదాని,
నంగజహరుమౌళి నలరు నాకాశ
గంగనా నప్పులు గరమొప్పు మిగుల
నా యెడఁ గ్రీడించు హంసమాలికలు
మాయనివిధిశిరోమాలికల్ గాఁగ
బహుశృంగభూరుహపల్లవచయము
విహితజటాజూటవిభవమై యొప్ప
నాసన్నులై సిద్ధులర్థి సేవింప
నా సదాశివమూర్తి యన నొప్పుదాని,
బలభేదిమొదలుగాఁబరగుదేవతలు
కలయ నంబుధిఁద్రచ్చి కన్నవస్తువులు
పనివడి తమలోనఁబాలువోకున్న
నునిచిరో, యమృతపానోన్మత్తులగుచు
మఱచిరో,యిది గడుమంచితావగుటఁ
దెఱఁగొప్ప దాఁచిరో-దీనిపై ననఁగఁ
గల్పవృక్షంబులుఁ గామధేనువులు
వేల్పుఁగన్నియలును వివిధౌషధములుఁ
జింతామణులు నెందుఁజెడనిపెన్నిధులు
సంతానతరువులు సరినొప్పుదానిఁ
గని దానిమహిమకుఁగడుఁజోద్యమంది
యినవంశవల్లభుఁడెంతయుఁబొగడి.
యఱలేనిభక్తితో ననుజుఁడు గొలువ
మెఱయు నా శైలసమీపంబునందు
దఱచైన తొగల నెత్తమ్ములతెగల
వఱలు పంపాసరోవరమున కరిగి
యందిన నియతితో నా సరోవరము
నందుఁ గృతస్నానుఁడై రామవిభుఁడు
కలయఁగనుంగొని కడుఁజోద్యమంది విలసిల్లు నొక మావివృక్షంబునీడ
నలసట దీరంగ నపుడు లక్ష్మణుఁడు సలలిత శైత్యోపచారముల్ సేయ
నీక్షించి రఘురాముఁడేపు దీపించి వృక్షంబుఁబరికించి వేడ్క నిట్లనియె.
వనవాస మిటు తుద వచ్చినమొదలు ఘనమైన యద్రులు ఘనపుణ్యనదులుఁ
దరమిడి కంటిమి ధారుణి నిట్టి తరువెందుఁగాన మీ తరువుకు సవతు
సురపతి మొదలగు సురలెల్లఁగూడి కరమర్థిఁ దరువును గావించిరొక్కొ?
యజుఁడె యీ తరువున కాయువుఁబోసి నిజముగా నిక్కడ నిలిపినాఁడొక్కొ?
రవిసుతు తపమున రాగిల్లి బ్రహ్మ భువిని నీ తరువును బుట్టించినాఁడొ?
సేవించి యమృతంబు చేకొని సురలు భావించి రవిసుతుపక్షంబు గలిగి
యరయంగ మేలైన యమృతంబువోసి పురణింపఁదరువుగాఁబుట్టించినారొ?
యినునితో నిష్టంబు లింపొందఁజేయఁ జను ధర్మమున నుండి శాఖలున్నతము
లష్టదిక్కులకును ననువందఁబాఱి యిష్టఫలంబుల నీఁ గోరినట్లు
పఱచుశాఖలరుచి ప్రభనొప్పు మీఱి తెఱచి పర్ణంబులు తేజంబు లొప్ప
రవిదృష్టి చొరనీదు రాత్రులఁబేర్మి దవిలి యా శశిదీప్తి దనుఁ గాన నీదు
ఫలము లా యమృతపుఫలములకంటెఁ గల శతగుణములఁగడు నొప్పుదానిఁ
దరురాజవట్ట మీ ధాత్రిపై వేడ్కఁ గరమర్థి దివిజులు గట్టిరో ప్రీతి?
నని తమ్మునికిఁజెప్పనౌఁగాక యనుచు వినయోక్తి నా రామవిభుచిత్తమెఱిఁగి
యా లోన సౌమిత్రి యన్నకు భక్తి శాలియై మృదుపర్ణశయ్య గావింప
సముచితస్థితి మృదుశయ్య రాఘవుఁడు విమల చిత్తంబున వేడ్క శయింప
సౌమిత్రి రఘురామచరణంబు లొత్త శ్రీమీఱ నిద్దఱుఁ జెలఁగుచు నుండ
ననఘుని రఘురాము నట లక్ష్మణుండు గని వెండి యెలుఁగెత్తి గ్రక్కునఁబలికెఁ
గైకొందు చెలినని కలయంగ రొప్పి చేకొని చిఱుత రాచేరువఁబట్టి
యెల్లెడ శుభములె యెసగు నీకనుచు బల్లి దీప్తంబుగాఁబలికెఁబో చెవికి
భానునిపైఁబక్షి పరుసుననెలుఁగు మానుగాఁగూర్చెద మహిపుత్త్రి! నీకు
ననియు నించుకచేరి యంతయు రొప్పఁ ..........
(ఈ పై రచనలో “అష్టదిక్కులకును ననువంద బాఱి” అను పాదమునావల నీ తరువాతి తీరు రచనాంతరము గలదు.)
(.......... యిష్టమౌ ఫలముల నిచ్చెదఁగొనుఁడు
అనుచుఁ జూపినయట్టి హస్తంబు లనఁగ మనమారఁ బరపుఁగొమ్మలచేత నొప్పి
రవిదీప్తి దూఱదు రాత్రిని బేర్మి దవిలి యా శశిదీప్తి తనుఁగాననీదు
ఫలము లా యమృతంపు ఫలములకంటె గల శతగుణములఁగడు నొప్పుమీఱి
గరిమ సుధాపూర్ణకలశంబు లనఁగ భరిత రసస్వాదుఫలములు గలిగి
చల్లనై వరసౌఖ్య చయములకెల్ల నెల్లయై యున్నది యీ భూరుహంబు
కనుఁగొన గన్నులకరవు దీరెడిని అని వినుతింపుచు ననుజన్ముఁజూచి
యెనయంగఁగొంతసేపిటు విశ్రమింత మనిన సౌమిత్రి యా యన్నకు భక్తి
సమకొని మృదుపర్ణశయ్య గావించి సముచితస్థితితోడ శయనించి రామ
భూమీశుఁడతిముదంబున నుండుతఱిని సౌమిత్రి రఘురాముచరణంబు లొత్త
ననఘుండు రఘురాముఁడట యున్నయెడను గనిబెట్టు ఎల్గెత్తి గబ్బుల్గు పలికెఁ
గైకొ మ్మ దేనని కలయంగ రొప్పి చేకొని చి(బి)రుత వాచేరువఁబెట్టె
నెల్లెడ సుఖముల నిత్తు మీ కనుచు బల్లి దీప్తంబుగాఁబలికెఁబో చెవికి
భానుపై వామాక్షిపరుసున నెలుఁగు లాని యించుక చేరి యంతయు రొప్పఁ)
దన యాత్మఁగడు మెచ్చి తమ్మునిఁజూచి యినవంశవల్లభుండిట్లని పలికె
వనచరాధీశుండు వడి నేఁగుదెంచి ఘనభక్తి మనలను గలయంగఁగలఁడు (గలయు నిచ్చటను)
చనుదుము లంకకు సరగున మనముఁ ..........
గూలు రావణుఁడాజిఁ గూలిన యంత (గూడును సీత) నేలుదు సీతను(లోకంబు)నెలమి పెంపొంద
వాలిని వధియించి వగలెల్ల మాన్పి పాలించి సుగ్రీవు బరగఁగైకొందు
నని రామసౌమిత్రు లధికసంతోష మునుబొంది సుఖగోష్ఠి ముదమొప్పనుండి
రనియాంధ్రభాష భాషాధీశనిభుఁడు ..........
* * *
నారూఢి నార్షేయమై.......... ..........
పొలుపొందఁ దనకుఁదమ్ముఁడు తెచ్చి యొసగు
ఫలమూలజలములఁబరితృప్తినొంది
తనరారు తత్తీర తరువుల నీడ
ననుజన్ముఁడును దాను నలయుచునుండె.
నారణ్యకాండ మింపార నిబ్భంగి
నా రవి తారార్కమగు నుర్విమీఁద.
నారూఢి నార్షేయమై యాదికావ్య
మై రసికానందమై యెల్లనాఁడు
నివ్వసుమతి నొప్పు నీ పుణ్యచరిత
మెవ్వరు సదివిన నెవ్వరు వినిన
సామాదిబహువేదచయధామరామ
నామచింతామణి నవ్యభోగములు
పరహితాచారముల్ ప్రభువిచారములు
పరిపూర్ణశక్తులు ప్రకటరాజ్యములు
నిర్మలకీర్తులు నిత్యసౌఖ్యములు
ధర్మైకనిష్ఠలు దానాభిరతులు
నాయురారోగ్యంబు లధికసంపదలుఁ
బాయక పాటిల్లుఁ; బాపక్షయంబు
వరపుత్త్రలాభంబు వైరినాశనము
సరినొప్పు; ధనధాన్యచయసమృద్ధియును,
నే విఘ్నములులేక యిండ్లలో నధిక
లావణ్యవతులైన లలనలపొందు,
నన్నలుఁదమ్ములు నభివృద్ధిఁబొంది
మన్ననతోఁగూడి మలసియుండుటయు,
సతతంబు దేవతాసంతర్పణంబుఁ,
బితృగణతృప్తియుఁబెంపొందుచుండు;
నిది మోక్షసాధనం, బిది పాపహరము,
నిది దివ్య, మిది భవ్య, మిదియు శ్రీకరము;
రమణీయలీల నీ రామాయణంబుఁ
గ్రమమొప్పఁబూజింపఁ గల్గుఁ బుణ్యములు;
వ్రాసినవారికి వరశుభోన్నతులు
వాసవలోక నివాసంబుఁగలుగు.
నెందాఁకఁగులగిరు లెందాఁక జలధు
లెందాఁక రవిచంద్రులెందాఁకఁదార
లెందాఁక వేదంబు, లెందాఁక దిశలు,
నెందాఁక భువనంబు, లేపు దీపించు
నందాఁక నీ కథ యక్షరానంద
సందోహదోహళాచారమై పరగు.
|