ఇతిహాసములు రంగనాథరామాయణము సుందరాకాండము
ఇంద్రజిత్తుచే హనుమ బంధింపఁబడుట
“దేవ! నీకేటికి ధృతిదూలి వగవ?
నా వానరాధము నవలీలఁదాఁకి
వారక యట చంపి170వత్తు నొండేని
ధీరత నిట పట్టి171తెత్తు నొండేని.”
నా విని తన యగ్రనందనుఁజూచి
రావణుఁడనియె ధైర్యస్ఫూర్తి నిగుడఁ:
“జిరకాల మమరేంద్రుఁజెఱఁబెట్టినావు;
పరమమాయాబల ప్రౌఢుఁడ వీవు;
నాకంటె విక్రమోన్నతి మించినావు;
నీ కెదురెవ్వరు నిఖిలలోకముల!
నసమున నటులయ్యు నా వానరేంద్రు
నసదుగాఁదలఁపక యాత్మనేమఱక
బహుదివ్యబాణప్రభావముల్‌ సూపి
సహజశౌర్యంబున జయము గైకొనుము.”
అనఁదండ్రి వీడ్కొని యా మేఘనాదుఁ
డనలార్కసంకాశమగు రథంబెక్కి
యగణిత నిజధనుర్జ్యాఘోషమునకుఁ
బొగిలి దిగ్గజకర్ణపుటములు వగుల
జగములు బెదర దిక్చక్రబంధములు
పగుల నార్చుచు వచ్చి పవనజుఁదాఁకె.
నా సమయంబున నమరులు మునులు
వాసవప్రముఖదిగ్వరులుఁగిన్నరులు
నుప్పరంబుననుండి యొదిఁగి వీక్షింప
నప్పంక్తికంఠుని యగ్రనందనుఁడు
నడరి యాతని దేహమణుమాత్రమైనఁ
బొడ 172వడకుండ నద్భుతశితాస్త్రములు
గురియ నయ్యస్త్రముల్‌ క్రూరవాలమునఁ
దరమిడి చిది173పియుఁ దప్పించుకొ174నియు
175నురుభుజనిజవిక్రమోన్నతి మెఱసెఁ
బరువడి నప్పు డప్పవమానసుతుఁడు.
రావణి నిర్జితైరావణి యంతఁ
బావని యసమానబలవేగమునకు
నరుదంది మఱియు దివ్యాస్త్రంబు లేయఁ
బరువడి ఖండించి పవనజుఁడతనిఁ
దరుశైలముల వైవ దర్పించి యసుర
శరముల వాని జర్జరితముల్‌ సేసెఁ.
జేసినఁగని యింద్రజిత్తుపైఁగవిసి
యా సమీరాత్మజుఁడవలీలఁ దన్ని.
176మునుమిడి రథరథ్యములు నుగ్గుసేయ
ననిమొన విరథుఁడై యా యింద్రజిత్తు
హనుమంతుకడిమికి నచ్చెరువంది
వినుతోగ్ర 177గతి వాయ178వీ యాస్త్రమేయ
వాయుపుత్త్రుఁడు గాన వానరాధీశుఁ
డా యస్త్రమునఁదూల కచలుఁడై యున్న
నరుదంది రౌద్రాస్త్ర మతనిపై నేయఁ
బెరిగి యాతఁడు రుద్రబీజంబుగాన
కదలక నిలిచినఁ గని యింద్రజిత్తు
మదిలోనఁగోపించి మారుతిమీఁద
సురసిద్ధసాధ్యులు సూచి కంపింపఁ
బరమదుర్జయమైన బ్రహ్మాస్త్ర మేయ
నా యస్త్రరాజంబు నవనియు మిన్ను
రాయుచుఁదనమీఁద రా వాయుసుతుఁడు
బ్రహ్మాస్త్రమునఁబ్రాణభయము లేకుండ
బ్రహ్మచే వరములు పడయుటఁజేసి
బలువిడిఁబఱతెంచు బ్రహ్మాస్త్రమునకుఁ
దలఁకక బ్రహ్మమంత్రము లుచ్చరింప
నది చంపఁజాలక యతని బంధించి
కుదియించి పడవైచెఁ గుంభినిమీఁదఁ.
బడినమారుతిఁజూచి“పట్టుఁడు కట్టుఁ
డడువుఁడు పొడువుఁ”డం చఖిలరాక్షసులు
చుట్టుముట్టి కఠోరసూత్రజాలముల
గట్టిగాఁ గట్టిరి కట్టల్కనిగుడ.
నంతలో హనుమంతుఁడవశుఁడై యున్న
నెంతయు రయమున నింద్రారి చేరి:
“నలువబాణంబుచే నాశంబుకాక
బలియుఁడై యిటు కట్టఁబడి యున్నవాఁడు.
ఎనయ నీ వానరుండెవ్వఁడో? వీని
ననిమొనఁజంపరా.”దని నిశ్చయించి
యమిత179 సత్త్వోన్నతుఁడై పట్టితెచ్చి
తమతండ్రి ముందఱఁదడయక పెట్టఁ[వా.రా. సర్గ 48]
దనమంత్రివరులును దాను వేర్వేఱఁ
దనయు లావునకుఁ దద్దయు సంతసించి
‘కనుఁగవఁగోపాగ్ని కణములు దొరుగ
హనుమంతుఁజూచియిట్లనియె రావణుఁడు:
“ఓరి, వానరుఁడ! నా యున్నపట్టణము
శూరత నొంటిమైఁ జొ180చ్చుటయెట్లు?
నీ వెవ్వఁడవు? మఱి నీకుఁబేరేమి?
యే వెరవున వచ్చి తీ వార్ధి దాటి?
హరుఁడు వంచినవాఁడొ? హరి వంచినాఁడొ?
పరమేష్ఠి నిన్నిట పంచినవాఁడొ?
సుర గరుడోర గాసుర సిద్ధసాధ్య
నర వియచ్చరవరుల్‌ నా పేరు విన్న
వెఱతురు; నీ విట్లు వెఱవక వచ్చి
తెఱగంటిదొరకైన దృష్టింపరాక
వఱలెడు నా పురి వంచనఁజొచ్చి
పెఱికితి వనమెల్ల బీరంబు మెఱసి.
బడుగురక్కసుల దుర్బలులఁగొందఱను
మడియించితివి మేటిమగవాఁడపోలె.
దీపించు నీ దగు తేజంబు సూడఁ
గాపేయమాత్రుఁడు గావుచింతింప.
నిప్పు డీ నేరంబు లిన్నియుఁగాతుఁ
దప్పక నీ రాక తగఁజెప్పితేని.”

  1. ↑వచ్చెదనొండె
  2. ↑తెచ్చెదనొండె
  3. ↑గనకుండ
  4. ↑యుచుఁ
  5. ↑నుచు
  6. ↑శరవేగలక్ష్యగోచరుఁడు గాకిట్లు - దుర మొనరించె నద్భుతపౌరుషమున
  7. ↑మొనయుచు
  8. ↑తర
  9. ↑యువీర్యా
  10. ↑బలోదగ్రుఁ
  11. ↑చ్చితి వీవు
AndhraBharati AMdhra bhArati - Ranganatha Ramayanamu - Ranganadha Ramayanamu - Ranganatha Ramayanam - Ranganadha Ramayanam - Gona Buddha Reddy ( telugu literature andhra literature )