శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - తృతీయాశ్వాసము - భీష్ముఁడు ధర్మజునకు గృధ్రజంబుకోపాఖ్యానము సెప్పుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

భీష్ముఁడు ధర్మజునకు గృధ్రజంబుకోపాఖ్యానము సెప్పుట (సం. 12-149-1)

సీ.	గాంగేయుఁ డిట్లనుఁ గౌంతేయపూర్వజు \| నకు ‘విదిశాపట్టణమున నొక్క బాలుండు మృతుఁ డైన బంధులు ప్రేతభూ \| మికిఁ గొనిపోయి యమేయశోక వివశాత్ములై పలవింపఁగా గ్రద్ద యొ \| క్కటి వచ్చి మీర లిక్కడ భయంబు దక్కి యేడ్చుచునుండఁ దగ; దిదె క్రుంకెడుఁ \| బ్రొద్దు రాక్షసులును భూతములుఁ బి
తే.	శాచములు వ్రచ్చి తిన నిపు డేచి వచ్చు; \| జనన మరణముల్‌? వింతలె చన్న శిశువు తోన యందఱుఁ జనుటకుఁ బూనియుండు \| వారలే? పొండు పీనుంగు వైచి వేగ.	366
క.	తెగిపోయినవా రేడ్చిన \| మగుడుదురే? వెఱ్ఱులార! మానుఁడు మీరుం దెగుదురు తడసిన’ నావుడు \| నగు నట్టిద కర్జ’ మనుచు నందఱు భీతిన్‌.	367
వ.	శవంబు విడిచి పోవంజూచిన, నొక నక్క బొక్కలోనుండి వెడలి వారలతోడ నిట్లనియె.	368
సీ.	‘గ్రద్ద మాటల కేల కడు భీతిఁ బొందితి \| రక్కటా! బాలుని నబ్జవదను నిటు వైచి పోవఁ గా ళ్ళెట్లాడె నేడ్వుఁడు \| శోకంబు వోవ నిచ్చోటఁ గొంత ప్రొ ద్దంతలో విధి క్రూరుండు గాకున్నఁ \| బ్రాణంబు గ్రమ్మఱ రాక గల్గు నో యెఱుంగుదురే; యినుండును నస్తాద్రిఁ \| జేరఁడు; వెఱవక మీరు నిలువుఁ’
తే.	డనిన వారును మనమున నాసపుట్టి \| మగిడి వచ్చిన గ్రద్ద ‘యిమ్మందబుద్ధి యైన నక్కమాటలు విననగునె? వికృత \| మయ్యెఁ బీనుంగు; వచ్చునే యసువు లింక?	369
క.	కడు బెట్టిదుండు కాలుఁడు; \| మిడుక మిడుక నపహరించు; మీరీ యాసల్‌ విడువుఁడు; బాలునికి సుగతిఁ \| బడయుఁడు దానాదు లైన బహుధర్మములన్‌.	370
వ.	అని పలికిన నా గృధ్రంబు వచనంబు లాక్షేపించి యజ్జంబుకంబు వారల నుద్దేశించి.	371
క.	‘క్రూరంబు గృధ్ర మిట్టి కు \| మారకునిం జూచి చూచి మసలకపోవన్‌ మీ రె ట్లోర్చెదరో క \| న్నీ రిటు ననుబోటులకును నిలువ కొలికెడున్‌.	372
క.	దయమాలి పోవ నేటికిఁ? \| బ్రయత్నమునఁ బొదువ దైవబలమున మీకుం బ్రియ మెసఁగ బ్రదుకు బ్రదుకం \| డయినను మఱి పోవరాదె?’ యని చెప్పుటయున్‌.	373
వ.	గ్రద్ద యిట్లనియె.	374
ఆ.	ఏను బుట్టివేయు నిన్నూఱు మున్నూఱు \| గలవు వత్సరములు గాన నెందు బాలు యౌవనస్థుఁ బ్రౌఢుని వృద్ధునిఁ \| జచ్చిపోయి మగిడి వచ్చువాని.	375
క.	ఒకటి గలదు; వత్తురు వే \| ఱొక గర్భంబునకు మృతులు నుక్కివమౌ న క్కకు నేటి బుద్ధి పీనుఁగు \| నకు బ్రదుకటె! కలుగు నిట్టి నవ్వులు గలవే?	376
సీ.	అనవుడు నెగవెక్కి యా బిడ్డవైచి పో \| యెడు వారలకు నడ్డపడుచు నక్క ‘వినుఁడు రాఘవుఁడు నేర్పున బ్రదికింపఁడే \| మృతుఁడైన భూసుర సుతుని మగుడ? సృంజయు కొడుకు సచ్చిన నారదుఁడు ప్రభా \| వంబునఁ గ్రమ్మఱ వానిఁ దేఁడె? యట్టుల యొక సిద్ధుఁ డమరుండు మీ యేడ్పు \| లాలించి దయ బాలు నసువు లొసఁగె
ఆ.	నేని మేల కాదె! యిది యేల పోయెద?’ \| రనిన వారు మగిడి యరుగుదెంచి శిశువు శవము చుట్టుఁ జేరి పెల్లేడ్చిరి \| పనవిపనవి యంత నినుడుఁ గ్రుంకె.	377
వ.	ఆ గృధ్రంబును జంబుకంబును నాఁకలిచేత వందురుచుండి తాన తాన బాలశవంబు నాహారంబు గొనుటకై యివ్విధంబునం దమ తమ పల్కు నేర్పున నజ్జనంబుఁ గ్రమ్మఱించెఁ; బ్రొద్దు గ్రుంకినం దా నచ్చోట నిలువనేరదు గావున గ్రద్ద యటమున్న వారు వోవునట్టి తెఱంగు మాటలాడె; రాత్రియైనం దనకు మేలుగావున నక్క వారలు దడయుటకుం దగిన చందంబుఁ జెప్పె; నది వాని తెఱంగు ప్రేతవనవిహారనిరతుం డగు శంకరుండు కరుణాకింకరుండు నగుట నప్పుడు.	378
ఆ.	అట్లు పనవియేడ్చు నజ్జనంబులకుఁ బ్ర \| త్యక్షమై ‘వరంబు లడుగుఁ’ డనిన సంప్రమోద భక్తి సంభ్రమ భరితులై \| చక్క నవనిఁ జాఁగి మ్రొక్కి వారు.	379
క.	బాల మరణ శోకంబునఁ \| దేలకయుండంగఁ గావు దేవోత్తమ! నీ వాలించిన బ్రదికితిమి ద \| యాళుహృదయ! పార్వతీప్రియా! చంద్రధరా!	380
వ.	అనుచు లేచి నిలుచుటయు శివుం డా శిశుప్రాణంబు లొసంగి ‘వీఁడు శతాయుస్సంపన్నుం డగువాఁ’డని యానతిచ్చి, యాగృధ్ర జంబుకంబులకు నాఁకలి యెన్నండును లేకయుండం బ్రసాదించి యంతర్హితుండయ్యె; సంతోషంబున నంతరంగంబులు నంగంబులుం బొదల నజ్జనంబులు బాలునెత్తికొని పలుమఱుం జూచుచు, గౌఁగిలించుచుం జనిరి. గృధ్రంబును జంబుకంబును ముదంబునం బొంగుచుం బోయి తమ తమ కులంబులలోఁ బ్రభూతంబులై ప్రవర్తిల్లె; నార్త జనబాష్ప ప్రమార్జనంబు ప్రభువులకుం గర్తవ్యం బగుటకును నిజకార్యార్థులగు కపటుల నేర్పు మాటల తెరువు లెఱింగికొనుటకును నుదాహరణం బైన యీ గృధ్ర జంబుకోపాఖ్యానంబు.	381
క.	వినినఁ బఠించిన వ్రాసినఁ \| గొనియాడిన దురితపీడకుం దొలఁగి నరుం డనుపమధర్మములకు భా \| జన మగు; నాయుః ప్రవృద్ధి సంపద నొందున్‌.’	382