శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - పంచమాశ్వాసము - దానగుణంబు సర్వవర్ణ సామాన్యంబుగా నిరూపించుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

దానగుణంబు సర్వవర్ణ సామాన్యంబుగా నిరూపించుట (సం. 12-226-14,15)

వ.	దానానుష్ఠానంబు సర్వజాతి సామాన్యం బయిన యుత్తమధర్మంబు; పుణ్యపరులకు దాతవ్యంబుగాని వస్తువు లేదు; కాశ్యుండను రాజు దన ప్రాణంబు లిచ్చి బ్రాహ్మణుప్రాణంబులు గాచె, నౌశీనరుండగు శిబి యాత్మాంగంబుల నౌరస పుత్రునిని బ్రాహ్మణార్థంబుగా నొసంగెఁ; గాశీపతి యగు ప్రతర్దనుండు బ్రాహ్మణునికై నిజనయనంబులిచ్చె; విదేహుండును, జామదగ్న్యు ండును, గయుండును నొక్కొక్కతఱి సకల వసుంధరయును బ్రాహ్మణుల కిచ్చిరి; పాంచాల్యుండగు బ్రహ్మదత్తుండు శంఖనిధి విప్రోత్తములకు దానంబుసేసె; మఱియును బ్రాహ్మణులకుఁ బ్రాణ శరీర మణి హిరణ్య కన్యాగవాది ప్రశస్త వస్తువు లనేకు లర్హుల కొసంగిరి; వారలకెల్లను సమకూరిన సద్గతుల విశేషంబులం జెప్పం బెద్దయని వెండియు.	82
క.	‘దానాధ్యయన యజనముల \| నానావిధపాపములు వినాశముఁ బొందుం గాన యవి మేలు హింసా \| హీనత ధర్మవిధిలేని యెడఁ గడు వలయున్‌.	83
ఆ.	ధూతపాపుఁ డైన పూతాత్మకుండు ల \| ఘ్వాశి యగుచు, నింద్రియముల గెల్చి మనసులోనఁ గామమును గ్రోధమును జొర \| నీక బ్రహ్మపదము నిచ్చఁ గోరు.	84
ఆ.	ఇట్టివాఁడు వెడల నీఁదు నింద్రియజల \| మన్యుపంక లోభమయ తటాది ఘోరరూప యగు నసార సంసార వి \| శాలనదిఁ బ్రశాంతశాలి హృదయ!	85
తే.	ఘనతరప్రజ్ఞ యను తెప్ప గలుగువాఁడు \| సంసరణనది గడవంగఁ జాలుఁ గాక! కామమును గ్రోధమును మదిఁ గలిగి ప్రజ్ఞ \| చించునేని నక్కడచుట చిక్కువడదె?	86
క.	గతహర్షభయక్రోధుఁడు \| ధృతిమంతుఁడు నప్రమత్తధీమహితుఁడు సం శ్రితధర్ముఁడు దాంతుఁడు నగు \| నతఁ డవసాదంబు నొందఁ డతులవివేకా!	87
క.	ధర్మ మధర్మము వోలె న \| ధర్మము దా ధర్మవిధి విధంబున దోఁచుం గర్మసమితి నొక్కొక యెడ \| ధర్మగతి యెఱుంగవలయుఁ దచ్ఛాస్త్రస్త్రములన్‌.’	88
వ.	అని యుపదేశించి మఱియును.	89
క.	‘జ్ఞానంబు వడయుటకు వా \| ఙ్మనసములు సునియతములు గావింతురు, స మ్మానిత శాంతికొఱకు వి \| జ్ఞానంబున నాత్మనియతి సల్పుదురు బుధుల్‌.	90
క.	ఈ తెరువున వేదవిదుఁడు \| వీతామ్నాయుండు ధర్మవేదియుఁ బాప స్ఫీతుఁడు సరియై కడతు ర \| నాతురత జరామరణమహాంభోరాశిన్‌.	91
వ.	ఆచారనేమియుఁ, బ్రాణయుగంబును, నపానాక్షంబును, హ్రీవరూథంబును, నుపాయాపాయకూబరంబును, ఘ్రాణశ్రవణ వాహనంబును, జ్ఞానసారథికంబును, సర్వతంత్ర ప్రతోదంబును, ద్యాగరశ్మియు నగు యోగరథంబు నెక్కి వెరవుగలవాఁ డక్షరపదంబు సొరం జనఁజాలు; నా రథికుం డా తంత్రంబు ప్రభావంబునంజేసి.	92
క.	వరుసన ధరణీపవనాం \| బరజలతేజముల గెలుచు, బల మెక్కి యహం కరణంబు ద్రోచు; బుద్ధిం \| బరువడి నడఁగించుఁ బ్రకృతి పనిఁ బెడఁబాపున్‌.	93
ఆ.	భూమిజయము దొడఁగి పురుషుఁ డంతంతకు \| వృద్ధిఁ బొంది యోగసిద్ధిఁ బొందుఁ బొగయు మిడుఁగుఱులును బొనుఁగు లేని శిఖియు \| బహులశిఖలు నైన పగిది ననఘ!	94
తే.	విను మహంకారజయము పృథ్వీ ముఖంబు \| లైనవానిని బుద్ధి ప్రధానమును జ యించునట్టి సంస్కారంబు నిచ్చు; దాన \| నగు మహానుభావంబు సంయమివరులకు.	95
వ.	ఇది యోగప్రకారంబు.	96
తే.	అనఘ! యింద్రియముల విషయముల మీఁద \| నిగుడనీక, మనంబుతో మగుడఁ దిగిచి యాత్మఁగూర్చుట సాంఖ్యుల యనువు; సాంఖ్య \| యోగములు రెండు నారయ నొక్క తెరువ.	97
క.	ఈ రెండు ప్రకారంబుల \| వారలకును మమత విడువవలయుట సరి; ని స్సారపు సంసారమునకుఁ \| గారణము మమత్వ మగుటఁ గవిజనముఖ్యా!	98
వ.	భూతతారతమ్యంబులు సెప్పెద నాకర్ణింపుము: జంగమస్థావరంబులయందు జంగమంబులు లెస్స; యవి జరాయువు, నండంబును, నుద్భిదంబును, స్వేదంబును నను జనక విశేషంబుల జనియించి బహుపాదంబులును, ద్విపాదంబులు నైయుండు; నందు మనుష్యులు మేలు; మనుష్యుల యందు జాతిధర్మోపధారకు లెక్కుడు; జాతి ధర్మోపధారకుల యందు విప్రు లుత్తములు; విప్రులయందు వేదజ్ఞు లుదాత్తులు; వేదజ్ఞులయందుం బ్రవచనశీలు రుత్కృష్టులు; ప్రవచన శీలురయం దాత్మజ్ఞులధికులు; వారలు స్వధర్మవిదులు, సత్యసంకల్పులు, నధిభూతాధిదైవ వేదులు నగుదురు. వారలం జూవె దేవతలు బ్రాహ్మణు లండ్రు; వా రెల్ల వారికి నమస్కారాద్యుపచారాదరణీయులు; వారికి సరిలేరు; వా రాధారంబుగా సమస్త జగంబులుఁ బ్రవర్తిల్లుచున్నవి’ యని చెప్పి య మ్మహాత్ముండు వెండియు.	99
తే.	‘బ్రాహ్మణునకుఁ బ్రధానవర్తనము వినుము! \| నిర్మలజ్ఞానయుక్తుఁడై కర్మసమితి నలఘునిష్ఠమైఁ జలుపంగ వలయు; దాన \| సంశయము లెల్లఁ బాయుఁ, బ్రసాద మొందు.	100
క.	ఇయ్యఖిలము సృజియింపఁగ \| నెయ్యది ప్రభు వమ్మహామహిత భూతము పొం దయ్యెడి శుభంబు దపమునఁ \| జయ్యన సిద్ధించు; నది విసంశయ మనఘా!	101
క.	మైత్రిం బోలెడు ధర్మము \| ధాత్రీ దివిజులకు లేదు; దాని నడపినం బుత్రా! యేకర్మంబు ప \| విత్రతయును వలవ దది వివేకముఁ జేర్చున్‌.’	102
వ.	అనిన విని శుకుం డా సంయమివరున కిట్లనియె.	103