| ఇతిహాసములు | రంగనాథరామాయణము | యుద్ధకాండము |
|
యనుమాట విని కపులందఱుఁగూడి: “యినమండలము గ్రుంకు టెప్పుడో?”యనుచుఁ దమకించుచుండంగఁదరణి గ్రుంకుటయుఁ దమము1495ను బెద్దయై దట్టమై పర్వ నప్పుడు కపివీరు లధికరోషమున నుప్పొంగి ధీరత నుగ్రులై చెలఁగి గునిసియాడుచు మండుకొఱవులువట్టి కొని జవంబులు మీఱఁగుప్పించి దాటి వడి లంక ముట్టి యా వాకిళ్లవారు కడు భయంబునఁబాఱఁగా1496లంకఁజొచ్చి ‘యా రావణునిపురి యడరి కాల్చుటకు నా రామవిభుని 1497కోపాగ్ని యేమిటికి? నీ యనలము సాలదే.’యను మాడ్కిఁ బాయక లంకఁగాల్పంగఁజొచ్చుటయు ననలుండు దరికొని యందంద1498యేచి వినువీథిఁదాఁకి దిగ్వివరముల్ నిండె. నా యగ్ని బడబాగ్నియై ధూమపటలి తోయమై 1499మిన్నంది తోయధిఁబోలె. విస్మయంబుగ మణివితతులు సెదర భస్మంబుగాఁగాలెఁబ్రాసాదతతులు; పొడిపొడిగాఁగాలి పొడవెల్ల నడఁగి పుడమి గంపింప గోపురములు గూలె; గ్రక్కున మంట లుగ్రంబుగా నెగయ నక్కజంబుగఁ గాలి యట్టళ్లు వ్రాలె; మహనీయకాంచనమంటపంబులును బహురత్నమయగృహపంక్తులుఁగాలె; నిండినసొమ్ములు నిండినట్లుండ భండారగృహములు భస్మంబులయ్యె; వెల లిడఁగా రాని వివిధాంబరములు దలఁపఁబెక్కైన గంధద్రవ్యములును బహువిధ రత్నకంబళచయంబులును మహనీయ మౌక్తికమరకతాదులును నగరు కుంకుమ మలయజ ఘనసార మృగ1500మదాద్యములైన మేలివస్తువులుఁ దఱగనిబహువిధ ధాన్యరాసులును మఱియును గలిగిన మహితవస్తువులుఁ గడు నొప్పు కరితురంగములపక్కెరలు నెడనెడఁబ్రోవుగా నిడినట్టిజోళ్లు1501 దొరల ననేకవస్తువులు దైత్యులకుఁ గరకరిఁజిత్తముల్ గందంగఁగాలె1502ఁ. దడయక పైఁడికత్తళములు దొడిగి వడి నాయుధములు దుర్వారులై పూని ‘కపులఁజంపెద.’మని కడఁగెడువారి1503 విపులరతిక్రియావేశతఁబొంది పొలఁతులతో సుఖంబున నున్నవారిఁ దొలఁగంగ నేరక 1504తూఁగెడువారిఁ బోలింపఁగడు నిద్రవోయెడువారి బాలురఁగొని భీతిఁబాఱెడువారి1505 నాలుగుదెసలకు నలి నేఁగువారిఁ జాల రోదనములు సల్పెడివారి విడువక ధనములు వెడలంగఁ1506బెట్టి కడు సంభ్రమంబునఁ1507గదిసెడువారిఁ ద్రోవలు గానక ధూమంబుచేత నావులించుచు వడి నలఁదురువారి నార్పంగ నురుమందిరాగ్రంబు లెక్కి నేర్పున మఱి దిగనేరనివారిఁ గూడి నివ్వెఱఁగంది గుమురులు గట్టి వాడవాడలయందు వనరెడివారి నప్పుడు చూడఁగాలాగ్ని చందమున నిప్పులు మంటలు నెఱయ నప్పురము కాలుచు నందంద కడు రభసమునఁ గాలిచె నగ్ని 1508పెక్కండ్రురాక్షసుల. లలనల మణిమేఖలారవంబులును 1509గలయఁజెన్నొందుకంకణరవంబులును బొలుపారురత్ననూపుర రవంబులును జెలఁగెడు నా విపంచీ రవంబులును సురుచిరమధురవచోరవంబులును నరుదైననృత్తగీతా రవంబులును గరమింపుగులుకు కేకా రవంబులును జరియించుచుండు హంసల రవంబులును సొంపారుపంజరశుక రవంబులును నింపారు టెంతయు నిలలోనఁ1510గలసె. సలలితంబైనట్టి చంద్రికకంటెఁ దెలుపున నొందిన దీధితుల్ 1511దఱిగి ప్రణుతికి నెక్కినపద్మరాగాది మణులచే నొప్పినమహిమలు 1512వాసి కాలెడి 1513రవములఁగప్పెడిపొగల వ్రీలి పెల్లెగసెడి విస్ఫులింగముల నా లంకలోపలి హర్మ్యంబులెల్లఁ జాల భీషణముగా సమసె నన్నియును. గాన సుఖంబెల్లఁగ్రాఁగి నీఱైరి మానినీమణు లభిమానంబు 1514దూలి. చండతరంబైన శబ్దంబుతోడ మండుచునుండెడిమంటలతోడ నెఱపైన తోరణనికరంబు లొప్పె మెఱుఁగుల వెలుఁగొందు మేఘంబు లనఁగ. వినువారిగుండెలు వీనులుఁబగుల ననయంబు బెట్టుగా నా 1515పురంబందుఁ దరమిడి యందంద1516దందహ్యమాన పురవధూ రోదనంబులు వినవచ్చెఁ. గాలి1517కాలని తమకట్టులు ద్రెవ్వ నీలిగి1518విడివడనేరని కరుల హయములక్రందున నా లంక 1519యుండె రయమున మును రఘురాముబాణాగ్నిఁ దలకొని జలచరతతులు సమ్మర్ద ములఁబ్రఘోషించు సముద్రంబువోలెఁ. బాఱెడువారినిఁ బఱతెంచువారిఁ గూఱినవగలతోఁ గుందెడువారి నొదిఁగెడు వారిని నొకకొంత గాలి విదిరిచికొనుచును వెడలెడువారి లంఘించువారి విలాపించువారి సంఘంబులై నీరుసల్లెడువారిఁ బట్టి యా మంటలోఁబడఁద్రోసి త్రోసి నెట్టన నార్తురు నెఱయంగఁగపులు. అటు వికలతనొంద నా రాఘవుండు పటుతరకోదండపాణియై కదిసి త్రిపురముల్ సాధింపఁద్రినయనుఁడలిగి విపులపినాకంబు వీఁక మ్రోయించు కరణి నిర్వక్రవిక్రమశాలి రాముఁ డురుతరజ్యాఘోష మొనరించుటయును వసుధాతలంబున వడిఁజుక్క లురిలె; వసుమతి గంపించె; వార్ధులు గలఁగె; దెసదప్పి రినశశుల్; దివిజాద్రి యొఱగె; దెసలసంధులు వ్రీలె; దిగిభముల్ 1520గూలె; నసమాక్షుఁడతివిస్మయంబందె; భూత విసరంబు ఘూర్ణిల్లె; విధి తల్లడిల్లె; రయమున రోదోంతరాళంబు మ్రోసె; భయమంది రెంతయుఁబౌలస్త్యులెల్లఁ. గోదండరవము రక్షోభట సింహ నాదంబు వీరవానరులయార్పులును దిక్కు లొక్కట నిండె. దివిజారి పురము 1521దిక్కు గోపించుచుఁదీవ్రవేగమునఁ గైలాసశిఖరంబుకరణిఁజెన్నొందు నా లంకగోపురం బైదు బాణముల వడినూఱుతునియలై వసుధపైఁగూలఁ బడ1522నేసి మఱియును బహుసాయకముల నేసె గేహములపై; నేసె సౌధముల; నేసెఁ దేరులమీఁద. నేయుట సూచి యా రాక్షసులు పోరి కాయత్తపడఁగ నా రాత్రి వర్తించె నతిఘోరలీల. నప్పుడు సుగ్రీవుఁడఖిలవానరులఁ దప్పక చూచి యుదగ్రుఁడై పలికె: “లావు నొప్పారంగ లంకవాకిండ్లఁ గావలియుండు రాక్షసుఁడెవ్వఁడైన వెడలినఁజంపుఁడు;1523విడిచితిరేనిఁ గడుఁదప్పు; సైరింపఁగపివరులార!” యనవుడుఁగపివీరు లందఱుఁబేర్చి కనలుచుఁగుజములు ఘనశైలములును జారువిభీషణరణోత్సాహులై పూని వారక యక్కోటవాకిండ్ల నుండి దర్పించి యార్చినఁదరుచరా1524వళుల యార్పులు సైరింప కసురవల్లభుఁడు |