ఇంద్రజిత్తు యాగమొనర్చి రథము వడయుట - ఆంధ్రభారతి - రంగనాథరామాయణము - గోన బుద్ధారెడ్డి - యుద్ధకాండము ఇంద్రజిత్తు యాగమొనర్చి రథము వడయుట

ఇంద్రజిత్తు యాగమొనర్చి రథము వడయుట

నెలమితోఁదన పురోహితునిఁదోడ్కొనుచు
బొలుపార¹⁶⁴⁵ఁగా రణభూమి కేతెంచి
చెన్నొంద ¹⁶⁴⁶యాగంబు సేయంగఁబూని
యున్నంతఁబరిచరు లొగి వేగమునను
బరగంగ¹⁶⁴⁷నస్థి కపాలపాత్రికలు
సొరిది నయోమయస్రుక్స్రువంబులును
శస్త్రంబులును దాడి సమిధలు రక్త
వస్త్రగంధాదులు వరుసఁదెచ్చుటయు
రక్తవస్త్రంబులు రక్తమాల్యములు
రక్త్తగంధంబును¹⁶⁴⁸రయమొప్ప నతఁడు
ధరియించి మారణతంత్రమార్గమునఁ
బరువడిఁదోమర ప్రాస ఖడ్గములు
సరిపరిధులు వెట్టి సప్రాణకృష్ణ
హరిణంబుమెడఁగోసి యది పుచ్చుకొనుచు
నక్తంచరాధీశ నందనుం డెలమి
నుక్తక్రమంబున హోమంబు సేయఁ
దనరిన ధూమప్రదక్షిణశిఖల
ననలుండు వెలుఁగుచు హవ్యముల్‌ గొనఁగ
జయనిమిత్తంబులు సాలఁగన్గొనుచు
జయశాలి యా నిశాచరవీరుఁడలరి
నియతి హోమముఁదీర్చి నిరుపమంబైన
హయచతుష్టయముతో నతిఘోర¹⁶⁴⁹లీల
నురుతరబాణాసనోజ్జ్వ¹⁶⁵⁰లంబగుచు
సురుచిరాలంకారశోభి¹⁶⁵¹తంబగుచు
సరినొప్పు సింహార్ధచంద్రచిహ్నములఁ
బరగుచు వైడూర్యభాసురంబయిన
పడగచే నొప్పుచు బ్రహ్మాస్త్రరక్ష
నడరుచు నని నదృశ్యంబై చరించు
నట్టి యా రథమెక్కి యనికి నేఁగుచును
గట్టల్కఁబల్కె రాక్షసకోటి వినఁగ:
“మీరెల్లఁజూడంగ మీఱి సంగ్రామ
ధారుణిఁగూల్చి యా దశరథాత్మజులఁ
బగ దీర్చి మా తండ్రిఁబంక్తికంధరుని
విగతశోకునిఁజేసి విజయ మే నిత్తు.
భానునందనుముఖప్లవగవల్లభుల
నే నేఁడు సమయింతు నిమిషమాత్రమున.
మఱియుఁ దక్కినయట్టి మర్కటోత్తముల
నెఱయంగఁజంపుదు నేఁడాజిలోనఁ
దెగువతో.”ననుచు నదృశ్యుఁడై ¹⁶⁵²యచట
నొగి రాక్షసుల నేయుచున్న రాఘవులఁ
బొడగని భీకరభ్రుకుటియై విల్లు
వడి నెక్కువెట్టి దుర్వారవేగమునఁ
బ్రళయకాలమునాఁడు బలువృష్టిగురియు
జలదంబువిధమున శరవృష్టి గురిసె.
గగనంబు నిండ నా ఘనులు రాఘవులు
నొగి నేసి రలుకతో నుగ్రబాణముల.
నమరారి యవిద్రుంచి యమ్ములసోనఁ
దిమిరంబు¹⁶⁵³నిండించె దిక్కులం.దపుడు
పృథుచండకోదండభీకరధ్వనియు
రథనేమిరవమును రథతురంగముల
ఖురములమ్రోఁతయు గుణమునిస్స్వనము
నరుదారఁ జరియించు నతనిరూపంబు
వినఁ గానఁ బడకున్న విస్మయంబంది
ఘనవీథిఁ బరికింపఁ గ్రమ్మఱ నాతఁ
డఖిలాంబకమ్ముల నా రాజసుతుల
నిఖిలాంగకంబులు నిండ నేయుటయు
నా ఖరకరకులుం డా రాఘవేంద్రుఁ
డా ఖరసూదనుం డపుడు కోపించి
వాఁడేయుమార్గణావళు¹⁶⁵⁴లెందు వచ్చు
వాఁడిభల్ల¹⁶⁵⁵ములందు వడి నేసి యేసి
యా బాణజాలంబు లందంద ¹⁶⁵⁶తునుమ
నా బాహుబలశాలి యగు నింద్రజిత్తు
బహు¹⁶⁵⁷విధంబులఁదేరు పఱపుచు నేసె
బహుశరంబుల; నంతఁబార్థివసుతులు
కమియఁబూచిన కింశుకంబులతోడి
సమత నొప్పిరి శరక్షతయుతాంగములఁ
గర ముగ్రమైనట్టి కాలమేఘంబు
కరణి నొప్పిన తన ఘనశరీరంబు
తెలియకుండఁగ యామ్యదిక్కుననుండి
పలికె నయ్యింద్రారి పార్థివోత్తముల:
“నెక్కడ పోయెద? రెందు డాఁగెదరు?
చిక్కితి¹⁶⁵⁸రిట; మిమ్ముఁజేరి కావంగ
దిక్కెవ్వ రిటమీఁద? దివిజు లటన్నఁ
జుక్కవా లీ వంకఁజూడ నోడుదురు.
బక్క క్రోఁతుల¹⁶⁵⁹ఁగూడి బవరంబునకును
మొక్కలమ్మున వచ్చి మోసపోయితిరి.
పటుతరంబైన నా బాణాగ్నిశిఖలఁ
బెటపెట ప్రేలక ప్రిదిలిపోఁగలరె?
యా విభీషణునివాక్యములె నిక్కువము
గా విని నా శక్తిఁగానలేరైతి;
రిదె మిమ్ముఁదెగటార్చి యేచి యీ ప్రొద్దె
కదలి యయోధ్యలోఁగలవారినెల్లఁ
బరిమార్చి మించి యా భరతశత్రుఘ్ను
లిరువురఁదెగటార్చి యేతెంతు.”ననఁగఁ
గడు వెఱగందిరి కపులు నాకపులు.
నడరుకోపంబున నా యింద్రజిత్తు
పడుమటఁదన పేరు పంతంబులాడుఁ;
దడయ కుదీచిని ధనువు మ్రోయించు;
ధీరుఁడై యట దూర్పుదిక్కున నుండి
ఘోరంపుశరవృష్టి గురియించు మించి;
దక్షిణంబున కేఁగి ధరణి గ్రక్కదల
నక్షీణశక్తిమై నడరి పెల్లార్చు.
నిబ్భంగిఁ¹⁶⁶⁰దిరిగి యనేక మార్గముల
నబ్భానుజాదులు నరుదంది చూడ
శరములు వింటితో సంధించికొనుచుఁ
బరువడి వాఁడేయు బాణజాలములు
జనపతుల్‌ ద్రుంతురు చటులాంబకముల
ననిమిషు¹⁶⁶¹లాశ్చర్యమంది వీక్షింప.
నప్పుడు శతసంఖ్యలతనిచేఁ గపులు
కుప్ప¹⁶⁶²లు కుప్పలై కూలుట చూచి
సౌమిత్రి కోపించి జనపతి కనియె:
“భూమీశ! వీనిచేఁ బొలిసిరి కపులు.
ఇదియేమి దేవ! నీ విట్లూరకునికి!
యిదె చూడుమా భువి నెల్లదిక్కులను
బడి పొర్లుచున్నారు భల్లూకపతులు;
మడిసి రనేకులు మర్కటేశ్వరులు.
జగతీశ! నిను నమ్మి సకలవానరులు
మిగిలిన భక్తితో మేకొని వచ్చి
తగిలి యీ యింద్రారిదారుణాస్త్రముల
నొగిలి నీ నామమె నుడువుచున్నారు.
పగవాడు చేరి నీ బలమెల్లఁజంపెఁ;
దగ దింకఁదెగ¹⁶⁶³కున్నఁ ద్రైలోక్యనాథ!
పగ దెగ నలుగు నీ బాణజాలములు
గగనంబు దిక్కులు గలయంగ నిండి
నిండిన భక్తితో నిజదివ్యతనువు
లొండొండ ధరియిం¹⁶⁶⁴చియున్నవి వానిఁ.
గై¹⁶⁶⁵కొని రిపుఁజంపు కమలాప్తవంశ!
నీ కెదురై పోర నేర్తురే రిపులు.
ఇంత శాంతము¹⁶⁶⁶గలదే నృపులకును?
జింతింప¹⁶⁶⁷నేల విచిత్రంబుగాఁగఁ?
బరగిన నీ బాహుబలపరాక్రమముఁ
దరుణార్కసమతేజ! తలపోయ ¹⁶⁶⁸వకట!
పరమేశ! నాయట్టిబంటు నీ సేవ
చిరభక్తిమైఁ జేయఁజింత నీ కేల?
యీ నిశాచర¹⁶⁶⁹కీట మీ యింద్రజిత్తు
నేన చంపెద దేవ! నీ మహత్త్వమున.
నిటమీఁద బ్రహ్మాస్త్ర మేఁ బ్రయోగించి
¹⁶⁷⁰కుటిలరాక్షసకోటికులమెల్ల నడఁతు.”
ననవుడు రఘురాముఁడనుజున కనియె:
“వినుము; లక్ష్మణ! యొక్క వీనికై పూని
చనునె పల్వురఁజంప? సంగ్రామమునకుఁ
జనుదేని వారల సమయింపఁదగునె?
యనిమిష¹⁶⁷¹దనుజరుద్రాదులచేత
ననిఁజావఁడితఁడని యబ్జజుండిడిన
వరముఁజెల్లింపంగవలసి యే వీని
నిరవందఁగాచితి; నిఁక నుండెనేని
వీనిఁజంపఁగజాలు వీరవానరుల
నేన పంపెద; ¹⁶⁷²వారె హింసింతు రితని.
నటుకాక తక్కిన నమ్మేఘనాదుఁ
డట యింద్రలోకంబునందు డాఁగినను,
నట¹⁶⁷³బ్రహ్మలోకంబునందు డాఁగినను,
నట¹⁶⁷⁴రుద్రలోకంబునందు డాఁగినను,
ధరణి దూరిన, రసాతలము సొచ్చినను,
శరధిలో మునిఁగిన, జముఁడు గాచినను,
దన తాతయగు ధాత తన వెన్కఁబెట్టు
కొనిన నేఁబోనీక ఘోరాజిఁద్రుంతు.”
నని పల్క రఘురామునలుక వాఁడెఱిఁగి
యని సేయ నొల్లక యా లంకఁజొచ్చి
ఘోరనిశాచర కోటితోఁ బోయి
యా రావణునితోడ ననె నింద్రజిత్తు:
“కట్టల్కఁగపులను గయ్యంబునందు
నెట్టన నేసితి నేలపైఁగూల;
మనుజుల నిద్దఱ మానముల్‌ గొంటి.”
ననవుడు రావణుండతనిఁ గోపించి
“యిది యేమిపోక నీ; విది యేమిరాక
యిది యేమిసేఁతగా నెన్ని చెప్పెదవు?
ఒకపరియును జంప కూరక వచ్చి
ప్రకటించె“దందఱుఁబడి”రని నీవు.
నీ వేచి నడచిన నిఖిలలోకములు
భావింప నప్పుడె భస్మమై పోవు.
నది¹⁶⁷⁵గాన యిది యొక్క యధిక మటంచు
¹⁶⁷⁶మదిఁదలంపకుము సమ్మదమున నీవు
మగఁటిమి రామలక్ష్మణుల వానరులఁ
దెగటార్చికాని నా దెస కేఁగుదేకు.”
మనవుడు“నౌఁగాక!”యని యింద్రజిత్తు
దనుజేంద్రు వీడ్కొని తన మదిలోన:
“నతికాయ కుంభకర్ణాది దైతేయ
పతులెల్ల మడిసి రిబ్భంగి నుగ్రాజిఁ;
గాన యా రామలక్ష్మణుల నే రీతి
నైనను గెల్చెద.”నని నిశ్చయించి,

↑నధ్వర

↑హోమంబు

↑రసి

↑రక్తవేష్టనము

↑మైన - యు

↑లుండ

↑తుండ

↑యపుడు

↑నొందించె

↑లెల్లఁద్రుంచి

↑మ్ముల వానినేయుటయు- నా

↑తునిమి - యా …

↑ముఖం

↑రిల

↑నమ్మి

↑దిరుగు చనేక

↑లప్పు డత్యాశ్చర్యమంద

↑లై రణభూమిఁ గూలుట

↑కున్కిత్తై

↑చుచున్న

↑కొమ్ము

↑నీకు నిపు డేల కలిగెఁ?

↑వేల

↑వలదె

↑కోటి నీ నీ

↑కుటిలాత్ముఁడగు వాని

↑బ్రహ్మ

↑వారు

↑రుద్ర

↑విష్ణు

↑గాక… కంబుగాను

↑ఁదుది… సంతోషంబుగాఁగ