పురాణేతిహాసములు శ్రీమహాభారతము అశ్వమేధపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము
ధర్మరాజు వ్యాసునకు యజ్ఞదక్షిణగాఁ దనరాజ్యం బంతయు నిచ్చుట (సం. 14-91-1)
వ. సర్వపశు శ్రవణంబు లాచరించి ఋత్విగ్జనంబు లశ్వాలంభ సమయంబున యాజ్ఞసేని సన్నిహితం జేసి యశ్వంబు నవయవంబుల మాంసంబులయ్యై దేవతలకు నాహుతు లిడునప్పు డమ్మహాదేవి నిజహస్తంబునం జేయం దగియెడు హుతంబులు చేయించిరి; తదనంతరం బయ్యశ్వవపాహోమంబునం బరఁగుగంధం బాఘ్రాణించి ధర్మనందనుండు తమ్ములుందానును బరమానందంబునం బొందె; శేషించిన యశ్వావయవంబు లర్హప్రకారంబున యాజకులు వేల్చి; రిట్లు సాత్యవతేయుండు యుధిష్ఠిరు నశ్వమేధం బఖిలలోక హితంబుగా నిర్వహించి యాతని గుఱించి యుదాత్తనాదం బెసంగ నాశీర్వాదంబుసేసె; సమస్తదేవమునులును దీవనలిచ్చి; రప్పుడు కౌరవవంశపావనుం డగు భూవరుండు. 184
తే. అలఘుభక్తి సదస్యుల కెలమి యెసక | మెసఁగఁ గోటివేల్‌ నిష్కము లిచ్చి తనదు
వసుధ యంతయు నొసఁగె దివ్య ప్రబోధ | ఘనత నొప్పు వేదవ్యాస మునివరునకు.
185
క. విను ఋత్విగాఢ్యుఁడగు న | మ్మునిపతి యట్లు కురువంశముఖ్యుఁ డొసఁగ మే
దిని సంప్రమోదమునఁ గై | కొని యిట్లను నా నరేంద్రకుంజరుతోడన్‌.
186
ఆ. ‘జగతి ఋత్విగర్థముగ నిచ్చి; తేము వి | ప్రస్వభావకలనఁ బసిఁడిఁ గొనఁగఁ
గోరెదము; కరంబు గారవంబున బ్రాహ్మ | ణాభిలషితదాయి వగుట మేలు’
187
వ. అని వెండియు. 188
క. ‘ఇలకు వెలగా హిరణ్యం | బలఘుమతీ! మాకు నొసఁగు’ మనుటయు ధరణీ
శులు వినఁగా నప్పౌరవ | కులపతి యా వేదరక్షకున కి ట్లనియెన్‌.
189
ఆ. ‘అశ్వమేధమునకు నార్యులు దక్షిణ | ధరణి యండ్రు; గాన నరునిచేత
విజిత యైన ధరణి ప్రజనిత ప్రీతిమై | ఋత్విగర్చనముగ నిచ్చినాఁడ.’
190
వ. అని మఱియును. 191
చ. ‘వనమున కేఁగి యందు సుఖవాసత నుండఁగలాఁడఁ గాక యే
ననఘవిచార! బ్రహ్మధన మక్కట! గొందునె?’ యన్నఁ బ్రీతిమై
ననుజులు యాజ్ఞసేనియును ‘నట్టిద యా పని యొండు చెప్పకుం’
డనుటయు హర్షబాష్పపులకాంకురముల్‌ ధరియించి రందఱున్‌.
192
వ. అప్పుడు. 193
తే. దివ్యవాణి కీర్తించెఁ గౌరవ్యవరుని; | నఖిల జనములుఁ బ్రస్తుతిముఖరు లైరి;
తానుఁ బొగడి వేదవ్యాసుఁ డానరేంద్ర | చంద్రునకు నిట్టులను విప్రచయము వినఁగ.
194
క. ‘ఏ మమ్మెద మనినఁ బృథివి | యో మనుజాధీశ! కొనుట యొప్పెడు తెరు; విం
దేమియును నెగ్గు లే; దీ | భూమిసురుల కోర్కి దీర్చి పుచ్చుము ప్రీతిన్‌.’
195
క. అని పలికినఁ గృష్ణుం ‘డి | మ్మునినాయకు పనుపు సేయుము నరేశ్వర! నీ’
వని చెప్పిన నొడఁబడి తన | యనుజులతో నట్లకాక యని యతఁ డర్థిన్‌.
196
తే. కోటి కోటులు మాడలు కుప్పవోసి | ధరణి వెల యని చెప్పి యప్పరమసంయ
మాధిపతికి సమర్పించె; నతఁడు ఋత్వి | గావలికిఁ బంచిపెట్టె నయ్యతులధనము.
197
వ. మఱియును. 198
తే. అతుల కనకమయములైన యజ్ఞవాట | వేదికా యూప తోరణ వివిధ భాండ
దండ శయ్యాసనాదులఁ ధరణినాథుఁ | డొసఁగె విప్రచయంబుల కుల్ల మలర.
199
తే. అట్లు విప్రుల కిచ్చి యనంతరంబ | రాజులకు, వైశ్యులకు, శూద్రరాజి కన్య
జాతులకు మ్లేచ్ఛులకును బ్రభూతధనము | ద్రవ్వి తండంబు లిచ్చె నా ధరణివిభుఁడు.
200
క. ఇమ్మెయి సకలజనులు హే | మమ్మునఁ బరితృప్తులై యమంద మ్మగు మో
దమ్మునఁ దేలుచు నిజవా | సమ్ములకుం జని రజాతశత్రుఁ బొగడుచున్‌.
201
క. రెండవ మరుత్తుఁడై య | ప్పాండవముఖ్యుండు చేయు పరమ వితరణం
బొండొకయెడఁ గల్గునె యె | న్నండును జూడ విన సజ్జనస్తుతచరితా!
202
క. తనయంశ మైన కనకము | విను కుంతీదేవి కిచ్చె వేదవ్యాసుం;
డనఘా! యది యంతయు న | వ్వినుతచరిత ధర్మకృతుల వినియోగించెన్‌.
203
తే. సకల బాంధవ భూపతి సంయుతముగ | నా నరేశ్వరుఁ డవభృథస్నాన పూత
గాత్రుఁడై చిత్తగత సర్వ కల్మషములఁ | బాసి నిర్జితస్వర్గత్వభాసి యయ్యె.
204
వ. అట్లొప్పి యప్పుడమిఱేఁడు పరాశరనందను చరణారవిందంబులు దన వెడంద నొసలు సోఁకఁ జాఁగి మ్రొక్కి యక్కులపతిం బెక్కుభంగులంబ్రస్తుతించి యామంత్రితుం జేసిన నా మునిశ్రేష్ఠుండు శిష్యసంఘ సహితంబుగా నంతర్ధానంబు సేసె; నట్టియెడ. 205
AndhraBharati AMdhra bhArati - AndhramahAbhAratamu - #00# parvamu - kavitraya bhAratamu - kavitrayamu - nannaya - tikkana - eRRana - nannyya tikkanna eRRana - andhramahabharatamu aandhramahaabhaaratamu ( telugu literature andhra literature )