 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | అశ్వమేధపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము |  |
యముఁడు సక్తుప్రస్థునికడ కతిథియై వచ్చుట (సం. 14-93-11)
| తే. |
అతిథి యొక్కధరామరుం డరుగుదెంచెఁ; | గని ప్రియంబున వా రెదుర్కొని సభక్తి కముగఁ బర్ణశాలాభ్యంతరమున కతనిఁ | దోడికొనిపోయి యాసనస్థునిగఁ జేసి. |
222 |
| చ. |
అడుగులు గడ్గి ప్రీతి యెసలారఁగఁ దద్దయు నెమ్మిఁ బల్కి; ర ప్పుడు మది పల్లవింప మునిపుంగవుఁ డాతని కాత్మభాగ మె క్కు డగు వినీతిఁ జూపి ‘బుధకుంజర! నిర్దురితార్జనంబునం బడసిన యట్టి సక్తువు; కృపారతి నాఁకలి దీనఁ దీర్పవే!’ |
223 |
| వ. | అని సమర్పణంబు చేసిన నమ్మహీసురోత్తముం డాసక్తు వుపయోగించె; దాన నతండు తృప్తిం బొందకునికి యమ్ముని గనుంగొని ‘యేమిట నితండు తృప్తుం డగు? నెట్లు చేయుదు నొకో’ యను విచారంబు వొడమి డోలాయమాన మానసుం డయ్యెం; దదీయభార్య తదింగితం బూహించి యతనితోడ. | 224 |
| క. |
‘నాపాలి సక్తు విచ్చెద; | నీ పురుషునిఁ దృప్తుఁ జేయు మీ!’ వనిన నతం డా పొలఁతి డప్పియును సం | దీపిత జఠరాగ్నియైన తెఱఁగును గనుచున్. |
225 |
| వ. | ఇట్లనియె. | 226 |
| క. |
‘మృగములుఁ బక్షులు లోనుగఁ | దగు నాహారములు దెచ్చి తమ ప్రియలకు నిం పుగ నిచ్చు; నాకుఁ గొనఁగాఁ | దగునె భవద్భోజ్య మైన ద్రవ్యము సాధ్వీ! |
227 |
| క. |
స్త్రీ సంతోషించు తెఱం | గాస పడని మనసు గలుగునట్టి యధముఁ డి చ్చో సడిఁ గనుఁ జని యచ్చో | గాసింబడు జముని భటులు గాఱియ వెట్టన్’. |
228 |
| వ. | అనిన విని యవ్వనిత యతని వదనంబునం జూడ్కి నిలిపి. | 229 |
| తే. |
‘పతియ చుట్టంబుఁ బక్కంబుఁ బతియ చెలియుఁ | బతియ తల్లియుఁ దండ్రియుఁ బతియ గురువుఁ బతియ దైవంబుఁ గావున నతనిపని యొ | నర్చుటయఁ జూవె ధర్మంబు నాతి కరయ. |
230 |
| వ. | అట్లుంగాక. | 231 |
| క. |
మానితగుణ! నీ వాఁకలి | తో నుండఁగ నేటిపాలు; దోషం బిది; యి ట్లే నాహారము గొందునె?; | యీ నిర్మలమతికి దీని ని మ్ముచిత విధిన్.’ |
232 |
| చ. |
అని తనసక్తు విచ్చినఁ బ్రియమ్మున నమ్ముని యమ్మహాద్విజుం గనుఁగొని ‘డప్పి వో దిదియుఁ గైకొను’ మన్న నతండు ప్రీతి నె క్కొన భుజియించి వెండియును గూరఁడ తృప్తిఁ; దదంతరంగముం గనుఁగొని యత్తపస్విపతి గ్రమ్మఱ నెమ్మదిఁ జింత నొందినన్. |
233 |
| వ. | తదీయ తనయుండు తద్దశావిశేషం బెఱింగి. | 234 |
| సీ. |
తనపాలి సక్తువుఁ దండ్రికిఁ జూపి ‘యీ | యతిథిఁ దృప్తునిఁ జేయు మనఘ! దీనఁ; దనయుండు దండ్రి చిత్తమున నెక్కొనిన కృ | త్యం బాచరించుట యర్హధర్మ; మన విని యమ్మహాముని ‘యెంత ప్రాయంబు | చనినను విను జనకునకు సుతుఁడు బాలుండ; యాఁకలి బాలుర కగ్గల; | మట్లు గావున నిది యనుచితంబు’; |
|
| తే. |
నావుడును ‘దాన పుత్త్రుఁ డనంగ విందు; | నన్నుఁ గాచుట యరయంగ నిన్నుఁ గాచి కొనుట; యిప్పిండి యమ్మహాత్మునకు నిచ్చి | కావవే! నన్నుఁ; గారుణ్యభావితాత్మ!’ |
235 |
| వ. | అనినం గొడుకు మాటలకు నమ్మహితాత్ముండు ప్రీతాత్ముండై యాసక్తు వాయతిథి కిచ్చినం బుచ్చికొని యతం డుపయోగించె; దానను నాఁకలి వోని తెఱంగు దోఁ చిన నయ్యంచిత వ్రతునిడెందంబు గుందు నొందినం గోడలు తదాకార ప్రకారంబు గని తనయంశంబైన పిండి మామముందటికిం దెచ్చి. | 236 |
| సీ. |
‘ఇదియును నతిథికి నిం’ డన్న ‘నక్కట! యాఁకటఁ దలరి నీ యంగకములు శిథిలంబు లైనవి; చేడ్పడి యున్నది | చిత్తంబు; దీనిఁ బుచ్చికొని నిన్ను డప్పితో నుండంగ నెప్పాటఁ జూడఁగ | లాఁడ నే’ ననుడు నాలలన ‘మీరు మద్గురు గురులరు; మహిత శుశ్రూషకుఁ | గాదె ప్రాణములు నంగములుఁ గలిమి; |
|
| తే. |
విహిత మిటు సేఁత నా; కనువృత్తి శీలఁ | గాఁగఁ జేయుండు నన్ను మీ కరుణ యలర’ ననిన సంయమివరుఁ డియ్యకొని యతనికి | నచ్చెలువపాలి సక్తువు నర్థి నిచ్చె. |
237 |
| ఉ. |
ఇచ్చినఁ బ్రీతిఁ బుచ్చికొని యింపెసలార భుజించి తృప్తిమై నచ్చుపడంగ మెచ్చున ముఖాంబురుహం బలరంగ నిట్లనుం బొచ్చెము లేక యయ్యతిథి ‘భూరిగుణోత్తర! నిన్నుఁ జూడఁగా వచ్చితి; నేను ధర్ముఁడ; భవద్వ్రతశీలతఁ జూచి మెచ్చితిన్. |
238 |
| క. |
భక్తియు వినయము శ్రద్ధా | యుక్తియునుం దాల్మితోడి యొప్పును గరుణా సక్తియు నతిథులయెడ నను | రక్తియు నీయంద సుస్థిరత్వముఁ బొందెన్. |
239 |
| క. |
నీ దానంబున విస్మితు | లై దైవత యక్ష సిద్ధు లభివర్ణన మ త్యాదరమునఁ జేసెద రిదె! | రోదసి సమ్మర్దముగ నరుగుదెంచి తగన్’. |
240 |
| క. |
అని చూపి పల్కునవసర | మునఁ బర్జన్యుండు గురిసెఁ బుష్పాసారం; బనవద్య హృద్యనాదం | బున మ్రోసెను దేవదుందుభులు గగనమునన్. |
241 |
| వ. | అప్పు డయ్యతిథి వెండియు. | 242 |
|
 |
|