 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | మౌసలపర్వము - ఏకాశ్వాసము |  |
మద్యపానమత్తుఁడైన సాత్యకి కృతవర్మతల నఱకుట (సం. 16-4-27)
| మ. |
అనుచున్ సంయమి శాపజాత ముసలాత్యంతాద్భుత స్ఫీత శ క్తినిరూఢంబుగ నూనినట్టి నిజ నిస్త్రింశంబు శీఘ్రంబునం గొని తద్దీధితి రాజిచే నతని చూడ్కుల్ విహ్వలత్వంబు నొం ద నుదగ్రోద్ధతిఁ ద్రుంచెఁ దద్గళము రక్తంబుల్ ప్రసారంబుగన్. |
048 |
| తే. |
అట్లు కృతవర్మఁ దెగటార్చి యాతఁ డంత | నిలువ కుద్ధతుఁ డయి భోజకులముమీఁదఁ గవిసె బాహావిలాసంబు ఖడ్గదీప్తి | చయము మెఱయంగ సంరంభసత్వరముగ. |
049 |
| చ. |
కవిసినఁ జూచి యాఁగుటకుఁ గా నలినాక్షుఁడు వోవునంత నా హవఖరులైన భోజులును నంధకవీరులు నొక్కఁడై దెసల్ సెవుడుపడంగ నార్చి యతిశీఘ్రత సాత్యకిఁ జుట్టుముట్టి; ర ప్డు విమల బోధుఁ డాహరి కడుం గనలొందియుఁ గాలవేదితన్. |
050 |
| చ. |
తమ్మునిఁ గాచునట్టి సముదగ్రతఁ గైకొన నొల్లఁ డయ్యె వే గమ్మున రుక్మిణీసుతుఁ డఖండపరాక్రమ మొప్పఁ గిట్టి శౌ ర్యమ్ము భుజాబలమ్ము మెఱయం గని సాత్యకి సంతసిల్లి ద ర్పమ్మునఁ బేర్చె మెచ్చొలసి ప్రస్తుతి సేసిరి చూచు ఖేచరుల్. |
051 |
| చ. |
కనుఁగొని వృష్ణివీరులు నికామసముజ్జ్వల రోషవహ్ని నె మ్మనమున నుత్థితంబుగ సమత్సర శౌర్యము విక్రమోద్ధతిం బెనుపఁగ వార లిద్దఱకుఁ బ్రీతి యెలర్పఁగ సింహనాదముల్ ఘనపథమెల్ల నిండఁగ బలంబుఁ జలంబును నుల్లసిల్లఁగన్. |
052 |
| క. |
భోజాంధక సంగమన వి | రాజితమగు నబ్బలంబు రౌద్రోద్రేక భ్రాజితు లయి తాఁకి పెనఁగి | రేజాలియు లేక కృష్ణుఁ డీక్షింపంగన్. |
053 |
| క. |
అయ్యిరు దెఱఁగున కప్పుడు | కయ్యమునకుఁ బరమసాధకంబుగఁ గలిగెన్ ముయ్యంచు తుంగ యచ్చట; | దయ్యము నేర్పు విను సెప్పెదం గురునాథా! |
054 |
| చ. |
మునివరశాపసంభవదమోఘగతిన్ ముసలంబు సాద్భుతం బును నతిదారుణంబు నగు భూరిసముద్భట శక్తిఖేలనం బున ముసలత్వ విస్ఫురణముం గలిగించెఁ బ్రవేశలీలఁ గై కొని సమరప్రవర్తనము ఘోరతరంబుగ నెల్లతుంగలన్. |
055 |
| క. |
పొడి గాఁగఁ జేసి యమ్మెయి | జడనిధిలో వృష్ణివరుఁడు చల్లించిననుం జెడదయ్యె మునివరుల యె | క్కుడు శక్తిని ముసలశక్తి కురువంశవరా! |
056 |
| సీ. |
యాదవవీరుల కా సమయంబున | మద్యపానోద్భూత మదము పేర్మి మునివరామోఘవచన దివ్యశక్తినిఁ | జేసి కల్గద తుంగ వ్రేసినంత టన ప్రతిభటునకుఁ దనుపీడ గలుగునే? | యను వివేకము దానిఁగొని విరోధి నడచినయప్పుడు మిడుక లే కిలఁ బడఁ | గని యిది యెట్లొకో? యని తలంచు |
|
| తే. |
టయును గావున సమర మిట్టలపుభంగిఁ | జెల్లె గృత్రిమముసలచండోల్లసనము లతిశయిల్లఁగ వారి కన్యోన్య వధ వి | హార దుర్వారసంచారఘోర మగుచు. |
057 |
| ఆ. |
తండ్రి పుత్రుఁ డన్న దమ్ముఁడు నాక య | య్యిరు దెఱంగు వారు నేపు రేఁగి మడియ మోఁద గాలిఁ బడు మ్రాఁకుగముల తె | ఱంగు దోఁచె నేమనంగఁ గలదు? |
058 |
| తే. |
మునిశాపము వారలమది | ననయము నస మెక్కఁజేయ సం దొకఁడైనన్ విను మరలుట దెరలుటలే | కని బెట్టుగఁ జేసి రధిప! యార్పులు సెలఁగన్. |
059 |
| తే. |
అట్టియెడ విను భోజులు నంధకులును | జాలఁ గలుగుటఁ బ్రబలుండు సాత్యకియు స మగ్రశక్తి ప్రద్యుమ్నుఁడు నాదిగాఁగ | మడిసె వారిచే వృష్ణిసమాజమెల్ల. |
060 |
| సీ. |
అనిరుద్ధుఁ బ్రద్యుమ్ను సాంబుని సాత్యకి | గదునిని మఱియును గలుగు వృష్ణి వరుల నంధకభోజవర్గ పరాక్రమ | క్రీడల సమసి యా క్షితితలమునఁ బడియుండఁ గనుఁగొని పరమమునీంద్ర శా | పంబు మహాశక్తిఁ బద్మనాభుఁ డును దీవ్రకోపాగ్ని తనదుచిత్తమున ను | ద్ధురమై జనింపంగ దురములోనఁ |
|
| తే. |
బడక శేషించి మెఱసిన ప్రతిభటాళి | మీఁదఁ గవిసి తుంగలఁగొని మోఁది నిరవ శేషముగఁ జేసె; నిట్టు లశేష యాద | వులును మౌసలవిస్ఫూర్తిఁ బొలిసి రధిప! |
061 |
| క. |
నారాయణుఁ డప్పుడు గాం | ధారీ వాక్యంబు తెఱఁగు దలఁచి మనమునం బారంబుఁ బొందెనే యిది | యా రూపున ననుచు సంగరావని నొకఁడున్. |
062 |
| క. |
నిలుచున్నఁ జూచి రణసం | కులతఁ బడకయున్న దారుకుఁడు బభ్రుఁడు న జ్జలరుహనాభు సమీప | స్థలికిం జని యిట్టులని రతనితోడ నృపా! |
063 |
| తే. |
అఖిలజనమును సంహృతమయ్యె నిచట | నేల? బలభద్ర దేవుఁ డున్నెడ ముకుంద! యరసికొని పోయి యాతని చరితమునకు | ననుగుణంబైన వర్తన మాచరింపు.’ |
064 |
| ఉ. |
అనుటయు నట్ల కాక! యని యంబుజనాభుఁడు బభ్రుదారుకు ల్మనములు దల్లడిల్లఁగ కెలంకుల రా బలభద్రదేవు పో యిన దెస నాదరం బెసఁగ నేఁగి కురుక్షితిపాగ్రగణ్య! యా ఘనతరమూర్తి నవ్వలనఁ గాంచె మహీజము పొంత నుండఁగన్. |
065 |
| సీ. |
కాంచి దారుకు దెసఁ గనుగొని ‘నీవు వే | పాండురాజ తనూజుల పాలి కరిగి వారికి యాదవవర్గ సంక్షయవిధ | మెఱిఁగించి యర్జును నిందుఁ దెమ్ము’ నావుడు నతఁడు మహావేగవంతంబు | లగు రథ్యములఁ బట్టి యలఁతియరద మునఁ బూన్చికొని రయంబున నేఁగె నప్పు డ | మ్మురవైరి బభ్రుని మోముఁ జూచి |
|
| ఆ. |
‘అతివపిండుఁ గుంజరాదులఁ బురిఁ జేర్చి | యరుగుదెమ్ము వేగ’ మనిన నాతఁ డట్ల చేయు పనికి నయి చన నొకబోయ | త్రుంగఁ జేసె నతనిఁ దుంగ వ్రేసి. |
066 |
| ఆ. |
హరికిఁ గానవచ్చునంత దవ్వుల నట్లు | పడియె బభ్రుఁ; డతని పాటుఁ జూచి సంయమీంద్రశాపశక్తికి నద్భుత | మంది యమ్ముకుందుఁ డన్నతోడ. |
067 |
| క. |
‘సామజరథతురగములను | రామలఁ బురి సేర్చి యే మరలి వచ్చెద నీ భూమిజము కడన నిలువు ద | యామయ! నా రాక వార్చి’ యనియె నరేంద్రా! |
068 |
| సీ. |
అని గజాదుల నింతులను గొని పురి కేఁగి | వసుదేవుఁగాంచి యవ్వసుమతీశు తోఁ దగ నిట్లను దొల్లి కౌరవకుల | క్షయము సూచితి; నేఁడు సకలయాద వులనాశమును గంటి నలఘుతేజోధన! | యఖిలబాంధవహీనమయిన యిచటి మనువున వర్తింప మనసు గొల్పదు మున్న | యన్న కాననమున కరిగినాఁడు |
|
| తే. |
భవ్యతపమున నా బలభద్రుఁ గూడి | యేను దపమాచరించెద; నింక మీర లరసికొనుఁడు సర్వంబును; | నరుఁడు వచ్చు | నిందు మీ పంపు సేఁతకై యెల్లినేఁడు.’ |
069 |
| క. |
అనుచు నతని పాదంబులు | తన ఫాలతలంబు సోఁకఁ దాత్పర్యమునన్ వినతి నడపె నంతకుమును | వినియె జనులచేత సమరవిధ మతఁ డధిపా! |
070 |
| చ. |
విని బలుజీవి వోయి మది విహ్వలమై మెయి మ్రానుపాటు నొం ద నునికి మీఁదఁ గేశవుఁడు దానును రాముఁడు నిల్లువాసి కా ననమున నుండువారమని నైష్ఠికతం బలుకంగ నున్నచే తనయు నడంగఁ జేష్టితము దక్కి శవాకృతి నుండె నత్తఱిన్. |
071 |
| క. |
తన మాటలు నజ్జన నా | థు నవస్థయు వినియుఁ గనియు దురపిల్లి సతీ జను లొక్కటఁ బె ల్లాక్రం | దన మొనరించిన మురారి దయ మది నొలయన్. |
072 |
| సీ. |
అందఱ నూరార్చి ‘యర్జునుం డిప్పుడ | వచ్చు నిచ్చటికి మీవంత లెల్లఁ దీర్చు నక్కురు కులదీపకుం’ డని యుప | శమవాక్యములఁ దేర్చి జనకుపాల నాసీనుఁ డయి తదీయాంఘ్రిపద్మంబులు | తన చారుపాణిపద్మముల మెత్త మెత్తన యొత్తుచు మెలుపొందఁ గర్జంపుఁ | బలుకులఁ జిత్తవిభ్రమము మాన్చి |
|
| తే. |
మఱియుఁ బార్థుని రాక పల్మఱును జెప్పి | యన్నయాఢ్యుఁడు పనిసేయ నున్నవారిఁ ‘గరితురంగాదికముల మీ రరసికొనుఁడు; | వినుఁడు కర్తవ్యమిట్టిది వేయునేల?’ |
073 |
| తే. |
అని తెగఁ బలికి యతని వీ | డ్కొని రామునికడకుఁ జని యకుంఠితభక్తిన్ వినతుం డయి ‘మన జనకుని | యనుమతి వచ్చితి మహాత్మ!’ యనియె నరేంద్రా! |
074 |
|
 |
|