శ్రీమహాభారతము - ఉద్యోగపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము - సాత్యకి దుర్యోధనుకడకు దూతం బంపఁగూడదని చెప్పుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

సాత్యకి దుర్యోధనుకడకు దూతం బంపఁగూడదని చెప్పుట (సం. 5-3-1)

ఆ.	‘ఇట్టు లాడఁదగునె? యిది నీక పోలు ని \| న్నేమనంగ నేర్తు? నిత్తెఱంగు పాడి గాఁగఁ బూని పలుకంగఁ జెవి యొడ్డి \| యాదరించువారి నందుఁగాక!	23
క.	వేడుక పుట్టిన జూదం \| బాడెనె ధర్మజుఁడు? వార లందఱుఁ దమలోఁ గూడుకొని పిలిచి బలిమిన \| యాడి కపట జయము గొనుట యది దగవగునే?	24
క.	ధర్మతనూభవు దెస దు \| ష్కర్మము రూపించిన సభ నొకండును మైమైఁ బేర్మి సెడక పోనేర్చునె? \| ధార్మికు లిం కెట్టివారు తథ్యం బరయన్‌?	25
చ.	పలికినచందముల్‌ నెఱపి పైతృకమై చను రాజ్యభాగ మి మ్ములఁ బడయం దలంచి బలముం జలమున్‌ నెఱపం గడంగు వీ రలు నొరు వేఁడఁబోదురె? యరాతులు సాధుల మెత్తురే? రణం బుల జయలక్ష్మిఁ జేకొనుటఁ బోలునె యొండొకరాజధర్మముల్‌?	26
తే.	సముచితములగు మాటలఁ జక్కఁబడక \| తక్కెనే, నుక్కివుం డగు ధార్తరాష్ట్రుఁ గ్రూరశరముల నే నియ్యకొలుపువాఁడ \| నవని కౌంతేయులకు నిచ్చునట్లుగాఁగ.	27
క.	భీమార్జునులకు రణమున \| నే మగలును బ్రతియె? వీరు నేనును సైన్యో ద్దాములమై నడచిన, నే \| భూమీశులు నెదిరి బ్రదికిపోవం గలరే?	28
ఆ.	కవలవారుఁ, గొడుకుగమియుఁ, బాంచాలవ \| ర్గంబు, వృష్ణివరులుఁ గడఁగిరేని, నొక్క మాత్రలోన నువ్వెత్తుగొనరె? దు \| ర్యోధనాది శతము నుద్దవిడిన.	29
క.	ఈ మత్స్యపతి సహాయము \| గా మాకుం దీర్పరాని కార్యము గలదే? సామాద్యుపాయపరుఁ, డు \| ద్దామ భుజాబలయుతుం డితఁడు కేవలుఁడే?	30
క.	నా మతమునఁ గార్యము సం \| గ్రామము సేయుటయ; యిట్లుగా కీలోనన్‌ సామవచనంబు లక్కురు \| భూమీశ్వరుతోడ నాడఁ బుచ్చెదరేనిన్‌.	31
ఉ.	దైన్యము దక్కి దూత యుచితంబుగఁ బాండునృపాలుపాలు రా జన్యవరుండు ధర్మజుఁడు సమ్మతి వేఁడెడు నన్న, లోక సా మాన్య విధిం దగంగ గరిమంబున నిచ్చినఁ బుచ్చికొంద; మ న్యోన్య విరుద్ధభాషణము లాడినఁ, దత్ఫల మాతఁ డందెడున్‌.	32
వ.	అనిన ద్రుపదుం ‘డిది వోలు; బలదేవు మాట మాట గాదు. బలపరాక్రమవంతుండును, సహాయ సంపన్నుండును, దుష్టాత్ముండునునైన దుర్యోధనుండు ప్రియవచనంబుల రాజ్యంబు పాలిచ్చుట కియ్యకొనమి సిద్ధంబు; యుద్ధంబునంగాని చక్కంబడఁ’ డని పలికి మఱియు నిట్లనియె.	33
క.	‘మృదుభాషణముల దుర్జన \| హృదయములు ప్రసన్నతామహిమఁ బొందునె? యె ల్లిదముగఁ గొని, యంతంతకు \| మద మెక్కుంగాక దురభిమానముపేర్మిన్‌.	34
వ.	అదియునుంగాక.	35
తే.	కూటికై ద్రోణభీష్ములు గుమతి యనక \| యనుసరింతురు; ధృతరాష్ట్రుఁడును దనూజు తృష్ణ నూనినవాఁడు; రాధేయు బోఁటి \| తులువ లెల్లను నతని సద్బుద్ధి యండ్రు.	36
వ.	కావున నతండు దుర్వినీతుండైయుండు; నెల్లభంగుల సంగరంబు గాఁగలయది; యీ సమయంబున బలంబులంగూర్చికొని పిలువందగు రాజులం బిలిచి పుచ్చవలయు; సుయోధనుండును దోడాసపడి పుచ్చు; నుచితపరులగు నరపతులు దొలుతఁ జెప్పినవారిక సహాయత్వంబుఁ జేయంజూతురు; మనము వెసగల కాలరుల వేగంబ పుచ్చి, శల్య కేకయ ధృష్టకేతు జరాసంధతనయ ప్రభృతు లయిన భూపతులకును, వారి వారి బంధు మిత్ర జనంబులకునునెఱింగించి పుచ్చుట కార్యం; బిది నాకుం బోలిన తెఱం’ గని పలికి తన కెలన సముచితాసనంబున నున్న విప్రవరుం జూపి.	37
క.	ఇతఁడు మదీయాగ్ర పురో \| హితుఁ; డితనికి నెల్లపనులు నెఱిఁగించి తగన్‌ ధృతరాష్ట్రు కడకుఁ బనుపుఁడు \| చతుర వచన రచనఁ గఱపి సంప్రీతిమెయిన్‌.	38
ఉ.	ఆతని సమ్ముఖంబునఁ దదగ్రతనూజుకడన్‌ మరున్నదీ జాతుని సన్నిధిం గలశసంభవునొద్దఁ గ్రమోచితంబుగా నీతెఱఁ గిట్టులాడుమని యేర్పడ నంతయుఁ జెప్పిపుచ్చఁగా నీతిమెయిం దగం బలుక నెయ్యము లాభముఁ, బెంపుఁజొప్పడున్‌.	39
వ.	అనిన వాసుదేవుండు ‘పాంచాలపతి వచనంబు లుచితంబులయి యున్నయవి; యిబ్భంగిన చేయవలయు’ నని పలికి’ మఱియు నిట్లనియె.	40
క.	‘కౌరవులకుఁ బాండవులకు \| నారయ నే నొక్కరూప; యట్లగుటఁ దగన్‌ వారును వీరును దమతమ \| నేరిమిమెయి ధరణి యేలి నెగడఁగఁ జూతున్‌.	41
తే.	పెండ్లికని పిల్వఁ బంచినఁ బ్రియముతోడ \| నేఁగుదెంచితి; మిన్నాళ్ళు నెల్ల యొప్పి దములఁ జూచితి; మియ్యెడఁ దడవుగాఁగ \| నిలువఁ దీఱదు పోయిరావలయు మాకు.	42
వ.	అని పలికి ద్రుపదు నాలోకించి ‘మీరు మాకెల్లవారికి గురుస్థానంబు; మీ మాట యనిన ధృతరాష్ట్రుండు బహుమానంబు సేయు, మిమ్ము శాంతనవుండునుం గొనియాడు; మీయందు ద్రోణకృపాచార్యులు సఖ్యంబు వాటింతు; రట్లగుటం జేసి.	43
తే.	పాండవార్థమై యొక్కరుఁ బనుప మీక \| భరము; మీ పలు కందఱపలుకు; మీరు తెఱఁగు పఱుపంగ మిగిలి యుద్రేకులైన \| వార చెడువారు; విమలవిచారవిభవ!	44
క.	పొందైన లెస్స; విరసపుఁ \| గ్రం దయ్యెడు చందమైన, రాజుల నెల్లన్‌ ముందఱ రావించి క్రమం \| బొందఁగ, మముఁ బిలువఁ బంపుఁ డొయ్యన పిదపన్‌.	45
క.	మీ పనుపున రాజ్యము పా \| లీపాండు తనూభవులకు నీకున్న, భుజా టోపభయంకరుఁ డర్జును \| కోపానల మడరి ముట్టికొనదే వారిన్‌?’	46
చ.	అని, గమనోన్ముఖుండయి మురాంతకుఁ డా ద్రుపదుండు ధర్మనం దనుఁడు వృకోదరాదులగు తమ్ములు మత్స్యమహీవిభుండుఁ ద న్ననుప, హలాయుధ ప్రభృతి యాదవలోకము తోడరా ముదం బున నిజపట్టణంబునకుఁ బోయె సముజ్జ్వల వైభవంబునన్‌.	47
వ.	వివాహ మహోత్సవంబునకు వచ్చిన తక్కటి రాజులును సంగ్రామ సన్నాహంబునకై తమ తమ పురంబులకుం జనిరి; తదనంతరంబ.	48
క.	సమరమునకుఁ దగు నుద్యో \| గమునఁ బ్రవర్తిల్లి రెలమిఁ గౌంతేయులు; మ త్స్య మహీనాథుఁడు సన్నా \| హము సేసెన్‌; ద్రుపదవిభుఁడు నాయిత మయ్యెన్‌.	49
వ.	ఇట్లు సన్నద్ధులై వెలివీడు విడిసి తమకు ననురక్తులైన రాజుల పాలికిం దగుదూతలం బుచ్చి; రట దుర్యోధనుండు వీరల చందంబు విని, తానును దన బంధుమిత్రగణంబైన రాజలోకంబు నెల్ల రావించిన.	50
క.	ఇభ తురగ స్యందన గతి \| రభసంబునఁ బృథివి యద్రువ రాఁ దొడఁగిరి భూ విభులు నలుదిక్కులను లో \| క భయంకరలీల నుభయకటకంబులకున్‌.	51