| ఇతిహాసములు | మొల్ల రామాయణము | బాల కాండము |
| దశరథుని ధర్మ పాలనము | ||
| సీ. |
తన కీర్తి కర్పూర తతిచేత వాసించెఁ-బటుతర బ్రహ్మాండ భాండ మెల్లఁ, దన శౌర్య దీప్తిచే నిన బింబ మనయంబుఁ-బగ లెల్ల మాఁగుడు వడఁగఁ జేసెఁ, దన దాన విఖ్యాతి ననుదినంబును నర్థి-దారిద్ర్యములు వెళ్లఁ బారఁ దాఱిమెఁ, దన నీతి మహిమచే జన లోక మంతయుఁ-దగిలి సంతతమును బొగడఁ దనరెఁ, |
|
| తే. |
భళిర! కొనియాడఁ బాత్రమై పరఁగినట్టి-వైరి నృప జాల మేఘ సమీరణుండు, దినకరాన్వయ పాథోధి వనజ వైరి-నిశిత కౌక్షేయక కరుండు దశరథుండు. |
21 |
| సీ. |
పాలింపఁ డవినీతి పరుల మన్ననఁ జేసి-పాలించు సజ్జన ప్రతతి నెపుడు, మనుపఁ డెన్నఁడుఁ జోరులను గారవము చేసి-మనుచు నాశ్రిత కోటి ఘనముగాఁగ, వెఱ పెఱుంగఁడు వైరి వీరులఁ బొడగన్న-వెఱచు బొంకే యెడ దొరలునొ యని, తలఁక దర్థి వ్రాతములు మీఱి పైకొన్నఁ-దలఁకు ధర్మ మ్మెందుఁ దప్పునొ యని, |
|
| తే. |
సరవిఁ బోషింపఁ డరిగణషట్క మెపుడు-వెలయఁ బోషించు నిత్యమ్ము విప్ర వరుల, భాస్కరాన్వయ తేజో విభాసితుండు-మాన ధుర్యుండు దశరథ క్ష్మావరుండు. |
22 |
| సీ. |
కనఁగోరఁ డొక నాఁడుఁ గన్నులఁ బర వధూ-లావణ్య సౌభాగ్య లక్షణములు, వినఁగోరఁ డొక నాఁడు వీనుల కింపుగాఁ-గొలుచువారల మీఁది కొండెములను, చిత్తంబు వెడలించి జిహ్వాగ్రమునఁ గోరి-పలుకఁడు కాఠిన్య భాషణములు, తలఁపఁ డించుకయైన ధన కాంక్ష నే నాఁడు-బంధు మిత్త్రాశ్రిత ప్రతతిఁ జెఱుప, |
|
| తే. |
సతత గాంభీర్య ధైర్య భూషణ పరుండు-వార్త కెక్కిన రాజన్య వర్తనుండు, సకల భూపాల జన సభా సన్నుతుండు-ధర్మ తాత్పర్య నిరతుండు, దశరథుండు. |
23 |
| సీ. |
విరహాతిశయమున వృద్ధి పొందఁగ లేక-విష ధరుండును గోఱ విషముఁ బూనె తాపంబు క్రొవ్వెంచి తరియింప నోపక-పలుమాఱుఁ గడగండ్లఁ బడియెఁ గరులు, కందర్ప శర వృష్టి నంద నోపక ఘృష్టి-వనవాసమునఁ గ్రుప్పి వనరు సూపె, దీపించి వల పాప నోపక కూర్మంబు-కుక్షిలోపలఁ దలఁ గ్రుక్కికొనియె. |
|
| తే. |
కుంభినీ కాంత తమమీఁది కూర్మి విడిచి-ప్రకట రాజన్య మస్తకాభరణ మకుట చారు మాణిక్య దీపిత చరణుఁడైన-దశరథాధీశు భుజపీఠిఁ దగిలినంత. |
24 |
| క. |
ఆ రాజు రాజ్యమందలి వారెల్లను నిరతధర్మ వర్తనులగుచున్ భూరి స్థిర విభవంబుల దారిద్ర్యం బెఱుఁగ రెట్టి తఱి నే నాడున్. |
25 |
| వ. |
ఇట్టి మహా ధైర్య సంపన్నుండును, మహైశ్వర్య ధుర్యుండును నగు దశరథ మహారాజు సకల సామంత రాజ లోక పూజ్యమానుం డగుచుఁ బ్రాజ్యంబగు రాజ్యంబు నేలుచు నొక్క నాఁడు. |
26 |