కవితలు ఆంధ్రప్రశస్తి:
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
నన్నయభట్టు

7. నన్నయభట్టు

ఆంధ్ర భారతావతార ఘట్టము

శ్రీ గోదావరి నాంధ్రశైవలిని రాజీవమ్ము కించిత్స్మిత
ప్రాగల్భమ్ములుచూపె నయ్యుదయమార్తాండాంశుసంస్పర్శఁబ
త్రాగార మ్మను కార వెల్వడి స్వతంత్రమ్మైన గీతమ్ము నా
శాగంధానిలవీచిఁ దేల్చినది గీస్సమ్రాట్టు భృంగ మ్మొగిన్‌.
ప్రతివాదిప్రళయుల్‌ త్రయీనిధులు తత్ప్రాతర్వివస్వత్ప్రభా
హృతకేశాంతనిమజ్జనాంబుచయు లుర్వీదేవతల్‌ త్ర్యంబక
ప్రతిముల్‌ కుండలదీప్తకర్ణయుగళుల్‌ వస్త్రాద్యలంకారభూ
షితులై బ్రహ్మలవోలికన్‌ నడచి రాస్తిక్యప్రధానాంగముల్‌.
చనిచని రాజపట్టణవిశాలపు రథ్యల వెంబడిన్‌ సభా
జనములు పెక్కురాజులును సైన్యపతుల్‌ సచివాదు లంతకున్‌
మునుపె ప్రవేశమై తమ సమున్నతపీఠము లాదరించి యుం
డిన సభఁ జొచ్చి యందు తమ నిష్ఠితపీఠములందుఁ జేరఁగన్‌.
ఆజానులంబమానాంభోజనాళ బా-హాదండముల నందమైన వాని
భసిత త్రిపుండ్రాంక ఫాలభాగమునఁ జం-ద్రార్ధశేఖరు ప్రతియైన వాని
నిత్య గోదావరీ నియమ వేళాకృత - స్నానమ్ములఁ బవిత్రుఁ డైనవాని
ప్రౌఢాంధ్ర విజ్ఞానభాషా మహాదేవి - కావాసమైన యాస్యమ్మువాని
        వచ్చుకవి నన్నభట్టుని వాఙ్నియంత
        నెదురుగాఁ బోయి సచివాదు లెఱగి తేర
        సముచితాసనమున శబ్దశాసనుండు
        ఉదయశిఖరి మార్తాండుఁడై యొప్పుమెఱసె.
ఆయన వేదవేదాంగ విద్యారాశి - సత్తపోజిత పయోజాతయోని
ఆ యాఱుగురు వార లాఱుశాస్త్రములకు - మూలకంబములు గీర్ముఖరముఖులు
అఖిలభాషా కవితానాథుండు నా-రాయణభట్టు తీవ్రమతి యతఁడు
గణితశాస్త్రాంబోధి ఘనుఁ డాతఁడే పావు-లూరి మల్లన, కవిలోకగురువు
        అందఱను జూచి పరిచయ మందహాస
        చంద్రికలఁ జిమ్మె నాంధ్రభాషానియంత
        అంతలో వినవచ్చె రాజాగమనము
        తెలుపు మాగధసౌవిదల్లుల పొగడ్త
"జయకుండవాంబాప్రజా! జయమార్తాండ! - త్రిభువనాంకుశ! జయశ్రీ మనోజ్ఞ!
అమ్మంగ దేవీ హృదంభోజమార్తాండ! - రాజమహేంద్ర విభ్రాజబిరుద!
పరగండభైరవ! బిరుదాంకభీమ! స-త్యాశ్రయ కులశేఖరా! సమస్త
భువనాశ్రయ! త్రిలింగ భూమీ మహాభార-వహన బాహాదండ! పార్థివేంద్ర!
        జయజయ!" యటంచు బిరుదులు చదివినారు
        వందిమాగధ కంచుకుల్‌ సుందరంపు
        కంఠములఁ దేనెవాక లొల్కంగ, సభికు
        లందఱును లేచి నిల్వ బద్ధాంజలులయి
సమదేభా స్తరణంబు డిగ్గిప్రణుతోత్సాహంబునన్‌ వచ్చె ను
త్తమచాళుక్యుఁడు విష్ణువర్ధన ధరాతన్వీమనోహారి వి
క్రమదంతావళసుందరమ్ముగ జయారావమ్ములన్‌ సల్ప మం
దమృదుస్వాదువచోనిగుంభనల నందం బొప్పఁగా మాగధుల్‌.
అరుగుదెంచి బృందారకేంద్రాభుఁడైన
రాజరాజనరేంద్ర భూరమణుఁ డంత
సకలఋషిసేవ్యుఁ డగు శచీజానివోలె
ప్రౌఢి మెఱసె చింతామణీ భద్రపీఠి.
ఆంధ్రచళుక్యవంశావనీనాథుల - రాజధానుల హజారములనుండి
హరిదంత దంతావళానేకకర్ణని-ర్భేదచండము రణభేరి మ్రోఁగ
ఘుర్ఘురించిన మహాక్రూరఘోణిప పతా-కాజృంభణమ్ములఁ గలఁతఁజెంది
సప్తగోదావరాతృప్త భీకరఘోర - కుపి`తరావములకు గుండెపగిలి
        యున్న శాత్రవతతి చళుక్యోర్వినాథ
        కృత్తదండకారణ్యంబు స్మృతికిఁ దగిలి
        దాచుకొనుచోటు కనరామిఁ దల్లడిలిరి
        యింతలగు బాలకుల చంక కెత్తికొనుచు.
అని కవిబట్టు సర్వకవితాధిపు నన్నయభట్టువంకఁ జూ
చిన చిఱునవ్వు మెచ్చుదల చిన్నెలు నన్నయగారి యాననం
బునఁ దళుకొత్త సంతసిలిపోయెను ద్వారమువద్దకున్‌ "బళీ"
యని పొగడెన్‌ సభాస్థలి ధరాధిపు మోమున నవ్వురేగఁగన్‌.
ఆహితాగ్నులు సమంత్రాక్షతలం బూని - యాశీస్త్రయీపాఠ మనిరి నోట
విమలదేశాక్షి సావేర్యాదిసౌమ్యరా-గములు పాడిరి గాయకవ్రజంబు
ఆఱుశాస్త్రముల వాక్యార్థమ్ము చేసిరి - శ్రవణపేయముగ దోషజ్ఞ వితతి
భారతార్థమ్ముల బహుసంహితామర్మ - సిద్ధిఁజూపిరి విపశ్చిన్మఘవులు
        చంద్రవంశ్యుఁడౌ రాజరాజక్షితీంద్రు
        హృదయపద్మమ్ము ప్రహ్వీకరింపబడియె
        భారతార్థ గుంఫనములఁ బలికె నిట్లు
        క్షోణిపతి నన్నపార్యుపైఁ జూడ్కి నిల్పి.
"ఇవియేనున్‌ సతతంబు నాయెడఁ గరం బిష్టంబులై యుండు పా
యవు భూదేవకులాభితర్పణమహీయఃప్రీతియున్‌ భారత
శ్రవణాసక్తియుఁ బార్వతీపతి పదాబ్జధ్యాన పూజా మహో
త్సవమున్‌ సంతత దానశీలతయు శశ్వత్సాధు సాంగత్యమున్‌.
హిమకరుదొట్టి పూరు భరతేశ కురుప్రభు పాండభూపతుల్‌
క్రమమున వంశకర్త లనఁగా మహి నొప్పిన యస్మదీయ వం
శమునఁ బ్రసిద్ధులై విమలసద్గుణశోభితులైన పాండవో
త్తముల చరిత్ర నాకు సతతంబు వినంగ నభీష్టమెంతయున్‌.
ధారుణి నీకు మిన్న కవితానవపట్టము కట్టుకొన్నవా
రే?" రని సాభిలాషములు దృక్కులు చాచినయంత వేదగం
భీరవచోనిగుంభనల మేలిమిచేఁ జిఱుహొన్ను గంటలున్‌
బోరుకలంగ నన్నయ ప్రభున్‌ దగ దీవనచేసె నీగతిన్‌.
ఆశ్రమసాధ్య మైన నిఖిలావని దేవహితంబుకోసమై
ఆశ్రితపక్షు లైన భవదన్వయ పూర్వనృపాలు రేలి వ
ర్ణాశ్రమ ధర్మముల్‌ నిలిపి రా కులమందునఁ బుట్టినట్టి నీ
కశ్రమసాధ్యమైనయవి యాశశితారకకీర్తిచంద్రికల్‌!
అనెనో నన్నయభట్టగీష్పతి సుధాస్యాంభోజరేఖాంతరం
బున రాకానవశారదేందుకిరణంబున్‌ బోలె నైనట్టి! మిం
చున సాహిత్య సరస్వతీ ప్రణుత తేజోలేశ మొక్కండు తోఁ
చెను, వర్షించెను సర్వదైవత కరోత్సృష్టంబులై పుష్పముల్‌.
"శ్రీవాణీగిరిజా శ్చిరాయ" యను నాశీఃపూర్వకారంభవా
ణీవైదగ్ధ్యమునందు మ్రోగినది తంత్రీనిస్వనం బొండు గో
దావర్యాపగలోని భంగములయం దావృతులం జూపి గీ
తావేశంబునఁ దెన్గునేల తనుదానై ముక్తిచూఱాడగన్‌.
AndhraBharati AMdhra bhArati - kavitalu - AMdhraprashasti - Andhra Prashasti - Viswanatha Satyanarayana - nannayabhaTTu Viswanadha Satyanarayana kavi Samrat Kavisamrat gnanapeetha gnanapitha ( telugu andhra )