 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
ఇతిహాసములు | ఉత్తరరామాయణము | దశగ్రీవుఁడు మయసుతను మందోదరిఁ బెండ్లియాడుట |  |
దశగ్రీవుఁడు మయసుతను మందోదరిఁ బెండ్లియాడుట
| కం. | సురమృగముల నిఁక నిటువలె హరియింతు నటంచుఁ దెలుపు ననువున నయ్యా సురశార్దూలుఁడు వనభా సురమృగముల వేఁటలాడుచుం జని యెదుటన్ | 265 |
| కం. | మయునిఁ బ్రశాంతకృపారస మయుని హఠాభ్యాస నియమ మహిమాపహృతా మయుని గుణముదిత నర సుర మయునిఁ దొలుతఁ గైకసీకుమారుఁడు సూచెన్ | 266 |
| వ. | చూచి తదనంతరంబున | 267 |
| సీ. | హరినీలముల కప్పు నళిజాతములయొప్పుఁ - గల కొప్పు రహి మెప్పు గులుకుదానిఁ గలువఱేకులు యేపు ఖంజనంబుల రూపు - నివసించు వాల్చూపు నీటుదానిఁ దళుకు బంగరుగిండ్లు దులకించు విరిచెండ్లు - నడఁగించు పాలిండ్ల నమరుదానిఁ గండచక్కెర దీవి దండకెంపుల ఠీవి - మొలపించు చెంగావి మోవిదానిఁ | |
| గీ. | దళుకుఁజెక్కులదాని సిగ్గొలుకుదాని నొఱపు గలదానిఁ దొలుకాఱు మెఱుపుఁజాయ హెచ్చు జిగిదాని మయువెంట వచ్చుదాని బాల నొక్కతెఁ జూచె నప్పంక్తిముఖుఁడు | 268 |
| కం. | చూచి తలలూచి యిటులని యేచినతమిఁ దలఁచె నౌర యీయొయ్యారం బీ చిన్నిపాయ మీ చెలు వే చెలువలయందుఁ గంటిమే లోకములన్? | 269 |
| సీ. | ఈ నాతికౌనుతో నెనగాక కాఁబోలు - సింగముల్ గుహలలోఁజిక్కుటెల్ల నీ బాల నడలతో నెనగాక కాఁబోలు - నేనుంగు లడవిలో నీగుటెల్ల నీ చెల్వ చూడ్కితో నెనగాక కాఁబోలు - సారంగములు పొదల్ దూఱుటెల్ల నీ కన్య ఘనవేణి కెనగాక కాఁబోలు - నహులు పుట్టలు సొచ్చి యడఁగుటెల్ల | |
| గీ. | నీ నెలఁతఁ జేరి కాఁబోలు నించువింటి చెం చతనుఁడయ్యు జగము జయించుటెల్ల నీ లలన సృష్టి సేసి కాఁబోలుఁ బంక జాసనుఁడు విశ్వమున స్రష్ట యగుటయెల్ల! | 270 |
| సీ. | ఎలదేఁటి విహరణం బెపుడు నొందని ఫుల్ల - కమలంబు దొరసె నిక్కలికి మోము రాచిల్కముక్కుఁజేర్పని పక్వబింబంబు - ప్రతిబింబ మెనసె నిప్పడఁతి మోవి గండుఁగోయిలకు దక్కని మావిచిగురుల - ట్లెసఁగె నీ లతకూన మృదుకరములు నవభుజంగాలింగనమ్ము సేకొనని గే - దఁగి తావిఁ దెలిపె నీ తరుణి వలపు | |
| గీ. | వన్నె గల క్రొన్నన కటారి మన్నెవాఁడు చిన్ననాఁడు వహించిన చికిలి కలువ తూపు లన మించె నీ చెల్వ చూపు లవుర పెండ్లి లేనట్టులున్న దిబ్బిసరుహాక్షి | 271 |
| శా. | ఈ పద్మేక్షణ జాతి యెయ్యదియొ? పేరేమందురో? యీ ఘనుం డీ పూబోఁడికి నేమి గావలయునో? యే నర్థి నిమ్మన్నచో నీ పూర్ణేందునిభాస్య నియ్యఁడొకొ? తా నీకున్న నింతేల సం తాపం బప్పటి కీతనిన్ గెలిచియైనన్ దీనిఁ బెండ్లాడెదన్ | 272 |
| కం. | అను సాహసంబు మదినిడి వినయము గలవాఁడపోలె వింశతిభుజుఁడా యన పోవు త్రోవ కడ్డము చని వినతి యొనర్చి పలికెఁ జతురత్వమునన్ | 273 |
| ఉ. | ఓ మహితాత్మ! యీ విపిన ముగ్రమృగాకుల మిప్పుడిందు మీ రేమిటి కేఁగుదెంచితిరొ యెప్పుడు నెచ్చటనుందు రేమి మీ నామము లానుపూర్విగ వినన్ వలతున్ వినిపింపుఁడన్న వీ తామయుఁడా మయుండను దశాస్యునితోఁ గలరూపమేర్పడన్ | 274 |
| కం. | దానవశిల్పాచార్యుఁడ నేను మయుం డనెడువాఁడ నిందువదన యి మ్మానిని మందోదరి యనఁ గానొప్పు మదీయపుత్రి గాంభీర్యనిధీ! | 275 |
| ఉ. | నా మహనీయశిల్పమును నా సుగుణంబులు మెచ్చి దేవతల్ హేమయనం బ్రసిద్ధి వహియించిన యచ్చరలేమ నిచ్చి రా హేమకుఁగా మనోజ్ఞమగు హేమపురంబు సృజించి యచ్చటన్ హేమనుగూడి యేను సుఖియించితిఁ బంచశతాబ్దముల్ రహిన్ | 276 |
| శా. | ఏమో యీశ్వరమాయ! యే నెఱుఁగఁ దండ్రీ! హేమతో నున్నచో వ్యామోహంబునఁ బెద్దకాలము క్షణంబై తోఁచు నా చెల్వ నే మ్మో మొక్కించుక చూడకున్న నిమిషంబుం గల్పమౌ వేయునే లా? మే లెట్టిదొ? దానియిల్లు పెడఁబాయకలే నహోరాత్రముల్ | 277 |
| శా. | ఆయెంబోయెను, నాఁటి జోలి యిఁకనేలా? యీవలన్ వింటివే యోయయ్యా! యటుగొన్నినాళ్లు సన నాయోగంబునన్ దౌహృద శ్రీ యప్పద్మపలాశలోచన ధరించెం గాంచె మాయావియౌ మాయావిన్ మఱిదుందుభిన్ బిదప నిమ్మందోదరీ కన్యకన్ | 278 |
| చం. | అనిమిషు లంతట బిలువ నంపిన నన్నెడఁబాసి హేమవో యిన నది లేనిచోట వసియింప సహింపక సంసృతిప్రవ ర్తనము జుగుప్సగాఁగని విరాగుఁడనై తప మాచరింపఁబో వనె సమకట్టి యీ సుత వివాహము సేయఁదలచి యిమ్మెయిన్ | 279 |
| కం. | తగువాని నెందుఁగానక జగతింగ్రుమ్మరెద రాత్రిచరశేఖర! నీ దగు కులము నామమే వినఁ దగుదు ననుచుఁ దోఁచె నేనిఁ దగు వివరింపన్ | 280 |
| ఉ. | నా విని పంక్తికంఠుఁడు మనంబున సంతసమంది యో మహా త్మా! విను నాకు బ్రహ్మప్రపితామహుఁ డేను బులస్త్యు పౌత్రుఁడన్ బావనమూర్తి విశ్రవుఁడు మజ్జనకుండు జగంబునన్ దశ గ్రీవుఁడు నాఁ బ్రసిద్ధుఁడ నరీణపరాక్రమధైర్యధుర్యుఁడన్ | 281 |
| మ. | లవణాంభోధిగభీరఖేయవృతమౌ లంకాపురం బేలుదున్ స్వవయోరూపకులానురూప యగు కన్యం గోరుచున్నాఁడ లే దు వివాహం బని పల్కినన్ మయుఁడు సంతోషించి యర్హుం డతం డవు మత్పుత్రిఁ బరిగ్రహించుటకు నూహాపోహ లింకేటికిన్? | 282 |
| కం. | అని కృతనిశ్చయుఁడై య ద్దనుజమణికి ధారవోసెఁదనపుత్రి మయుం డనలుని సన్నిధి నతఁడుం దనరుచుఁ బాణిగ్రహణముఁ దగ నొనరించెన్ | 283 |
| శా. | మాణిక్యోజ్జ్వల కంకణస్ఫురితమౌ మందోదరీకన్యకా పాణింబట్టిన సాత్త్వికోదయము సూపెట్టన్ దశగ్రీవుమై క్షోణీనాయక! యెంత తామసగుణస్థుండైననున్ సద్గుణ శ్రేణిన్ మించినవారి పొం దొలసినన్ జేకూరుఁ దద్భావముల్ | 284 |
| ఉ. | రాక్షస రాజ్యలక్ష్మి యన రంగు వహించిన యప్పయోజప త్రేక్షణ నిట్లు పెండ్లియయి యెంతయు వేడ్క దశాస్యరాక్షసా ధ్యక్షుడు మామకున్ బహువిధార్చన లిచ్చిన నాతఁడున్ లలా టాక్షునినైన నొంచునొక యద్భుతశక్తి యొసంగి ప్రేముడిన్ | 285 |
| కం. | ఇది పరమఘోరసాధన మెదిరించిన నెట్టి పగతునేనిఁ జెఱుచు బె ట్టిదుమీఁదఁగాని వైవకు మదరొందెడువారిమీఁద నని వీడ్కొనియెన్ | 286 |
| తే.గీ. | రామ! యీ శక్తిఁగొని కాదె రావణుండు మున్ను మన లక్ష్మణుని నొంచి మూర్ఛవుచ్చె? నదియుఁ బెనులోభిఁ బ్రార్థించు నర్థి యాచ్న వలె నిరర్థకమై చన్న వగలఁబొగిలె | 287 |
|
 |
|