| పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | ఆశ్రమవాసపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము |
| వ. | దేవా! జనమేజయుండు వైశంపాయనున కిట్లనియె; నట్లు పితృపితామహక్రమప్రాప్తం బయిన సామ్రాజ్యంబు జగత్పూజ్యప్రకారంబునం గైకొని మహాధ్వరప్రముఖధర్మకార్యధుర్యులును సముపాసితార్యులును దయా విధేయులు నగు - పాండవేయులు ధృతరాష్ట్రువలన నెవ్విధంబు వారై నడచిరి? హతపుత్రమిత్రామాత్యుండును గతైశ్వర్యుండును నగు నా రాజును యశోమహితయగు గాంధారియు నెట్టిభంగి వర్తించి? రత్తెఱంగు నా కెఱింగింపుము. | 002 |
| సీ. |
అనవుడు నమ్ముని యమ్మహీపతికి ని | ట్లనుఁ, బాండునందను లాంబికేయు నెడ భక్తివినయంబు లెసఁగంగ వర్తింతు | రతని యోగక్షేమ మరసి యెపుడుఁ దత్సమీపంబునఁ దగ నిల్చి తమకు నె | య్యది యైన నెఱిఁగించునట్లు గాఁగ నుందురు విదుర యుయుత్సు సంజయులు దా | రును నిత్యమును వచ్చి వినతిఁ జేసి |
|
| తే. |
కొలిచి కూర్చుండి యా నృపు నలఘుకార్య | విధము లేర్పడ నడిగి యవ్విభుని చెప్పి నట్లు చేయుదు రతఁడును నాదరంబు | గాఢవత్సలత్వంబును గలిగియుండు. |
003 |
| ఉ. |
కౌరవనాథ! కుంతియును గౌరవ మొప్పఁగ వచ్చి కొల్చు గాం ధారి నతిప్రయత్నమున ద్రౌపది తాను సుభద్రయున్ ముదం బారఁగ నిత్యముం గొలుతు రక్కురువంశమహత్తరన్ మహో దారము లైన వస్తువు లుదాత్తత నిత్తురు వార లందఱున్. |
004 |
| క. |
చిత్రాంగదయు నులూపియు | ధాత్రీశ్వర! వత్తు రెపుడు ద్రౌపదితోడన్ గాత్రములు భూరి వినయా | మాత్రములుగ సుబలసుతఁ బ్రమదమునఁ గొలువన్. |
005 |
| క. |
ఆ తల్లికిఁ దండ్రికి సం | ప్రీతి యలరఁ గుడువఁ గట్టఁ నుదాత్త స్ఫీతంబు లైన వస్తు | వ్రాతంబుల నిచ్చు ధర్మరా జనుదినమున్. |
006 |
| తే. |
గుళ్ళుఁ జెఱువులుఁ గట్టించుఁ, గోరి యూళ్ళు | లగ్రహారముల్ గావించు నాంబికేయుఁ డధిప! ధర్మతనూజుఁ డత్యంత హర్ష | చిత్తవృత్తి యై యనుమతి సేయుచుండ. |
007 |
| క. |
జనవర! ధర్మజుఁ గొలువం | జనుదెంచిన యట్టి వివిధ జనపతు లెల్లన్ మును ధృతరాష్ట్రునిఁ గొలుతురు | విను మా కొడుకు మది పల్లవించున్ దానన్. |
008 |
| క. |
సూనులు లేమిం గలిగెడు | దీనత్వము దోఁపకుండఁ దేజస్సౌఖ్యా నూనులుగఁ జేయు ధర్మజుఁ | డా నరపతి నతనిదేవి నతులిత భక్తిన్. |
009 |
| సీ. |
వంశవృద్ధులు పుత్త్రవర్గ వియుక్తులై | యున్నవా రేమిట నుమ్మలింతు రో యను పుయిలోట నా యుధిష్ఠిరుఁడు ద | మ్ములకును దగునమాత్యులకు నిష్ట భృత్యులకును మీరు ప్రీతియు భక్తియు | నాంబికేయునిదెస నతిశయిల్ల నారాజు పంచినయట్ల చేసి చరింపుఁ | డతని నారాధించు టస్మదీయ |
|
| ఆ. |
చిత్తమునకుఁ బ్రియము సేయుట యతనికి | మనసు గాని యట్టిపని యొనర్చు టగ్గలంపు దుఃఖ మావహించుట యని | యనుదినంబుఁ జెప్పు మనుజనాథ! |
010 |
| క. |
విను మెల్లవారు నతని వ | చనములు మది నూఁది యట్ల చరియింప మరు త్తనయుండును నమ్మెయి వ | ర్తనము నడపుచుండు మనసు తద్దయు నెరియన్. |
011 |
| క. |
ద్యూతంబున దుర్యోధను | చేతం దమ పడిన పాటు చిత్తంబున క త్యాతురతఁ జేయుచుండుట | నాతఁడు ధృతరాష్ట్రుఁ జూచి యలుగు మనమునన్. |
012 |
| తే. |
శ్రాద్ధ దివసంబులందుఁ బుత్త్రవ్రజమున | కాంబికేయుండు గో కనకాది దాన కీర్త్యముగఁ బారలౌకిక క్రియలు సేయు | నట్లుగా సంఘటించు ధర్మాత్మజుండు. |
013 |
| సీ. |
అతులభోగంబును నంచితత్యాగంబుఁ | దొల్లింటియట్టుల చెల్లఁజేయు ధృతరాష్ట్రునకు ధర్మసుతుఁడు గాంధారికిఁ | బూర్వప్రకార సంపూజ్యదాన నిరతిఁజెల్లించు; నక్కురువృద్ధుఁ డిమ్మెయిఁ | బాండుపుత్త్రులు దన్నుఁ బరమభక్తి శిష్యవర్తనమున సేవింపఁ దానును | గురునట్ల వాత్సల్యపరత నెపుడు |
|
| తే. |
వారలకు శ్రీయు నాయువు వైరిజయము | మానసమున నాశాసించు మానవేంద్ర! యతని తొంటివర్తనముఁ దత్సుతుని కీడు | నాత్మఁ దలఁపఁ డెన్నండు ధర్మాత్మజుండు! |
014 |
| క. |
విను మతని తెఱఁ గెఱిఁగి పరి | జనములలో నాంబికేయు చరితము దుర్యో ధను కొఱగామియు నెవ్వా | రును వాక్రువ్వంగ వెఱతురు కురుప్రవరా! |
015 |
| సీ. |
రాజ్యాధిపత్య సంపూజ్యత్వమున ధృత | రాష్ట్ర పాండుసుతాంతరంబు గాన రొకళులు జానపదోత్కరమునఁ బౌర | వర్గంబునందును వసుమతీశ! యమ్మెయి నడపెడు నప్పాండవాగ్రజు | వలన నిజాత్మజువలని కంటె నక్కురురాజు ప్రియం బందు; న ట్లున్న | యక్కాలమునఁ | బవనాత్మజుండు |
|
| తే. |
సన్నిహితుఁ డైనయప్పు డజ్జనవిభుండు | తన తనూజులఁ దలఁచి సంతాప మందు; నతనిఁ గనుఁగొని యబ్భీముఁ డతనిసుతులు | తమ్ముఁ బఱిచిన పాటులు దలఁచి యలుగు. |
016 |
| తే. |
హృదయముల నొండొరులదెస నిట్టివార | లయ్యు నతఁడు నతండు నన్యోన్యభాష ణములయప్పుడు మృదుల విన్యాస మొప్ప | నాడుదురు చుట్టములు మెచ్చునట్లు గాఁగ. |
017 |
| వ. | ధృతరాష్ట్రుం డేకతంబ యున్నయెడ వృకోదరుం డతనికి నింత నంత నుండి గాంధారి వినుచుండ. | 018 |
| సీ. |
‘అంధుని కొడుకులయం దొకరునిఁ దప్పి | పోనీక త్రుంచితి భూరిశక్తి దర్పితం బైన మద్బాహుపంజరము సొ | చ్చిన రిపురాజన్య సింహములకు వెడలంగ వచ్చునే? వెంగలు లై వారు | కయ్యంబు సేసిరి గాక నన్ను నెఱిఁగినఁ దొడరుదు రెట్టులు? దుర్యోధనాదుల ననిఁ దెగటార్చినట్టి |
|
| తే. |
నాదు దోర్దండములఁ జందనం బలంది | కుసుమదామముల్ సుట్టి మ్రొక్కుదు మహోప కారు లరయంగ దైవముల్ గావె?’ యనుఁ ద | దీయ మర్మంబు లెల్ల భేదిల్ల నధిప! |
019 |
| వ. | దీని ధర్మనందనుండును ధనంజయుండునుం గుంతియు ద్రౌపదియు నెఱుంగరు; కవ లొక్కొక్క మాఱిమ్మాటలు విని సంతసిల్లుదురు; ధర్మనందను తెఱం గెఱుంగుటంజేసి పుయిలోడి తా రేమియు నాడరు; ధృతరాష్ట్రగాంధారులుం గాలపర్యాయంబు గని డెందంబులు గంద నూరకుండుదు; రట్టిభంగిఁ బంచదశవత్సరంబులు చనియె నంత నొక్కనాఁ డయ్యంధనృపతి బంధుజనంబులం గూర్చి ధర్మనందను రావించి; యతండు వినుచుండ గద్గదకంఠుం డగుచు వారలతోడ. | 020 |