శ్రీమహాభారతము - ఆశ్రమవాసపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము - ధృతరాష్ట్రుఁడు ధర్మజునకు రాజనీతి విశేషంబులు చెప్పుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

ధృతరాష్ట్రుఁడు ధర్మజునకు రాజనీతి విశేషంబులు చెప్పుట (సం. 15-9-7)

సీ.	‘నీవు నిచ్చలును విద్యావృద్ధజనములఁ \| దగ నుపాసింపు, మర్థముల వారిఁ బ్రీతులఁ జేయుము; నీతులు వా రుప \| దేశింప వాని నూఁదినమనంబు గలిగి నిర్వర్తింపు; కార్యంబు నింద్రియం \| బుల రాజ్యతంత్రంబుఁ బోలె నరసి రక్షింపు; మప్పిండు రక్షితం బైన శు \| భంబులం గావించు; భావశుద్ధి
ఆ.	ధామములును బితృపితామహక్రమసమా \| గతులు విశదమతులుఁ గాఁగవలయు సచివు; లతివిదగ్ధ చారులఁ బనుపుము \| పరుల యాప్తజనుల భంగు లరయ.	056
క.	పురరక్షణము దృఢంబుగ \| నరవర! చేయంగవలయు నమ్మఁగలుగు స త్పురుషుల నిడఁ దగుఁ గుడుపు ని \| దుర మొదలగులోని పనుల తొడరువు లరయన్‌.	057
సీ.	ఆప్త వృద్ధులఁ బెట్టు మంగనాజనులసం \| రక్షకు నెల్లకార్యముల మంత్రి జనములతోడ విచారించి చేయంగ \| వలయును; గుప్త నివాస మొండె మాడువు మీఁ దొండె మాటు లేని యరణ్య \| తల మొండె మంత్ర విధానమునకు నర్హముల్‌ గేవల మైనట్టి మంత్రంబు \| గోపనం బొందినఁ గురువరేణ్య!
ఆ.	యఖిల కర్మములు ఫలావాప్తి నొప్పుఁ బం \| గ్వంధజడులు బధిరు లైన నీ ర హస్య భాషణములయప్పుడు చేరువ \| నునికి యొప్ప దార్యవినుతచరిత!	058
క.	విను మంత్ర భేదనమున వ \| చ్చిన కీడున కనఘ! శాంతి సేయు టరిది గా వున మంత్రులతో మంత్రా \| వన నియమం బూఁది చెప్పవలయుం జుమ్మీ!!	059
సీ.	వ్యవహారములు శుచు లైన విద్వాంసులఁ \| దోడుగఁ గొని తీర్పు; దుష్టజనుల దండించునెడ వారి తప్పుల కొలఁదులు \| మదిఁ దూఁచి చూచి తన్మాత్రదండ మాచరింపుము; విను మాయవ్యయములు సం \| క్షేపరూపంబున రేపకడలు దానికి మును దేవతాపూజనము భూసు \| రార్చనమును జేయు మమలబుద్ధి!
తే.	ప్రొద్దు సాలంగ నెక్కినప్పుడు సమర్హ \| భోజన క్రియ నిర్వహింపుము సుశీల మాన్య! తదనంతరమ గంధమాల్యభూష \| ణాంబరములు నిజేచ్ఛమై ననుభవింపు.	060
క.	కొలు విమ్ము మాపుకడ యో \| ధుల కెల్లను; సంధ్య వడ్డ దూతలనుం జా రుల సంభావింపుము; రా \| త్రులఁ గాంతాభోగతత్పరుఁడ వగుము నృపా!	061
తే.	ఏమి క్రొత్తగఁ బుట్టిన నించు కేని \| నలసుఁడవు గాక దాని నీ వరసి తీర్పు; మిది దెఱంగుగ నే ప్రొద్దు నింతవట్టు \| నర్హములు కౌరవక్షితిపాగ్రగణ్య!	062
క.	న్యాయంబుతోడ వివిధో \| పాయంబుల నర్థముల నుపార్జింపుము భూ నాయక రాజ్య విఘాతము \| సేయు జనుల నెఱిఁగి చంపఁ జెఱుపన వలయున్‌.	063
క.	పనులయెడ మేలు గాంచిన \| మనుగడ యగ్గలము చేసి మన్నింపుము రా జనయజ్ఞ! భృత్యకోటిం \| గొనియాడుము సేఁతపేరు క్రుచ్చి కొలువునన్‌.	064
క.	నీ వలనను భక్తిస్నే \| హావేశము గలిగి శూరుఁడై యలజడికిం దా విసువని సత్కులజుం \| గావింపుము సైన్యవిభునిగాఁ గురుముఖ్యా!	065
సీ.	ఆత్మరంధ్రము లించు కైనను నొరులకు \| నెఱుఁగ రాకుండఁగ మఱువు సేయు మన్య రంధ్రంబుల నారసి కనుము; శ \| త్రుల కడ బుద్ధియు బలుపుఁ గలుగు వారల నెఱిఁగి భూవర! యొక్కమై నీగి \| మన్నన నెఱపి తన్మానసములు నీ యెడ నార్ద్రంబులై యుండఁ జేయుము \| చేరువనృపులకు వైరబంధ
ఆ.	మెట్లు గలుగు దాని నేమఱకుండుము \| వారి యవుల నున్నవారు మిత్రు లగుదు రెల్ల భంగి నధిప! యుదాసీను \| లట సమీపవర్తు లైన విభులు.	066
క.	వీరుల సప్తాంగంబులు \| నారసికొని యునికి కార్య మవనీశ! సదృ క్సారబలుఁ డైన నృపుతో \| గారవమున సంధి సేయఁగావలయుఁ దగన్‌.	067
తే.	దైవమానుష బలములు దఱిఁగి యుండు \| నెవ్వనికి నెప్పు డప్పుడ యెసక మెసఁగ వైర మతనితోఁ బాటింపవలయుఁ జెఱుచు \| టప్పనము గొను టర్హత్వ మరసి నడపు.	068
క.	నడపునఁ గోల్పుచ్చఁగ నగు \| నెడయు విడిసి యుండి చెఱుచు నిక్కయు నీ వే ర్పడఁ గనుఁగొని యం దర్హము \| నడపుము; నిజసైన్య రక్షణము వలయుఁ జుమీ!	069
క.	ప్రెగడల మనసులు విరసము \| లగుగతి నడచు రిపురాజ్య మరసి విభిన్నం బుగఁ జేసి కలఁచి పైకొని \| జగతీవర! కొనఁగవలయు సౌకర్యమునన్‌.	070
ఆ.	బలము లెసఁగ దైవబలమును గలిగి లో \| గుట్టు చేటు లేనియట్టి నృపతి వలన మత్సరంబు వల; దాశ్రయంబు చం \| దంబు పొందు వడయఁ దగు నృపాల!	071