 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | ఆశ్రమవాసపర్వము - ద్వితీయాశ్వాసము |  |
వేదవ్యాసుఁడు పాండవసహితుండైన ధృతరాష్ట్రునాశ్రమంబునకు వచ్చుట (సం. 15-34-21)
| సీ. |
సముచితంబులు సధర్మములును నైన స | ల్లాపముల్ సెల్ల నుల్లంబు లలర వార లున్నెడ సత్యవతికొడు కందుల | కేతేర నందఱు నెదురువోయి వినతులై భక్తిఁ దోడ్కొనివచ్చి యతులకృ | ష్ణాజిన దర్భోత్తరాసనమున నునిచి యమ్మునివరుననుమతిఁ దమతమ | యాసనంబుల నుండి; రమ్మహాత్ము |
|
| ఆ. |
నర్చితునిగఁ జేసె నాంబికేయుఁడు దద | నంతరంబ సమధికాదరమున నతఁడు మధుర మృదు విధాక్షరంబుగ నమ్మ | హీశముఖ్యుతోడ నిట్టు లనియె. |
071 |
| సీ. |
‘వనవాసమున నీకు మన మలవడియెనే? | నియతిమైఁ దాపసక్రియల కోర్చి నడపెదవే పుత్త్రునాశజమైనశో | కము భవదంతరంగంబునందు లేదు గదా? ధర్మవేదిని గాంధారి | యుమ్మలికంబు లే కున్న యదియె? నీకుఁ బరిజ్ఞాననిష్ఠ గల్గెనె? గొంతి | శుశ్రూష మీ కొనర్చునె తగంగ? |
|
| తే. |
రాజ్య మొల్లక వచ్చె నరణ్యవాస | మునకు నీయమ; మీరు రాఁ దనకు నింట నిలువఁ దగ దని యిమ్మేలు నీదు బుద్ధి | నొలసి యుండునె కౌరవకులపవిత్ర! |
072 |
| చ. |
అనఘ! యజాతశత్రునెడ నాదరణాతిశయాన్వితంబె నీ మనము? వృకోదరున్ నరుని మాద్రితనూజుల సత్క్రియాభినం దనముల గారవింతె? వినుతస్థితిఁ దద్దయు నిర్మలత్వ మొం దెనె భవదీయచిత్తమున ధీమహితా! దృఢశాంతిమూలమై.’ |
073 |
| వ. | అని యంత నిలువక. | 074 |
| ఆ. |
‘వినుము! దీర్ఘవైర వృత్తియు’ ద్రోహచిం | తనము లేక వాక్కు మనము నొక్క చంద మగుట సకలజనములకును బంధు | సంపదాప్తి పరమసాధనంబు.’ |
075 |
| వ. | అని చెప్పి వెండియు. | 076 |
| సీ. |
‘విదురుండు దేహంబు విడిచిన తెఱఁగెల్ల | నెఱిఁగితె? మాండవ్యుఁ డిచ్చినట్టి పటుశాపమున శూద్ర భావంబు నొందిన | ధర్మదేవత బోధనిర్మలాత్ముఁ డైన యమ్మహనీయుఁ డట్లగుటంబుజా | సనుని యాజ్ఞాపనమున విచిత్ర వీర్యనృపాధీన విశ్రుతక్షేత్రంబు | నం దేఁ బ్రవర్తింప నధిప! కలిగె |
|
| తే. |
ధర్మదేవత మాఱట తనువు సూవె | యీ యుధిష్ఠిరు నుజ్జ్వలకాయ; మింత యెఱిఁగి కాదె యమ్మహిత యోగీశ్వరుఁడు స | మీడ్య యోగబలంబున నితనిఁ గలసె. |
077 |
| ఆ. |
అట్లు దేవతామయాత్మకుఁ డైన యి | వ్విభుఁడు నిన్నుఁ బ్రేష్యవృత్తి నిట్లు గొలిచి యునికి బుద్ధిఁ దలపోసి సంతస | మంది యుండుదే కులాగ్రగణ్య!’ |
078 |
| వ. | అనిన విని వైచిత్రవీర్యుం డప్పారాశర్యునకుఁ బరమవినయంబున నిట్లనియె, | 079 |
| సీ. |
‘వనవాస మించుకయును నాకు దుఃఖంబు | సేయదు; దేహంబుఁ జిత్తమును ద పఃక్రియలకుఁ బనుపడి యున్నయవి నన్ను | గాంధారిఁ బుత్త్రశోకం బొకింత యేనియుఁ బొందంగ నీఁడు సభక్తిక | మైన వృత్తమున ధర్మాత్మజుండు మునివర! యితనిపై ననుజుల మీఁద వ | త్సలము నా హృదయ మిద్ధరణివిభుఁడు |
|
| ఆ. |
దేవతాత్ముఁ డగుట దెల్ల మై యునికి మ | ద్వచనవర్తనములవలన నితఁడ యెఱిఁగి యుండుఁ గొంతి తెఱఁగు శుశ్రూషయు | నద్భుతంబు ముదము నావహించు. |
080 |
| వ. | నాకుం బరిజ్ఞానంబును మానస నిర్మలత్వంబును భవత్ ప్రసాదంబునం గలిగెడుఁగాక’ యనియె; నా సమయంబున ద్రౌపదీసుభద్రలును దక్కునుంగల్గు నంగనాజనంబులును బారాశర్య సందర్శన ప్రవణత్వంబునం జనుదెంచి సభక్తి ప్రణామంబు లాచరించి యంతంత నిలిచి; రయ్యలఘుజ్ఞాన మాననీయుండు ధృతరాష్ట్రు తోడ. | 081 |
| ఉ. |
మీయెడ చింత వాయఁగ సమీహితబుద్ధి యొనర్పఁ గోరి యే నీ యెడ కిప్డు వచ్చితి నభీష్టము వేఁడుము శంక దక్కి భూ నాయక! యెల్లభంగిని మనః ప్రియముం దగ నిత్తు’ నన్నఁ గౌం తేయు లెలర్చి; రవ్వసుమతీపతి మోదము నొందె నెంతయున్. |
082 |
| వ. | వ్యాసుండు వెండియు. | 083 |
| చ. |
‘అనఘ! యమానుషం బయినయట్టిద యైనను నా తపంబుపెం పునకు మునీంద్రు లద్భుతముఁ బొందఁగ మీ కవలీల నిత్తు నే’ ననుటయు నా కురుక్షితిపుఁ డాదటఁ గోరఁగ మీర లిందు వ చ్చిన కరుణామయాదర విశేషముకంటెను మేలు గల్గునే? |
084 |
| క. |
మానుష మైన నమానుష | మైనను బ్రార్థనకు విషయమైనది భవదీ యానూనకృపకు నెక్కుడు | గా నొక్కఁడుఁ గాన నేను గారుణ్యనిధీ! |
085 |
| ఆ. |
సంయమీంద్ర! నాదుజన్మంబు సఫలతఁ | బొందె మీరు విమలబుద్ధి నింత యాదరించినపుడ; లే దింకఁ బరలోక | భీతి ధన్యతముఁడ నైతి నేను. |
086 |
| వ. | అట్లయినను మీ రొక్కటి గోరు మనిన నామనంబున నెప్పుడుం గలయది యెఱింగింపవలసె; విన్నవించెద. | 087 |
| సీ. |
దుష్టచిత్తుం డగు దుర్యోధనుండు ని | ష్పాపస్వభావులఁ బాండుసుతులఁ బరిభవించి సమస్తనరనాథు లనిఁ గరి | తురగయుతంబుగాఁ ద్రుంగఁజేసి ధరణి రాజ్యముఁ గోరి గురుభీష్మకర్ణాది | సత్పురుషుల నెల్లఁ జంపికొనియె; నన్నీచునకుఁగా ‘మహారాజు లాండ్రను | బిడ్డల విడిచి యభేద్య ధైర్య, |
|
| తే. |
వృత్తి రణమృతిఁ బొంది; రవ్విభుల కేది | గతియొ? యిమ్మెయి మూఢులై కలనఁ బడిన కురుకుమారకు లెట్లైరొ పరమబోధ | మహిత! యెఱుఁగని వగ పెద్ద మాన్పు మనియె. |
088 |
| వ. | అనుటయు నప్ప్రేముడి పలుకులు విని గాంధారికిం గుంతికిం బాంచాలికి సుభద్రకు మఱియునుం గలయంగనలకుం జిత్తంబుల నెవ్వగలు గ్రొత్తలయ్యె; నప్పు డాసుబలనందన పట్టావృతలోచనత్వంబునన చూచి దయాధామం బై యున్న యా మామ నుద్దేశించి మోడ్చిన చేతు లద్దెసకు నిగిడ్చి యిట్లనియె. | 089 |
| సీ. |
‘మునినాథ యీ రాజు తనయు లందఱును గ | య్యంబునఁ దెగినదియాదిగాఁ బ దాఱేండ్లు వగలపా లగుచుఁ దత్సన్నిధి | గల్గుటఁ గోరు;లోకంబు లెన్ని యన్నియుఁ జూపంగనైనను జాలుదు | నిర్మలతపమున పేర్మి నీవు పుత్త్రసాన్నిధ్య మీ భూపతి కొనరించు | టెంతటిపని? నీకు గొంతి ద్రుపద |
|
| తే. |
రాజపుత్రి సుభద్ర కౌరవ కుమార | శతము భార్యలు నూర్వురు సౌమదత్తి పత్ని, యత్తన్వియత్త యప్పడఁతి యత్త | గోరుదురు యుద్ధమృతబంధుకోటిఁ జూడ. |
090 |
| వ. | అంతయును భవదీయ దివ్యబోధంబు గనుచుండు. | 091 |
| క. |
పరమమునీంద్ర! సమరమృత | కురువీరుల మా మనముల గో డుడుగ భవ త్కరుణ వెలయ లోకం బ | చ్చెరువందఁగఁ జూపవే విచిత్రపుమహిమన్’. |
092 |
| చ. |
అనునెడ గొంతి వాడువదనాబ్జముతోడ మదిం దలంచెఁ గ ర్ణుని; నది యత్తపోధనవరుం డెదఁ గాంచి దయానురక్తి న వ్వనిత గుఱించి యిట్లను ‘భవన్మతి నొందిన కోర్కి సెప్పు మే ననఘచరిత్ర! దాని ఫల మందఁగఁజేసి యలంతఁ బాపెదన్’ |
093 |
| వ. | అనిన విని యయ్యింతి సంతసిల్లి యా సంయమివల్లభునకు దండప్రణామంబు చేసి చేతులు మోడ్చి లజ్జా సహితం బగు నంతరంగంబుతో వినయనమ్ర యగుచు నిట్లనియె. | 094 |
|
 |
|