శ్రీమహాభారతము - ఆరణ్యపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము - మార్కండేయుండను మహాముని పాండవులయొద్దకు వచ్చుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

మార్కండేయుండను మహాముని పాండవులయొద్దకు వచ్చుట (సం. 3-180-39)

వ.	అని యాశ్వాసించు సమయంబునం బరమతపోవృద్ధుం డయిన మార్కండేయుండు సనుదెంచినం గృష్ణుండును బాండవులును నతని నెదుర్కొని యథోచితవిధులం బూజించిరి; మునీంద్రుండును బ్రత్యేకంబ వారి కుశలంబు లడిగెఁ; దదనంతరంబ యందఱు నాసీనులై యున్నయెడఁ బాండవహితార్థియై వనజోదరుం డమ్మునివరున కి ట్లనియె.	163
ఉ.	‘ఏనును బాండునందనులు నిమ్మునిముఖ్యులు నిప్డు లోకస మ్మానితవాక్య! నీదయిన మంజులవాగమృతప్రవాహమున్‌ వీనులదోయి నించుచును వేడుకఁ గ్రోలికొనంగ నాత్మలం బూనెద; మస్మదీప్సితము పూర్ణము సేయఁగ నర్హ మెమ్మెయిన్‌.	164
వ.	కావున.	165
క.	దేవ నరదేవ ధరణీ \| దేవ చరిత్రములు భర్తృదేవత లనఁగా భూవినుత లయిన సతుల ప్ర \| భావము లెఱిఁగింపు మోలిఁ బ్రస్ఫుటములుగన్‌.’	166
వ.	అని యడుగుచున్నయెడ నారదుం డేఁగుదెంచిన, నందఱు ప్రత్యుద్గతు లయి ప్రణమిల్లి యాతని నుచితసత్కారంబులం బ్రీతునింజేసిన, నమ్మహాముని మార్కండేయునింజూచి ‘కృష్ణపాండవప్రియార్థంబుగాఁ బరమపుణ్య కథాకథనం బొనరింతువుగాక!’ యని పలికి వారల నామంత్రణంబు సేసి నిజేచ్ఛం జనియెఁ; దదనంతరంబ ధర్మతనయుండు మార్కండేయున కి ట్లనియె.	167
సీ.	‘కడఁగి ధర్మముతోడ నడచుచు నే మిట్లు \| దందడి దుఃఖంబుఁ బొందుటయును నేపున నెప్పుడు పాపంబు సేయుచు \| ధృతరాష్ట్రజులు సుఖోన్నతు లగుటయుఁ, గని యివ్విపర్యయమునకు నే నూహింతుఁ \| బాయక నరుఁ డిప్డు సేయు కర్మ మున ఫల మిందుఁ బొందునొ? పరలోకంబు \| నందుఁ బొందునొ? యిందు నందుఁ గనునొ?
ఆ.	విశ్వకర్తయైన యీశ్వరుఁ గానని \| పురుషుఁ గర్మఫలము పొరయకున్నె ? యొడలితోనఁ గృతము వెడలిపోవునొ? యిది \| దెలియవలయు నాకు నలఘుపుణ్య!	168
వ.	ఇంతయు నెఱింగింప నీవ యర్హుండ’ వనినఁ బరమజ్ఞాననిధి యైన యత్తపోనిధి యతని కి ట్లనియెఁ ‘దొల్లి విధాత ప్రథమకల్పంబున నత్యంతనిర్మలంబులును ధర్మతంత్రంబులును నైన శరీరంబులు సృజియించె; నట్లు పుట్టింపఁబడిన యా మనుష్యులు మహాసత్త్వసంపన్నులు, సత్యవాదులు, సత్యసంకల్పులు, బ్రహ్మభూతాత్ములు, స్వచ్ఛందజీవులు నై దేవయానంబుల విహరించుచు ననాయాసంబున నధికఫలసిద్ధింబొందుచు, సర్వ ధర్మజ్ఞులై విగతమత్సరులై బహుసహస్రసంతానులై బహుసహస్ర సంవత్సరాయుష్యులై వర్తిల్లుచుండి; రంతఁ గాలాంతరంబునం గామక్రోధాది గుణంబులు దమ్ముం బొందుటయు మాయా ప్రవర్తనులై దేవతలచేత విడువంబడి యల్పాయువులు, నల్పబలశరీరసత్త్వులును, దరిద్రులును, నిష్ఫలారంభులును, బహురోగ పీడితులును, నాస్తికులును నై యొండొరుల మెచ్చక దురితంబులు సేయుచుఁదిర్యగ్యోనులం బుట్టుచు, నరకాగ్నులం గ్రాఁగుచు, గతాగతభ్రమణంబుల నలయం దొడంగి; రిట్లు దిరుగుచున్న సంసార చక్రంబునందు.	169
చ.	మనుజులు పుణ్యపాపములు మానక యి ట్లొనరించుచుం దుదిం దనువు దొఱంగి పోవునెడఁ దప్పదు నీడయవోలెఁ గర్మమున్‌ వెనుకన యేఁగి భూరిసుఖవిస్మృతియుం బటుదుఃఖదైన్యమున్‌ దనుకఁగఁ జేయుఁ; గ్రమ్మఱఁగఁ దాన యొనర్చు భవంబు దేహికిన్‌.	170
క.	విను మనుజున కెవ్విధమునఁ \| దన చేసిన సుకృత దుష్కృతంబులు నెఱయం దన కనుభవింపఁ బా లివి; \| తనువు సెడుం గాని కర్మతతి సెడ దనఘా!	171
వ.	మఱియు నొక్క నిదర్శనంబు సెప్పెద.	172
క.	ఈ లోకమ యగుఁ గొందఱ; \| కా లోకమ కొందఱకు; నిహంబును బరమున్‌ మే లగుఁ గొందఱ కధిపా! \| యే లోకము లేదు వినవె యిలఁ గొందఱకున్‌.	173
వ.	అది యెట్లంటేని.	174
చ.	ధనములు సాలఁ గల్గి సతతంబును నింద్రియవాంఛ సల్పుచున్‌ మనమున నెన్నఁడున్‌ సుకృతమార్గము పొంతకుఁ బోక లోభమో హనిహతబుద్ధు లై తిరుగునట్టి జనుల్‌ పరలోకసౌఖ్యముల్‌ గనుటకు నేర; రిప్పటి సుఖంబులు మేలయి తోఁచు వారికిన్‌.	175
మ.	ఉపవాసవ్రత సంతతాధ్యయన తీర్థోపాసనాది క్రియై క పరత్వంబునఁ జేసి యైహికము దుఃఖప్రాయమై పోవఁగా విపులానందముఁ బొందఁ గల్గుఁ దుది నావిర్భూతభోగైకలో లుపబుద్ధిం జిరపుణ్యశీలురకు నా లోకంబునన్‌ భూవరా!	176
ఉ.	ధర్మమ సల్పుచుం దగిలి ధర్మపథంబునఁ జేసి యర్థముం బేర్మియుఁ గాంచి ధర్మవిధిఁ; బెండిలి యై ప్రజలన్‌ సృజించి స త్కర్మములం బ్రశస్తములుగాఁ గ్రతువుల్‌ వొనరించు సజ్జనుల్‌ ధర్మజ! యిందు నందును ముదంబునఁ గాంతు రభీష్టసౌఖ్యముల్‌.	177
ఆ.	సత్యమును శమంబు శౌచంబు లేక, నా \| స్తిక్యమును నిషిద్ధసేవనంబు గలిగి తిరుగు దుష్టకష్టజనశ్రేణి \| పొలియు నుభయలోకములకుఁ గాక.	178
వ.	ఇది మనుష్యుల కర్మగతిప్రకారంబు.	179
చ.	జనవర! మీరు దివ్యులరు; సమ్మతి దేవహితార్థ మి మ్మహిన్‌ జననము నొందినారరు; ప్రశస్తపరాక్రమలీలఁ బేర్చి యిం క నఖిలశత్రునిర్మథనకర్మ మొనర్చి మహీభరంబు దీ ర్చి నియతిఁ బెక్కు జన్నములు సేసి భజింతురు దేవభావమున్‌.’	180