శ్రీమహాభారతము - ఆరణ్యపర్వము - షష్ఠాశ్వాసము - శ్రీరాముఁడు కబంధుఁ డను రాక్షసుం జంపుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

శ్రీరాముఁడు కబంధుఁ డను రాక్షసుం జంపుట (సం. 3-263-27)

సీ.	‘మహనీయసామ్రాజ్యమహిమ వాయుటయును, \| బితృమరణంబు, నాభీలవిపిన భూములఁ గడుదుఃఖమునఁ జరించుటయు, వై \| దేహిఁ గోల్పడి వగఁ దిరుగుటయును, దుదిఁ బోయి యే నిట్టు దొడరి యీ దానవు \| వాతఁ జిక్కుటయును వగవ నీకుఁ బైపయిఁ బెక్కులాపద లయ్యె నక్కట! \| ధరణీశ! నీవు నా ధరణిసుతయుఁ
ఆ.	గలసి పూజ్యరాజ్యగౌరవంబున వెలుఁ \| గంగ నెలమిఁ జూడఁ గాన నైతి నేను దలఁప నెట్టి హీనభాగ్యుండనో!’ \| యనుచు ననుజుఁ డార్తి నడలుటయును.	359
తే.	విగతసంభ్రముఁ డై రామవిభుఁడు గడఁగి \| ‘యన్న! లక్ష్మణ! యోడకు మన్న, యేను గలుగ నీ కేల యాపద గలుగనేర్చు? \| ననుచు గ్రక్కున నిశితమహాసి వెఱికి.	360
వ.	ఆ రక్కసు డాచేయిఁ దునియ వ్రేసిన లబ్ధమోక్షణుండయి లక్ష్మణుండు ప్రకటసైంహికేయ దంష్ట్రాయంత్ర విముక్తుండయిన తిగ్మభానుండునుంబోలెఁ బ్రదీప్తుండయి తీక్ష్ణకౌక్షేయకంబునఁ దదీయ దక్షిణబాహు ఖండనంబు సేసి పార్శ్వద్వయంబు భేదించిన నాక్షణంబ కబంధుఁడు దివ్యరూపధరుం డగుటయుం గని రాఘవుండు విస్మితుండై.	361
క.	‘ఈవనమునందు రాక్షస \| భావంబున నున్న నీకుఁ బ్రకటితదివ్య త్వావాప్తి యైన కారణ \| మేవిధ?’ మనుటయును నాతఁ డిట్లని చెప్పెన్‌.	362
వ.	ఏను విశ్వావసుం డను గంధర్వుండ; బ్రహ్మశాపంబునం జేసి రాక్షసత్వంబు నొంది మీవలన శాపమోక్షంబు వడసితి; రావణుం డను రక్కసుండు జానకిం గొనిపోయి, లంకానగరంబున నునిచినవాఁడు; మీకు హితోపదేశంబు సేసెద; నిట పోవంబోవఁ బంపాభిధానం బయిన సరోవరంబు గలదు; దాని యావల ఋశ్యమూకం బనుశైలంబునందు వాలిసహోదరుండు సుగ్రీవుం డను వానరుండు సచివ చతుష్టయ సహితుండై యుండు; నతనితోడ సఖ్యంబు సేయుము; దానం జేసి నీకుఁ గార్యసిద్ధి యగు’ నని పలికి గంధర్వుండు వారి వీడ్కొని నిజేచ్ఛం జనియెఁ; దదనంతరంబ యట చని చని.	363
సీ.	కమనీయకమలినీకహ్లారదళకేస \| రాన్వితజలముల నర్ఘ్యవిధియుఁ, దరళతరంగహస్తములఁ బాద్యంబు, ను \| న్మద చక్రసారసమధుపహంస రుతులఁ బ్రియోక్తులు, రుచిరవానీర ని \| వేశనచ్ఛాయల విశ్రమంబు మందసంచారితమారుతంబుల నురు \| తాపనోదనమును దగిలి యెపుడు
ఆ.	నాచరించుచును సమంచితాతిథి జన \| సేవనమునఁ దనదుజీవనంబు ఫలము నొంద నొప్పు పంపాసరోవరం \| బెదురఁ గాంచి రన్నరేంద్రసుతులు.	364
వ.	ఆ సరోవరతీరంబునం గౌసల్యానందనుండు తత్తద్విషయవిశేషోల్లాసంబులవలనం గ్రొత్తయై చిత్తజానలంబు దరికొని చేతోవృత్తంబు నెరియింపం దొడంగినఁ దాల్మి దొఱంగి జానకిం బేర్కొని యాక్రందనవచనవివశుం డగుటయు, నతనికి లక్ష్మణుం డి ట్లనియె.	365
చ.	‘పురుషవరేణ్య! యిట్లు మిముబోఁటులకుం జనునయ్య? యాపదల్‌ వొరసినచోఁ గలంగుట; ప్రభుత్వ మెలర్పఁగఁ దాల్మి యూఁది దు స్తరతరమానసవ్యథలు దల్గుము; సంభృతపౌరుషుండ వై యరయుము దేవి యున్నయెడ యారసి కార్యము దీర్పు నేర్పునన్‌.	366
ఆ.	అధిప! శిష్యుఁడను సహాయుండు భృత్యుండ \| నైన యేను గల్గ నాత్మ నీకు నేల వగవ?’ నని మహీపతిచిత్తంబు \| నలఁత డిందుపఱిచె నవరజుండు.	367
వ.	తదనంతరంబ యయ్యిరువురుం బంపాసరోవరంబునం గృతస్నాను లయి దేవపితృతర్పణంబులు సేసి చని ముందట నతిబహుళబలాహకవ్యూహసన్నాహసమున్నతంబు లైన యభంగోత్తుంగ శృంగసముదయంబుల నఖిలగగన క్రోడపీడనంబు సేయుచున్న దాని ఋశ్యమూకశైలంబుఁ జేరి తదుపకంఠప్రదేశంబున విశ్రమించి యున్నంత.	368
సీ.	ఆ రాజపుత్త్రుల నారూఢతేజుల \| వీరుల నున్నతోదారభుజులఁ గనుఁగొని సుగ్రీవుఁ డనఘుఁ డగ్గిరిశృంగ \| ముననుండి తానును దన సచివులుఁ జింతించి వారివృత్తాంతము నెఱుఁగంగ \| సంతతోత్సాహు ధీమంతు శౌర్య వంతు నుత్తము హిమవంతునిఁబోని య \| త్యంతసుస్థిరు హనుమంతుఁ బనిచె;
ఆ.	నతఁడు నరిగి నృపతిసుతులతెఱం గెల్ల \| నెఱిఁగి వనచరేంద్రు నెఱుఁగఁ జెప్పి యుగ్రతేజుఁ డైన సుగ్రీవుతోఁ జెల్మి \| యొనర సంఘటించె మనుజపతికి.	369
వ.	సుగ్రీవుండును మున్ను సీతాపరిత్యక్తంబై తమ ముందటం బడినం దారు గైకొని సంగ్రహించియున్న భూషణ నిచయంబు రామునకు నివేదించినంజూచి, యతండు సముత్సుకుండై వానికి వానరైశ్వర్యంబు ప్రతిశ్రుతంబు సేసి తదీయశత్రుం డైన వాలిం జంపఁ బ్రతిజ్ఞ సేసెఁ; గపీశ్వరుండును జానకిం దెచ్చుటకు సహాయంబుగా నొడంబడియె; నంతట నందఱుం గూడికొని వాలి నివాసం బైన కిష్కంధానగరంబున కరిగి; రప్పుడు భానుసూనుండును.	370
క.	వాలిగృహద్వారంబున \| వాలి మదం బెసఁగ నార్చి వారక బాహా స్ఫాలనము సేయుటయు విని \| వాలి మహారోషదుర్నివారోద్ధతుఁ డై.	371
వ.	సమరసన్నాహం బమర వెలువడంబోయినఁ దదీయవల్లభ యగు తార యతని వారించి యిట్లను; ‘నేఁటిచందంబు సూడ సుగ్రీవుండు బలవత్సహాయుండై వచ్చినవాఁ; డది యెట్లనిన దశరథనందనుం డైన రాముండు రావణుచేత నపహృతదారుం డయి, నిజసహోదరుం డగు లక్ష్మణుండును దానును సుగ్రీవ సహాయత్వం బపేక్షించి యతనికార్యంబు దీర్పంబూనె నని వింటి; నదియునుంగాక మహాబలు లైన మైందద్వివిదులు నతిలోకపౌరుషుం డయిన హనుమయు బ్రసిద్ధబుద్ధి యగు జాంబవంతుండును వానికి మంత్రులై యుండుదురు; గావున నీ విప్పుడు గయ్యంబునకుఁ బోక నా కిష్టంబు గా’ దనిన, నవ్వుచు నవ్వనచరవీరుండు.	372
క.	ఆ వనిత వచనములు సు \| గ్రీవవిషయపక్షపాతకృత్రిమములుగా భావించి యాదరింపక \| తా వెడలె ననూనబాహుదర్పం బెసఁగన్‌.	373
వ.	ఇట్లు వెడలి కట్టెదుర నున్న సుగ్రీవుం జూచి యి ట్లనియె.	374