శ్రీమహాభారతము - ఆరణ్యపర్వము - సప్తమాశ్వాసము - కుంతి సూర్యునివరంబున గర్భంబు దాల్చి కర్ణుం గాంచుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

కుంతి సూర్యునివరంబున గర్భంబు దాల్చి కర్ణుం గాంచుట (సం. 3-292-1)

వ.	అని యొడంబఱిచి సూర్యుండు దత్సమాగమంబునం బ్రీతుండై దానికి గర్భాధానంబు సేసి గగనంబున కరిగె; నంతఁ బూర్వపక్షంబునందుఁ జంద్రుండునుం బోలె గర్భంబు గ్రమంబునఁ బ్రవర్ధనంబు నొందుచు నభివ్యక్తంబయ్యునుబ్రభాకరునిమహిమం జేసి లోకవిదితంబుగాకుండెఁ; దత్ప్రకారంబు దాదికూఁతు రొక్కతియ యెఱుంగు; నిట్లు వర్తిల్లుచుం బది యగు మాసంబున నొక్కనాఁటి నిశాసమయంబునం గన్యాంతఃపురంబునందు.	339
ఆ.	కొడుకుఁ గనియె సహజకుండలకవచాభి \| రాము విమలకమలకోమలాక్షు దీర్ఘబాహుఁ జారుదృఢదేహుఁ దరుణార్క \| తేజుఁ గుంతిభోజరాజపుత్త్రి.	340
వ.	ఇట్లు జనియించిన యర్భకుం జూచి లోకాపవాదభయంబునకుం దలరి యాక్షణంబ యొక్క మంజూషలోన నబ్బాలకుం బదిలంబుగా నిడి దాని నతిదృఢంబుగాఁ దెప్పం బంధించి సఖియునుం దానును గొని పురసమీపగతంబైన యశ్వనదీప్రవాహంబున విడిచి కుంతి యెంతయు సంతాపంబున నిట్లని విలాపంబు సేసె.	341
ఆ.	‘కొడుక! నిన్నుఁ గాంచు కొఱఁత నోములె కాని \| పెంచి గారవించి పేర్మి నీదు ప్రోపుఁ గుడువఁ గాంచు పుణ్యంబు దుదిముట్ట \| నేల చేయనైతి నేను గుఱ్ఱ!	342
మ.	నెఱయం బున్నమచందురుం జెనయు నీ నెమ్మోమునం దియ్యనై చిఱునవ్వొప్పఁగఁ జూడనీక, పులకల్‌ చెన్నొంద నిన్‌ గ్రుచ్చి య క్కఱదీఱం బొరి నక్కునం గరము వేడ్కం జేర్ప నీ కిమ్మెయిన్‌ వఱుతం ద్రోవఁగఁ జేసెనే యకట! దైవం; బెందుఁ జొత్తున్‌ సుతా!	343
సీ.	ఏపుణ్యసతికి నీ వింక నందనుఁడ వై \| యెక్కడఁ బడియెదో యే నెఱుంగ; నే పుణ్యురాలొకో యెప్పుడు నినుఁ బుత్త్రుఁ \| గాఁ గాంచుటకు మేలికలను గాంచు; లలిఁ బాంసుకేళి నల్లన నడయాడుచు \| నవ్యక్తమధురవాక్యామృతంబు వీనులఁ గురియుచు వెడఁదకన్నులఁ బిన్న \| నవ్వును శుభలక్షణములు నమరఁ
ఆ.	దేజరిల్లు నిన్నుఁ దెఱవ యెవ్వత యొక్కొ \| యడర గ్రుచ్చి యురమునందుఁ జేర్చి వేడ్క మిగుల వేనవేలభంగులఁ గొని \| యాడి నగుచు ముద్దులాడుఁ గొడుక!	344
ఉ.	లాలితయౌవనోజ్జ్వలవిలాసములం దిలకించు సుందరా భీలవిచేష్టితం బమర భీమవనోద్భవసింహరేఖమై వాలవె యింక నీ వెలమి వామవిలోచన లంగజన్మలీ లాలసలై విపక్షులు భయాలసులై ధృతి యేది చూడఁగన్‌.	345
ఆ.	ఎచట నున్న నైన నెల్లప్పుడును నిన్నుఁ \| గన్నులారఁ జూడఁగాంచుఁ గాన తనయ! నిన్నుఁ గనిన తపనుండు గడుధన్యుఁ \| డయ్యె; మందభాగ్య నైతి నేను.	346
చ.	ఇనుఁ డఱచేత మాటువడు టెన్నఁడుఁ గల్గునె? నిన్ను నెమ్మి నేఁ గనియెదఁ గాక యింక నొకకాలమునం దయినం దనూజ! నీ వినుతశరీరభావమును వీనుల సన్మణికుండలంబులున్‌ ఘనతరవజ్రవర్మముఁ బ్రకాశత నొందక యుండనేర్చునే?	347
చ.	దివి భువి నంతరిక్షమున దిక్కుల గాడ్పున నగ్నియందు న ర్ణవములయందు ఘోరవిపినంబులయందును నీకు నెప్పుడున్‌ శివ మగుఁగాక! దిక్పతులు సిద్ధులు సాధ్యులు రుద్రు లాశ్వినుల్‌ భువనము లర్కచంద్రులును బుత్త్రక! నిన్‌ గృపఁ గాచుచుండెడున్‌.’	348
వ.	అని యేడ్చుచుం గుంతి యచ్చటం దడయ వెఱచి గూఢప్రకారంబునఁ గన్యాంతఃపురంబునకు వచ్చి యెప్పటి యట్ల వర్తిల్లుచుండె; నట మంజూషయు నశ్వనదీవేగంబునఁ జర్మణ్వతికిం జని, యందుండి యమునాగత మయ్యె; నట చని భాగీరథిం బడి సూతవిషయంబునం బంపానగరంబు చేరువ నరుగుచుండె; నా సమయంబున.	349
సీ.	ధృతరాష్ట్రసఖుఁ డైన యతిరథుం డనుసూతుఁ \| డతివయుఁ దానును నతివిభూతి గంగలోఁ జలకేళిసంగతుండై యుండి \| తుంగతరంగానుషంగవశతఁ జనుదెంచు మంజూషఁ గని కడువేడుకఁ \| దనపరిజనములఁ బనిచి పట్టి తెప్పించి ధీయుక్తి యొప్ప నేకతమున \| నప్పెట్టెఁ దెఱచి తా నప్పు డందు
ఆ.	వినుతహేమకవచుఁ గనకకుండలధరు \| ననుపమానతేజు ఘనుఁ గుమారుఁ గని మనంబులోన ననయంబు విస్మయం \| బొనర గ్రుచ్చి యెత్తికొని ముదమున.	350
వ.	తన జీవితేశ్వరి యైన రాధం జూచి ఇట్లనియె.	351
క.	‘అనపత్యుల మగు మనకును \| మనపాలిటివేలు పిక్కుమారుని నిచ్చెన్‌ వనజాక్షి! వీఁడు మానుష \| జనితుఁడు గాఁ; డరయ దేవసంభవుఁడు సుమీ!’	352
క.	అని దానిచేతి కిచ్చినఁ \| గొని యురమున నదిమి కొనియెఁ గొడుకు నతివ; య వ్వనితకుఁ బాలెంత తెఱం \| గునఁ జన్నులు సేఁపె నపుడు గూరిమిపేర్మిన్‌.	353
వ.	ఇ ట్లాదంపతులు ప్రమోదసంపద సొంపారఁ గుమారుం గొని నిజమందిరంబున కరిగి యాత్మీయకులోచితంబు లగు జాతకర్మ సంస్కారంబొనరించి సహజకుండలాలంకృతకర్ణుం డగుటం జేసి కర్ణుం డను నామకరణంబు సేసి; రంత.	354
క.	వసువర్మధరుఁడు గావున \| వసుసేనుం డనెడుపేరు వాని కిడిరి పెం పెసఁగఁగ భూసురు; లాది \| త్యసుతుం డిబ్భంగి సూతతనయుం డయ్యెన్‌.	355
వ.	తద్వృత్తాంతంబంతయుఁ గుంతి తన యాప్తచారులవలన విని, శిథిలీకృతసంతాపయై యుండె; నతిరథుండును గ్రమంబున సంప్రాప్తయౌవనుం డయిన కొడుకుం దోడ్కొనివచ్చి ద్రోణాచార్యులయొద్ద నస్త్ర శిక్ష సేయంబెట్టె; నా సూతసూనుండు మఱియుఁ గృపాచార్యులవలనను జామదగ్న్యువలనను, వివిధాస్త్రలాభంబు నొంది, క్రమంబున దుర్యోధనుతోడ బద్ధసఖ్యుండై యతనికిఁ బ్రియంబు సేయం దివిరి దివిజరాజనందనుతో మచ్చరించుచుఁ బాండవుల కప్రియంబు సేయుచుండె.	356
ఉ.	ఆతని యస్త్రవీర్యము, సమంచితకుండల వజ్రవర్మవి ఖ్యాతియు, నాత్మలోఁ దలఁచి కౌరవనాయక! ధర్మసూనుఁడున్‌ భీతమనస్కుఁడై, యతఁ డభేద్యబలుం డని సంతతంబు ధై ర్యాతిశయంబు డించి హృదయవ్యథఁ బొందుచు నుండెఁ గానలోన్‌.	357
వ.	అయ్యుధిష్ఠిరునకుఁ బ్రియం బాచరింపంగోరి కర్ణుకవచకుండలంబులు కొనుటకై పురందరుం డొక్కనాఁడు బ్రాహ్మణరూపంబునం జని, మధ్యాహ్నసమయంబునఁ గర్ణుండు సూర్యోపాస్తి సేయుచుండి బ్రాహ్మణుల కభీష్టధనంబు లిచ్చుతఱి నతనిం గని, ‘భిక్షాం దేహి’ యనుటయుఁ గర్ణుం డతని కిట్లనియె.	358
చ.	‘అలసవిలాసలాలసరసాన్విత లైన నితంబినీజనుల్‌ వలసిన, భూరివిస్ఫురితవస్తుసమగ్రము లైన గ్రామముల్‌ వలసిన, నుల్లసన్మణిసువర్ణవిభూషణగోధనావళుల్‌ వలసినఁ గోరు మిచ్చెద ధ్రువంబుగ’ నావుడు నాతఁ డిట్లనున్‌.	359
క.	విను మివి యెయ్యవియును నా \| కు నభీష్టము గావు; నీదు కుండలములు నీ వినుతకవచంబు నిచ్చినఁ \| గొనియెద; ని మ్మోపుదేని గుణరత్ననిధీ!.	360
చ.	అనవుడుఁ గర్ణుఁ డిట్లనియె ‘నక్కట! యేను విశిష్టవస్తువుల్‌ గొనకొని యిత్తు నాఁగ నిటు గోరెదు నీవు దలంప నప్రయో జన మగు వాని భూమిసురసత్తమ! యెంతయు బేల వైతి; ము న్నెనయఁగ నిట్టి వెవ్వరును నెవ్వరి వేఁడిరె యిజ్జగంబులన్‌?	361
క.	కుండలములుఁ గవచము న \| ట్లుండఁగ ని మ్మనఘ! వేఁడు మొండు ధనంబుల్‌; నిండింతు నీమనోరథ \| మొండేమియు ననకు మింక నూర్జితచరితా!.’	362
వ.	అనిన నతం డెవ్విధంబున నొడంబడక కవచకుండలంబులయంద బద్ధాభిలాషుం డయి పలికినఁ, గర్ణుం డతనిం బ్రార్థించియుఁబూజించియు ననేకమణికనకాది ద్రవ్యంబులు నివేదించియు నెట్లును నొడంబఱుపనేరక యి ట్లనియె.	363
తే.	‘సహజములు నాకు నిక్కవచంబుఁ గుండ \| లములు నివి లేకయున్న నే సమరభూమిఁ గడిఁది శత్రులచేత భంగంబు వచ్చుఁ \| గాన యీఁజాల నయ్యెద వీని నేను.	364
క.	నానాజనపదబహుళము \| నానాధనయుతము నైన నారాజ్యము స మ్మానంబున నిచ్చెదఁ గొన \| వే ననుఁ గారింప కింక విప్రవరేణ్యా!’	365
వ.	అనియును నతనియందు సుముఖత్వంబు గానక కానీనుండు దరహసితాననుం డగుచుఁ గృతకభూసురు నుపలక్షించి యి ట్లనియె.	366
చ.	‘ఎఱిఁగితి నిన్ను నేను; విబుధేంద్రుఁడ వీవు; జగత్త్రయంబు గ్ర చ్చఱ భవదీయరక్షణమునంద వెలుంగుచునుండు; నట్టి ని న్నుఱవుగ నేను వేఁడుకొన యుక్తుఁడఁగాక, మొఱంగి నన్ను న క్కఱ పడి నీవు వేఁడు టిది కర్జమె నిర్జితదైత్య! చెప్పుమా!	367
తే.	అనిన నింద్రుఁ డిట్లనియె ‘మీయయ్య పద్మ \| హితుఁడు మున్నింతయును జెప్పె నిష్ట మెసఁగ గాన నెఱిఁగితి నీ; వింకఁ గడప నేల \| యనఘ! మాబోఁటులకుఁ బ్రియమైన పనికి’.	368
వ.	అనిన రాధేయుండు ‘దేవా యట్లయిన నిఖిలశత్రుఘాతిని యయిన నీయమోఘశక్తి నాకుం గృప సేసి కవచకుండలంబులు గొను’ మనినం బాకశాసనుం డి ట్లనియె.	369
ఉ.	‘ఇచ్చెద శక్తి నీకు; విను మేర్పడ; నాజి మదీయశత్రులం గ్రచ్చఱఁ జంపి చంపి యది గ్రమ్మఱ చేతికి వచ్చుచుండు; నీ కిచ్చుట యట్లు గాదు; భువి నెందును దుర్జయుఁ డైన నీరిపుం జెచ్చెరఁ దున్ము నొక్కరుని; చేకుఱ నన్ను భజించుఁ గ్రమ్మఱన్‌.	370
వ.	ఇట్టిది సమయంబుగాఁ బరిగ్రహింపు’ మనినఁ గర్ణుండు ‘నాకుం గల పగతుండును నొక్కరుండ; వాని వధియించుటయ మదీయమనోరథం’ బనుటయుఁ బురందరుండు దరహసితవదనుం డై.	371
ఉ.	‘నీ యభిలాష మేను మది నిక్క మెఱుంగుదు; నుగ్రశౌర్యతే జోయుతుఁ బార్థు నోర్తు నని చూచెదు; నీ కది యేల తీరు రా ధేయ! దయావిధేయుఁడు విధేయజగత్త్రయుఁ డవ్యయుండు నా రాయణుఁ డమ్మహాత్మునకు రక్షకుఁ; డేరికి వాఁడు సాధ్యుఁడే?’	372
వ.	అనినం దపననందనుం ‘డది యట్లుండె; సహజం బైన కవచం బొలిచి యిచ్చిన మదీయదేహంబు వికృతం బగు; నిది యే మని యవధరించె?’ దనిన నింద్రుండు ‘నీ శరీరంబు భవజ్జనకుం డైన యరుణకిరణువర్ణం బెట్టి దట్టిదీప్తిం జెలువొందు’ నని పలికి వానికి నమోఘశక్తి యొసంగి ‘దీని నాపత్కాలంబునం దక్కఁ బెఱయప్పుడు ప్రయోగించిన నీ కపాయంబగు’ నని చెప్పెఁ; దదనంతరంబ యవ్వీరుండు కవచ కుండలంబులం బుచ్చి యతని కిచ్చె.	373
చ.	అలఘునిశాతశస్త్రమున నంగము లెల్లను నిర్వికారుఁ డై యొలువఁ దొడంగినట్టియెడ హో యని కిన్నర యక్ష సిద్ధ సా ధ్యులు దివినుండి యార్చుచును దూర్యరవంబు సెలంగ నద్భుతం బెలయఁగఁ బుష్పవృష్టిఁ గురియించిరి కర్ణునిపైఁ బ్రియంబునన్‌.	374
వ.	ఇట్లు సూతపుత్త్రుని వికృతగాత్రుం జేసి వాసవుండు ప్రమోదవికాసభాసితుం డగుచు నిజలోకంబున కరిగెఁ; దద్వృత్తాంతం బంతయు విని కౌంతేయు లత్యంతసంతోషంబునం బొదలిరి; గాంధారేయులు దుఃఖవిదారితహృదయ లయి; రని యిట్లు కవచకుండలాభిహరణంబు సవిస్తరంబుగాఁ జెప్పిన విని జనమేజయుండు వైశంపాయనున కి ట్లనియె.	375
క.	‘అనయము దుస్తర మగు న \| వ్వనవాసము నిస్తరించి ద్వాదశవర్షం బున కడపట నేమి విధం \| బొనరించిరి మత్పితామహులు మునినాథా!’	376
వ.	అనిన నమ్మహీపతికి నమ్మహీదేవుం డిట్లనియె; నట్లు మార్కండేయువలనఁ బుణ్యకథలు విని పాండవు లనంతరంబ క్రమ్మఱి ద్వైతవనంబునకుం జని, యం దొక్కనాఁడు సుఖాసీనుం డయి యున్న ధర్మరాజుపాలికి నొకబ్రాహ్మణుండు సంభ్రమంబునఁ జనుదెంచి యిట్లనియె.	377