| పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | ఉద్యోగపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము |
| క. |
‘కయ్యము గాని తెఱంగున | నెయ్యంబగు నట్లుగాఁగ నెఱిఁ బలికితి నే నెయ్యది సుఖంబు పథ్యం | బెయ్యది యరయంగఁ దథ్య మెయ్యది దానిన్. |
75 |
| తే. |
బహు విధంబులఁ బలుకు నా పలుకు లెల్లఁ | జీఁదక న్నిడి తన పెడచెవులఁ బెట్టి యీఱతాఱలు మఱుమాట లిచ్చి యపహ | సించె; దుర్యోధనుఁడు వేయుఁ జెప్పనేల?’ |
76 |
| క. |
అనిన విని ధర్మజుం డి | ట్లను ‘నప్పుడు తండ్రి యుచిత మాడఁడె? భీష్ముం డును గురుఁడు విదురుఁడుం ద | క్కిన పెద్దలుఁ బలుకరే తగిన చందమునన్? |
77 |
| క. |
నావుడు హరి యిట్లను ‘స | ద్భావమున విచిత్రవీర్యతనయుఁడుఁ దగ నా నా విధములఁ జెప్పిన సం | భావన వినఁ డతఁడు, పలుకుఁ బ్రతికూలంబుల్. |
78 |
| సీ. |
శంతను పుణ్యవంశం బంకురించిన | చందంబు, నంబికానందనుండు జాత్యంధుఁడై యుండ సామ్రాజ్యమంతయుఁ | బాలించి పాండునృపాలుఁ డతనిఁ గొలిచి యుండుటయును, గురుకులంబున కెల్ల | దేజంబుగా మీరు దిగ్విజయము సేసి కావించిన సిరి వారు వంచనఁ | గొనుటయు, సత్య మకుంఠితముగ |
|
| తే. |
నీవు సమయంబు నడపిన నెఱియుఁ దండ్రి | పాలు మీకు నీఁదగుటయుఁ, బాడిలేమి నరయఁ జెడుదురు కౌరవు లనియుఁ, బెద్ద | లెల్లఁ జెప్పిరి మొగమోట యింతలేక. |
79 |
| క. |
అలయక యందఱుఁ జెప్పం | గల యంతయుఁ జెప్పి; రతఁడు కటకటఁబడి య క్కొలువు వెడలి పోయెం ద | మ్ములుఁ గర్ణుఁడు రాజలోకముం దో నరుగన్. |
80 |
| వ. | ఇట్లు కొడుకు ముష్కరుండై యరిగిన ధృతరాష్ట్రుండు గాంధారి రావించి. | 81 |
| క. |
తగ విదురుఁ బంచి యాతని | మగుడఁగఁ బిలిపించె; నా యమయుఁ దనయునకున్ వగయును గూర్మియు వెరవును | మిగిలిన వచనముల సంధి మెయికొనఁ జెప్పెన్. |
82 |
| వ. | ఎవ్వ రెంత సెప్పినను గైకొనక కడంగి దుర్యోధనుండు దనకుం గలవారల నెల్లను గురుక్షేత్రంబునకు నడవుండని చెప్పంబనిచె; భీష్ముని సేనా ముఖంబు సేసికొని యెత్తి విడియం గలవాఁ; డిది ధార్తరాష్ట్రుల నిశ్చయం; బేనును నా యోపినంత సామవాదంబు లాడితి; నారదాది మహామునులను సుయోధనునకు బుద్ధులు సెప్పునట్లు సేసితి; నేమి చెప్పినను నెంతటం బోకున్నం గినుక దెచ్చికొని జంకించియు భంగించియు ధిక్కరించియుఁ దృణీకరించియుం జూచితిఁ గార్యంబు భగ్నంబగుట కొల్లక వెండియు శాంత వచనంబులు వలికితి; నతం డశక్త దుర్జనత సేయం జూచిన నమానుషంబు లగువానిం గొన్ని వెడమాయలం బన్ని పెక్కుపోకలం బోయితి నెన్ని భంగుల సంధియ కావలయునని పారలంగలయంతయుంబొరలితి; నప్పాపాత్ముం డెట్లునుం జక్కంబడక తన చలంబుతోన పొట్టుపొరలయ్యుఁ గయ్యంబు వొడుచుంగాని, యవశ్యంబును రాజ్యంబు పాలిచ్చు వాఁడు గాఁడు; కౌరవుల యెడ దండంబు దక్క నొం డుపాయంబు లేదు; మీకుం బోలిన తెఱంగు సేయుం’ డనిన ధర్మతనయుండు తమ్ములం గనుంగొని యిట్లనియె: | 83 |
| క. |
‘కురుసభఁ బుట్టిన చందము | హరి యంతయుఁ జెప్పె; నింక ననుమానము లే; దరి మర్దనమున కయ్యెడు | వెరవుం జేవయును మెఱయ వెడలుఁడు గడఁకన్.’ |
84 |
| వ. | అని పలికి, యజాతశత్రుండు కరుణాయత్తచిత్తుండై యచ్యుతు నాలోకించి. | 85 |
| క. |
‘కురువంశముఁ ద్రుంచుటకుం | జొరఁజాలక నా మనంబు సుడివడియెడు; నే వెరవును దొరకొనదు గదే | సరసీరుహనాభ! పొందు సంపాదింపన్. |
86 |
| వ. | నా మనంబును దమ్ములతలంపును నీ వెఱుంగుదు; ధార్తరాష్ట్రుల చందంబును భీష్మ ద్రోణ విదురాదుల చిత్తంబులును నెఱింగి వచ్చితి; మాకు ధర్మచ్యుతి లేకుండునట్టి కార్యంబు నిశ్చయింపు’ మనిన నారాయణుం డిట్లనియె. | 87 |
| ఉ. |
‘యుద్ధమ కాక కార్యమును నొండొకఁ డెద్దియుఁ గల్గనేర్చునే? బుద్ధులు చెప్పు వాక్యములఁ బోల వినం డననేల? యట్టిచో బద్ధునిఁ జేయఁజూచె ననుఁబట్టి సుయోధనుఁ, డింక నయ్యసం బద్ధునితోడి సంధికి నుపాయము నా మతిఁ దోఁప దెమ్మెయిన్.’ |
88 |
| వ. | అని చెప్పి విదురుం డేకాంతంబున నాడినమాటలును, భీష్మద్రోణ బాహ్లికాదులగు పెద్దలకు ధార్తరాష్ట్రుల దెసం బుట్టిన మనఃక్షోభంబును, గుంతి కౌరవులు వినం బలికిన పలుకులుం బ్రకటించి ధర్మపుత్త్రుపైఁ బాపంబు లేకునికిఁ దెలిపి సమరం బవశ్య కర్తవ్యంబుగా నిశ్చయించె; నట్టియెడఁ దమ్ము లన్న మొగంబునం జూడ్కి నిలిపి యూరకుండి; రతండు వారలం గలయం గనుంగొని యిట్లనియె: | 89 |
| ఉ. |
‘కౌరవకోటిచేత మన కష్టపుఁబాటు తలంపు వచ్చినం గ్రూరవిచేష్టితంబునకు గొంతి యొడంబడె; బంధువర్గమున్ ఘోరముగా వధించుటకుఁ గోల్కొన కున్నది బుద్ధి; మీరు ని ర్ధారణ చేయుఁడా హితము ధర్మము నయ్యెడు వృత్తమెట్టిదో.’ |
90 |
| వ. | అనిన విని అర్జునుం డతని కిట్లనియె : | 91 |
| చ. |
‘హితమును ధర్మముం దగవు నిట్టిది నా మన మేమి నేర్తు? మ చ్యుతుఁడు సమస్త ధర్మ పరిశోధకుఁ; డా విదురుండుఁ; బాండు భూ పతి సతియుం దగం బలుకు పల్కుల సందియమెల్లఁ బాసె; ని ట్లితఁడు రణంబు చేయుఁ డన నింక విచారము లెల్ల నేటికిన్?’ |
92 |
| ఆ. |
అనిన ‘నట్లకాక యఖిల ధర్మజ్ఞాన | ఘనుఁడు మనకు నేడుగడయుఁ దాన శౌరి నిశ్చయింప సంశయం బేటికి? | సంఘటింపుఁ డుగ్ర సమర విధము.’ |
93 |
| వ. | అని యుధిష్ఠిరుండు తమ్ములతో నెట్టకేలకుం దెగువ సెప్పి. | 94 |
| క. |
‘బాహాగర్వము వివిధ | వ్యూహ విధిజ్ఞతయుఁ గలిగి యొకరుం డే డ క్షోహిణులు నడపి భీష్మో | త్సాహంబున కోర్చు చాపధరుఁ డెవ్వఁ డొకో! |
95 |
| వ. | అట్టివానికి వాహినీ నాయకత్వం బిచ్చి యభిషేకంబు సేయవలయు.’ | 96 |
| తే. |
అనిన సహదేవుఁ డిట్లను ‘నధిప! పుత్త్ర | పౌత్ర సోదరవంతుండు బాహువీర్య ఘనుఁడు మన కాశ్రయంబయి మనిచె మత్స్య | దేశపతి గాఁడె సేనాపతిత్వమునకు?’ |
97 |
| వ. | అనవుడు నకులుండు. | 98 |
| చ. |
‘బలఁగముఁ బెంపుఁ, దేజమును, బాహుబలంబును, నగ్గలంబు పె క్కు లెఱుఁగుఁ గార్య ఖడ్గములకుం దగు త్రోవలు; ద్రోణులందు భీ ష్ములదెసఁ గోపముం గలఁ, డమోఘ పరాక్రమశాలి, నీ బలం బుల కధినాథుఁగా ద్రుపదభూపతిఁ బట్టముఁ గట్టు టెట్లొకో!’ |
99 |
| వ. | అనుటయుం దదనంతరంబ ధనంజయుఁడు. | 100 |