శ్రీమహాభారతము - విరాటపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము - నకులుఁ డశ్వపాలకుఁడై విరటుఁ గొల్వవచ్చుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

నకులుఁ డశ్వపాలకుఁడై విరటుఁ గొల్వవచ్చుట (సం. 4-11-1)

ఉ.	అంబుజముల్‌ సముద్యదరుణాంశునిఁ గన్న విధంబునన్‌ వికా సంబున నుల్లసిల్లి జనచారువిలోచనముల్‌ నిజోజ్జ్వలాం గంబున కర్థిమై నభిముఖంబులుగాఁ జనుదెంచి దైవ యో గంబున భూవిభుండు తురగంబులఁ దేరఁగఁ బంచి చూడఁగన్‌.	256
వ.	ఆస్థానంబు సేరవచ్చి ఘోటకంబుల నుపలక్షించుచున్న నన్నరేంద్రుండు గనుంగొని పరిజనంబుల కతనిం జూపి.	257
క.	‘ఇతఁ డెవ్వఁ డొక్కొ! రూపు ని \| రతి శయమై మనమునకుఁ బ్రియం బొసఁగెడుఁ జూ చితిరే చిత్తంబు ను దా \| త్తత గానఁగ నయ్యెడున్‌ వదనమున భంగిన్‌.	258
క.	తురగంబులఁ జూచు విధం \| బరయఁగ నితఁ డశ్వవిద్యయందు నిపుణతా స్ఫురణము గల వాఁ డగు బం \| ధురమూర్తి పరాక్రమాన్వితుఁడు గానోపున్‌.	259
క.	మీ రెఱిఁగినఁ జెపుఁ డీతని \| పే; రెఱుఁగని యట్టులైనఁ బెంపారంగాఁ జేరం జని యల్లన యొకఁ \| డారసి యెఱుఁగంగ వలయు నను సమయమునన్‌.	260
క.	చేరఁ జనుదెంచి పాండవ \| వీరుఁడు మత్స్యాధిపునకు వినతుండై ‘దే వా! రాజవాహనములగు \| వారువముల నరయ నేర్తు వల నేర్పడఁగన్‌.	261
వ.	దామగ్రంథి యనువాఁడ, నాకు నశ్వవిషయం బయిన విచక్షణత్వం బెల్లనుం గల; దవధరింపు’ మని యిట్లనియె.	262
సీ.	‘అవయవ లక్షణం, బాయుః ప్రమాణంబు, \| గర్భంబు, లింగితాకారములును, మాత్రాంతరము, వయోమానంబు, దేశకా \| లోచితాహార ప్రయోగభంగి, జాత్యనురూప శిక్షావిధి, క్రమగతి \| వ్యాయామ సాత్మ్య ప్రవర్తనంబు, ప్రమద విషాదాది బహువిధ చిత్తధ \| ర్మము, పోషణ ప్రకారము, చికిత్స
ఆ.	పరిచితములు ధరణిపాల! నీ ముందట \| రూపురేఖ మెఱయఁ జూపనేర్తు; బవర మైన నాకుఁ బని యేమి యనఁ, జేతి \| బలిమి కలిమి నెఱపఁ దలఁపు గలదు.’	263
వ.	అనిన విరాటుం డతని కిట్లనియె.	264
క.	‘నీకుఁ దగు పదవి యిచ్చెదఁ \| నా కలిమికి నెల్ల రక్షణం బొనరింపం గాక హయశిక్షకుఁడ వను \| నా కొలఁదియె? యిట్లు పలుకు టనుచిత మరయన్‌.’	265
ఆ.	అనుడు నకులుఁ డిట్టులను ‘దేవ! తమ తమ \| నేర్చు పనుల వెంట నెగడి బ్రదుక వలయుఁ గాక, నగరఁ దలము దప్పిన మెలం \| కువల కొలువు లియ్యకొనుటఁ దగునె?	266
ఉ.	ధర్మసుతుండు పెంచె ననుఁ దాన తురంగమ శాస్త్రశిక్షకుం గర్మఠుఁ జేసి యాత్మతురగంబుల కెల్లను నన్న యుక్తుఁగా నర్మిలి నిల్పి యీఁగియుఁ బ్రియంబును నాయెడ నాఁడు నాఁటికిం బేర్మి వహించుచుండ నడపెం దన తమ్ములలోని వానిఁగన్‌.	267
క.	ఆ విభుఁడు రాజ్యసుఖ లీ \| లా విముఖత వెడలి బంధులం దొఱఁగి యథే ష్టావాసత బ్రుంగుడు వడి \| పోవుట నెచ్చోటఁ గడుపుఁ బ్రోతునొ యనుచున్‌.	268
క.	తిరిగి తిరిగి లోకోత్తర \| చరితుఁడు సుజనుండు మత్స్యజనవిభుఁడు యుధి ష్ఠిరునట్ల యనఁగ విని నినుఁ \| గర మనురాగమునఁ గొలువఁగా నియ్యెడకున్‌.	269
క.	చనుదెంచి కాంచి నా నే \| ర్చిన తెఱఁగున విన్నపంబు సేసితి; నన్నుం బని గొనఁ దలఁచిన నేలెడి; \| దనుమానము గలిగెనేని నరిగెద నధిపా!’	270
వ.	అనవుడు.	271
ఉ.	ఆ నరనాథుఁ డిట్లనియె; ‘నశ్వములం బరికించి యున్కి యిం పేని తురంగశాలలకు నెల్లను ముఖ్యుఁడవై తదీయ నా నా నియత ప్రకార కరణంబులఁ ద్రిమ్మరుచున్న వారి ము న్నే నెటు లట్ల నీ వరసి యిచ్చమెయిం బనిగొమ్ము నెమ్మితోన్‌.’	272
క.	అని చెప్పి యధిక సమ్మా \| నన పూర్వము గాఁగ మత్స్యనరపతి మాద్రీ తనయుఁ దగ నిల్పె నాతఁడు \| తనమదిఁ బ్రియమందె; నతని తమ్ముం డంతన్‌.	273