| పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | విరాటపర్వము - ద్వితీయాశ్వాసము |
| చ. |
మన మురియాడుచుండ ననుమానముతోన సుదేష్ణఁ జూచి ‘నీ వనయముఁ గోరినట్టి పని యర్థిమెయిం జని చేయుదానఁ గా’ కను తన మాట కప్పొలఁతి హర్షముఁ బొందుచు నందియిచ్చు కాం చన చషకంబు పుచ్చికొని చారువిలోచన యార్తమూర్తియై. |
102 |
| వ. | చనుచుండి, నీచహృదయుండగు కీచకుండు తనయెదుర నప్పుడాడిన కర్ణశూలంబులగు మాటల మీఁదం బిడుగుపడినవానిఁ గొఱవింజూఁడిన తెఱంగున సుదేష్ణ ద న్ననుచిత వ్యాపారంబునకు నియోగించుటకు నిర్వేదనంబునం బొంది. | 103 |
| చ. |
అలమటఁ బొంది మాయ విధియా! యని దైవము దూఱు, నిత్తఱిం గలరొకొ నాకు దిక్కను, మొగంబున నశ్రులు వెల్లిగొల్పుఁ, దొ ట్రిలఁబడు, జల్లనం జెదరు డెందముఁ గూడఁగఁ దెచ్చి నన్నుఁ గే వలమున ముట్ట నెవ్వరికి వచ్చుననుం, గలఁగున్, వెనుంబడున్. |
104 |
| వ. | అట్టియెడ. | 105 |
| సీ. |
దైన్యంబు తలపోఁత తలకొన్నఁ జెలువ కా | ననమున వెల్లఁదనంబు గదిరె; భయరసవేగంబు పైకొని ముట్టినఁ | గాంతకుఁ దనులతఁ గంప మడరె; బెగ డంతకంతకు మిగిలిన నింతికిఁ | బదముల నటఁ దొట్రుపాటు బెరసెఁ; దల్లడం బొందినఁ దన్వికి నవయవం | బుల నెల్ల ఘర్మాంబు కళిక లెసఁగెఁ; |
|
| ఆ. |
దలఁకు పుట్టెఁ, గొంకు కొలఁదికి మీఱె, వె | న్బాటు దోఁచె, ముట్టుపాటు దొడరె వెఱఁగుపాటు దనికె, నెఱ నాడె నొవ్వు నె | వ్వగలు వగల నీనె, దిగులు వొదివె. |
106 |
| వ. | ఇవ్విధంబున ద్రుపదపుత్రి దురవస్థం బొందుచు ‘మహాపదలకుం బరిహరణంబు హరి (చరణ) స్మరణంబ’ యని తన హృదయపుండరీకంబునం బుండరీకాక్షు నిక్షేపించుకొని, సుదేష్ణ మందిరంబు వెలువడి దినకరుం గనుంగొని వినయవినమితోత్తమాంగయై నిజాంతర్గతంబున. | 107 |
| తే. |
‘పాండుపుత్రులకేను తప్పని మనంబు | గలుగుదాననయేని నో కమలమిత్ర! కీచకుని దెస న న్నొక కీడు తెరువు | వొరయకుండఁగ రక్షింపు కరుణతోడ.’ |
108 |
| వ. | అనుచుం గేలు మొగిచిన. | 109 |
| క. |
తరణియు దుఃఖితయగు న | త్తరుణిం గాచుటకు నత్యుదగ్రభుజావి స్ఫురణాఢ్యు నొక్క రక్కసుఁ | గరుణా ర్ద్రమనస్కుఁ డగుచు గ్రక్కునఁ బనిచెన్. |
110 |
| వ. | వాఁడునుం బనిపూని యంబరతలంబున నదృశ్యాకారుండై వచ్చి నిలిచె. | 111 |
| తే. |
ఇట్లు ప్రార్థించి పాంచాలి యెట్టకేని | సింహబలు మందిరం బల్లఁ జేర నరిగి యొల్లఁబోవుచు బెబ్బులి యున్న పొదరు | సొచ్చు లేడి చందంబునఁ జొచ్చుటయును. |
112 |
| ఉ. |
అంబురుహాక్షి వచ్చు తెరు వారయఁ గీచకముఖ్యుఁ డపు తె ల్లంబుగఁ జూచి యుల్లము కలంకయు వారక మేన వెమ్ముతా పంబును డిగ్గఁ ద్రావి, గరుపాఱుచు నుత్కట సంభ్రమంబు హ ర్షంబుఁ బెనంగొనంగ నతిచంచలభావ పరీతమూర్తియై. |
113 |
| క. |
చిడిముడి పడుచు నెదురు చనఁ | గడఁగుచు హారములు సక్కఁగాఁ ద్రోచుచు మ ల్లడి గొనుచు దుర్విలాసం | బొడలికి నొడఁ గూర్చుచుండ నుగ్మలి యంతన్. |
114 |
| వ. | తత్ప్రదేశంబునకుం జని. | 115 |
| తే. |
‘దేవి తృష పుట్టి వారుణిదేరఁ బనుప | నరుగుదెంచితిఁ బోయింపుఁ’ డనిన నింతి నెమ్మొగంబున దృష్టులు నిలిపి, తమక | మడర నిట్లను నా కీచకాధముండు. |
116 |
| క. |
‘దేవి తృష దీర్పఁ బూనితి; | వా వెలఁది సహోదరుండ నగు నా తృష లీ లావతి! నీదు సరస సం | భావనమెయిఁ దీర్పకునికి పాడియె చెపుమా! |
117 |
| సీ. |
కాంతి దళ్కొత్తు నీ కడగంటి చూడ్కితోఁ | బొందఁగానని మేను పొగులుటయును, దీపారు నీ పల్కుఁ దెల్లంబుగా వినఁ | గానని వీనులు గందుటయును, నింపగు నీ చెయ్వు లెలమిమైఁ గొనియాడఁ | గానని కోర్కులు గలఁగుటయును, సొగయించు నీ కేళిఁ దగిలి యానందంబుఁ | బొందఁగానని మది గుందుటయును |
|
| తే. |
బాయ, నాదగు జన్మంబు ఫలము నొంద | భావజన్ముని పూనిక పార మెయ్ద నన్ను బంటుగా నేలుము నలినవదన! | యింక నీ సిగ్గుదెర యోల మేల నీకు?’ |
118 |
| వ. | అనవుడు. | 119 |
| తే. |
చెలువ యప్పలుకులు పెడ చెవులఁ బెట్టి | ధీర గావున విగతవికార యగుచు ‘మదిర వోయింపుఁ డద్దేవి యెదురుచూచు | నలుగుఁ దడవైన మగుడఁ బోవలయు’ననిన. |
120 |
| చ. |
‘మదిర సుదేష్ణపాలి కొకమాత్రన పుచ్చెద నొడ్ల చేత; నిం పొదవెడు నట్టి దీని చవి యుల్లము సొక్కఁగ నాను మీవు; నీ వదన సరోజ సౌరభమవారణ నన్నును గ్రోల నిమ్ము; బె ట్టిదుఁ డగు కాము తూపులఁ దొడింబడకుండఁగఁ గావు మిత్తఱిన్. |
121 |
| క. |
కరితురగ రథసమితిఁ బొం | పిరివోయెడు నాదు లక్ష్మి పెంపున కెల్లన్ సరసిరుహవదన! నీవ కు | దురుగా నొనరించెదం గుతూహల మెసఁగన్. |
122 |
| క. |
రుచిర మణి భూషణంబులు | నుచిత విహారప్రకార యోగ్యాగార ప్రచయము సుందరగణికా | నిచయము నొప్పించువాఁడ నీకుం దరుణీ! |
123 |
| క. |
నా కులకాంతల నెల్లను | నీకుం బనిసేయఁ బనిచి నెయ్యంబున నే నీ కనుసన్నన మెలఁగెద | నే కార్యంబైన నడుపు మీవ తగంగన్.’ |
124 |
| వ. | అనుచు సింహబలుండు తన యంతరంగంబున నంతకంత కగ్గలించు తమకంబునఁ దన్నుఁదా నెఱుంగక పయింబడి పట్టుకొనిన. | 125 |
| క. |
తనుఁ గాచి వెనుక వచ్చిన | దనుజు మహాబలము తనదు తనువొందిన, నా తని చే విదిల్చి రభసం | బునఁ దన్మందిరము ద్రుపదపుత్రిక వెడలెన్. |
126 |
| వ. | ఇట్లు ద్రోచిపోయినం గీచకుండు వెనువెంటం దగిలిన నమ్మగువయు మరలి చూచి భయభ్రాంతయై ‘యెవ్వలనికిం బోదునో’ యని తలంచి, దైవయోగంబున విరాటుం డప్పుడు గొలువునికింజేసి తత్సభా భాగంబు దెసకు వెసం బాఱినం, గామాయత్తచిత్తుండును, గర్వోన్మత్తుండును గావున జనసమూహంబు సరకుసేయక రహస్యప్రకాశవిభేదవిచారంబు దక్కి. | 127 |