 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | విరాటపర్వము - తృతీయాశ్వాసము |  |
విరాట సుశర్మల సైన్యంబు సంకులంబుగాఁ బోరుట (సం. 4-31-1)
| వ. | అట్టి సమయంబున. | 161 |
| సీ. |
ఒండొంటితోఁ దాఁకి మండెడునవియును, | జిందముల్ పొడిపొడి సేయు నవియు. గట్టి మైమఱువులు దట్టముల్ గావించు | నవియును, నెఱను నోనాడునవియు, నెట్టుపైఁ బడి మేని నెగయించునవియును | దల నేల డొల్లంగఁ దాఁకు నవియు, నిరుమెయిఁ దొలిచి బె ట్టిలఁ దూఱు నవియును, | నలువుర నేవుర నాఁటు నవియు. |
|
| తే. |
నైన శరములు గనుఁగొని యాడి యాడి | నారదుఁడు పిచ్చలింపంగ వీరకేళి సలిపె నుద్ధతిమై ధనుర్బలము లడరి | లావు వెరవును నెఱయఁ జలంబు మెఱయ. |
162 |
| వ. | అప్పుడు సుభటులు గడంగి. | 163 |
| ఉ. |
ఏటుల మ్రొగ్గువారిఁగని యించుక కొంకక యర్ము పెంపునం బోటుల వాతఁ బోవు భటపుంగవులన్ మది మెచ్చుచున్ వడిన్ వ్రేటులఁ గ్రీడ సల్పి, పృథివిం బడు వీరులఁ ద్రొక్కి కొంచు నె చ్చోటులనైన నగ్గలికఁ జొత్తురు నెత్తురు వఱ్ఱు సేయుచున్. |
164 |
| సీ. |
ఒక్కఁడు పెక్కండ్ర కెక్కిన విచ్చియుఁ | బొదివి చెఱొకపోటు వొడుచు నెడలుఁ, బలువు రొక్కనిమీఁదఁ బఱపిన సైరించి | నళికి పైఁ బెట్టక నిలుచు నెడలు, దళము దళంబుతోఁ దాఁకి యగ్గలికమై | నీడఁబోవక వ్రేటులాడునెడలు, నోహరి సాహరి నుయ్యాలచేరుగా | వెనుకొంచుఁ దెరలుచుఁ బెనఁగునెడలు |
|
| ఆ. |
నై యనేకభంగి నాశ్విక సేనలు | బొమ్మ లాడినట్లు పోరుచుండె నమరగణము సిద్ధ సమితియు వేడుకఁ | జదల నిలిచి చూచి సంస్తుతింప. |
165 |
| వ. | ఒక్కయెడ. | 166 |
| ఉ. |
ఒండొరు మీఱు కోర్కిమెయి నొక్కట బాసలవారు సొచ్చినన్ రెండయి పాయ యిచ్చిన యరిప్రకరంబులు వేఱువేఱ యు ద్దండ భుజాబలం బలరఁ దాఁకిన సంగడిఁ బాఱుచుండఁగా గం డమరంగ నిల్చి చెలికాండ్రయి క్రమ్మఱ వత్తు రిద్దఱున్. |
167 |
| సీ. |
కరశీకరంబులుఁ గరట గళద్దాన | తోయంబులును ధరాధూళి మ్రింగఁ, బొడవుల సడిసన్న యొడళులడెక్కియ | మ్ముల పెంపు గగనంబు గొలఁదివెట్ట బృంహిత ధ్వనులును బృథుల ఘంటావలీ | రవములు దిక్కుల నవులఁద్రోవ రోషారుణాక్షుల రుచులును సిందూర | కాంతియు రవి దీప్తిఁ గ్రమ్మఱింప |
|
| తే. |
జోదు లొక్కట వా లంపసోన గురియ | రౌద్ర రస మాకృతులఁ దాల్చి రణ మొనర్చు కరణి నత్యుగ్రముగఁ గరి ఘటలు గడఁగి | కలను పీనుంగు పెంటగాఁ గలయ బెరసె. |
168 |
| ఉ. |
అక్కజమైన శౌర్యమును నద్భుత సంపద నొందు శక్తులుం జిక్కని మేనులున్ మొనకుఁ జెల్వగు కైదువులుం దగంగ ను క్కెక్కిన యట్టి మేటి మగ లించుక వారణలేక ఖేచరు ల్వెక్కస మంద నొచ్చియుఁ జలింపక పోరిరి పెక్కు భంగులన్. |
169 |
| సీ. |
నొగనొగతోఁ దాఁకి పగులంగ నరదంబుఁ | బఱపి యా తేరిపై కుఱుకువారు. రథ్యముల్ వడ్డ విరథులయ్యు నసి ముద్గ | రాదుల నడరి పోరాడువారు, సారథి నొచ్చినఁ దేరును గడపుచు | నేయుచుఁ గయ్యంబు సేయువారు, నరదంబుపైవ్రాలి యాలోన దెలిసి త | న్నేసినాతనిఁ బడ నేయువారు |
|
| తే. |
నగుచు రథికనికాయంబు లడరి యప్ర | మత్త నిజచిత్తవృత్తులై మగతనంబు ఘోరమూర్తులు గైకొని పోరునట్లు | సలిపె సంగ్రామకేళి సంకులముగాఁగ |
170 |
| వ. | ఇ ట్లిరువాఁగును నరవాయి గొనక పెనంగుచుండ. | 171 |
| ఉ. |
భీకరబాణ వర్షముల పెల్లున వైరులు పెల్లగిల్ల మౌ ర్వీకృత గర్జితంబు పృథివీ వియదంతరమెల్ల నిండ ను గ్రాకృతి కల్ప సంక్షయ మహాభ్రముచందము నొందుచున్ శతా నీకుఁడు దాఁకెఁ గంకటమణిద్యుతి విద్యుదుపాంతకాంతియై. |
172 |
| తే. |
అతఁడు నానాప్రకార శస్త్రాస్త్ర నిహతి | నతుల విక్రమ విభవ మనర్గళముగ యోధసారథి యుగ్యసంయుతము గాఁగ | నూఱు రథములు వ్రేల్మిడి నుగ్గుచేసె. |
173 |
| మ. |
మదిరాశ్వుండు కడంగి యన్నకు బలోన్మాదంబు రెట్టింప స ప్రదర జ్యా లతికాక్రియా సమభిహారక్రీడనం బప్పు డొ ప్పిదమై యోగ వియోగ సంధులు నిరూపింపంగరాకుండఁ గ ర్ణ దళోపాంతము వింతసేయ నడరెన్ రౌద్రంబు శోభిల్లఁగన్. |
174 |
| క. |
అడరివడి రథచతుశ్శతి | పొడిసేసి, పరాక్రమం బపూర్వంబై యే ర్పడఁ గరిహయ నరనికరము | బడలుపడం దఱిమె నలి నభశ్చరు లార్వన్. |
175 |
| ఉ. |
మండలచారియై రథ మమానుషవిక్రమలీల నొప్ప ను ద్దండ భుజాబలంబు ప్రథితంబుగ నత్తఱిఁ దాఁకి సూర్యద త్తుం డనివార్య శౌర్యగుణ ధుర్యుఁడు వీఁడ యనంగఁ బేర్చి వే దండ ఘటావిపాటనవిదగ్ధతఁ బొల్చె రణాంగణంబునన్. |
176 |
| ఉ. |
అప్పుడు శంఖుఁ డెంతయుఁ బ్రియంబునఁ బెండ్లికిఁ బోవునట్లు మో మొప్పఁగ నస్త్రశస్త్రముల యుల్లసనంబున శత్రునేత్రముల్ కప్పఁగఁ జీఁకటుల్ రణముఖంబు సమస్తముఁ దానయై రథం బుప్పర వీథిఁ దోలికొని యుగ్రగతిం బఱతెంచి తాఁకినన్. |
177 |
| తే. |
మందరాచల చటుల విమర్దనమున | ఘూర్ణమానమై గాఢ సంక్షోభ మెసఁగఁ దలఁకు జలనిధి నాఁ ద్రిగర్తక్షితీశు | బలము తిరుగుడువడియె సంకులముగాఁగ. |
178 |
| వ. | అయ్యవసరంబునం దక్కిన దొరలును దలపడి యతిభీమంబుగా సంగ్రామంబు సేయం దొడంగిన. | 179 |
| చ. |
అనుజ తనూజ మంత్రి సుభటాప్తజనంబుల పోరు చూచి నె మ్మనమునఁ బొంగి మై పెనిచి మత్స్యమహీరమణుండు సారథిం గనుఁగొని ‘యల్ల కంటె మొనఁ గ్రాలుచునున్న త్రిగర్తనాథు కే తనమున చక్కటిన్ మన రథంబు వెసం జన నిమ్ము’ నావుడున్. |
180 |
| క. |
అగ్గలిక నతఁడు హయముల | పగ్గంబులు సడల విడిచి పటురయమున నా మొగ్గరము దఱియఁ బఱపిన | మ్రగ్గెను రథపంచశతము మత్స్యాధిపుచేన్. |
181 |
| మ. |
అవనీనాయకుఁ జూచి యేచి నలి వీరావేశ దుర్దాంతమై కవిసెం గుంత భుశుండి తోమర గదా ఖడ్గాది శస్త్రాస్త్ర తీ వ్ర విహారంబు విరోధి దుర్విషహ సంరంభంబుగా నొక్క పె ట్ట వడిం దద్బల మెల్ల నారదుఁడు వేడ్కం గుంచె సారింపఁగన్. |
182 |
| వ. | ఇవ్విధంబున విరాటుండు తానును సేనయుం జేయం గలవారును, బరవసంబు సేసి యొక్కుమ్మడి నడరుటయుం, దెరలి మరలిన నిజసైన్యంబు దైన్యంబు గలయం గనుంగొని, కోపాటోపంబునం గెంపుగదురు లోచనంబులుం బెంపొలయు భుజశిఖరంబులుం గలిగి తానుం దమ్ముండును సంగడంబుగాఁ గోల్తలసేసి రథసమూహంబుతో విరాటవ్యూహంబు నెదురుకొని. | 183 |
| క. |
బలవిక్రమములు మెఱయఁగఁ | దలపడి రథ దంతి హయ పదాతి చయంబుల్ కలను సుడివడఁగఁ దామర | కొల నేనుఁగు సొచ్చినట్లు గురువుగఁ జొచ్చెన్. |
184 |
| ఉ. |
ఏలినవానిఁ గాంచి, మొనలెల్లను నెంతయు దర్ప మెక్కి యా భీల నిశాత హేతిరుచి భీకరలీల నెదిర్చి, మత్స్య భూ పాలక సైన్యరాజిఁ దలపడ్డ మహోగ్రతఁ బేర్చి, యా సమి త్కేళి వియచ్చర ప్రతతికిన్ వెఱఁగందఁగఁ జేసె నెంతయున్. |
185 |
| తే. |
కడిమి మెఱయంగఁ బోరు త్రిగర్తనాథు | రథముఁ గనుఁగొని కడఁగి విరాటవిభుఁడు వరవునకు నల్గినట్టుల సరకుగొనక | యతుల రభసాతిరేకత నతనిఁ దాఁకె. |
186 |
|
 |
|