 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | విరాటపర్వము - పంచమాశ్వాసము |  |
విరాటుఁ డుత్తరుని సమరప్రకారం బడుగుట (సం. 4-64-12)
| ఉ. |
‘ద్రోణుఁడు భీష్ముఁడుం గృపుఁడు ద్రోణసుతుండును గర్ణుఁడుం బశు త్రాణ పరాయణత్వమున దర్ప సముజ్జ్వల భంగి నుల్లస ద్బాణ పరంపరల్ గురియఁ బార్థివుఁడున్ వెనుదన్ని చూడ న క్షీణ జవంబునం గవియు సేనకు మార్కొన నగ్గలించితే? |
279 |
| ఉ. |
బాసట లేదు క్రొవ్వడర బంటుతనంబునఁ దాఁకితేనియుం బాసినచోట వాయుఁ బెఱ పట్టుల వీరు లుదగ్రవృత్తిమై మూసికొనంగ వత్తు రొక మోహర మమ్ముల మ్రగ్గెనేని నా సాసల నొక్కరుండ యను నాగ్రహవృత్తి బలంబు పైఁబడున్. |
280 |
| ఆ. |
ఒకఁడు పరశురాము నోర్చినవాఁ; డొక్క | రుండు ధనువునకు గురుండు దాన; హరువరమునఁ బుట్టి యక్షీణ బల విక్ర | మముల నొక్కఁ డొప్పు మాఱు లేక. |
281 |
| ఉ. |
తక్కటి వారలున్ సురల దైత్యులనైనను బోర గెల్చువా రక్కురుసేన మేటిమగ లా ధృతరాష్ట్ర తనూజు లాజి నొ క్కొక్కఁడ ధాత్రి యంతయును నోర్వఁగఁ జాలుదు రట్టివారి నీ వెక్కటి దాఁకి నొవ్వకయు నెమ్మెయి గెల్చితి నాకుఁ జెప్పుమా! |
282 |
| ఉ. |
గోవుల నెట్టు లాఁగితి? వకుంఠితవిక్రముఁడైన రాజరా జేవిధి మానభంగమున కెల్లను నోర్చి పలాయమానుఁడై నీ విజయంబు సైఁచి ఘననిందకు నియ్యకొనంగఁ జాలెఁ? బు త్రా! వెఱఁ గయ్యెడున్ రణవిధం బఖిలంబు నెఱుంగఁ జెప్పుమా!’ |
283 |
| చ. |
అనవుడు నాతఁ డిట్లనియె ‘నక్కురుసేనల నేను గెల్వ; గో ధనమును నే మరల్ప; మన దైవబలంబునఁ జేసి దేవసం జనితుఁడు నాఁగ నర్హమగు చందమువాఁడు మహాత్ముఁ డొక్కరుం డని ననుఁ గాచెఁ; గౌరవుల నందఱ గెల్చి మరల్చె గోవులన్. |
284 |
| వ. | అత్తెఱంగు వివరించి విన్నవించెద నవధరింపుము. | 285 |
| తే. |
ధూళి పెల్లుగ నెగయంగ నేల గోడి | వడఁగఁ జనుమూఁకఁ గని వడవడ వడంకి పాఱు తేరంగ నమ్మహాభాగుఁ డప్పు | డోడ కోడకు మని నన్నుఁ గూడ వచ్చి. |
286 |
| వ. | పట్టుకొని మగుడం గొనిపోయి రథంబుపైఁ బెట్టిన నే నతని యాజ్ఞకు మిగులకుండితి. | 287 |
| ఉ. |
కౌరవసేన గోగణముఁ గైకొని పోవ నతండు ముట్టి యం దారసి రాజుఁ గానక యుపాంతమునం దొలఁగించి వేగ నా తే రట దోలి యడ్డపడి తీవ్రశరంబుల నబ్బలంబు దు ర్వారరయంబు మాన్చి పశువర్గము నిద్దెస వెల్చె నార్చుచున్. |
288 |
| ఆ. |
చెదరకుండఁ బసులఁ బొదివి యించుకమేర | యిక్క డరుఁగుదెంచి యెలమి మగిడి కడచి పోవుచున్న కౌరవపతి ముట్ట | నడరినంత సేన లతనిఁ గూడె. |
289 |
| మ. |
కురురాజున్ సబలంబుగాఁ గవిసినన్ ఘోరాహవం బయ్యె; నం దరదంబుల్ నుఱుమయ్యె, నశ్వములు నుగ్గయ్యెం, గరివ్రాతముల్ ధర దంతంబుల యూఁతగా నొఱగె, నుద్యద్బాహుదృప్యద్భటో త్కరముల్ తిట్టినయట్లు గూలెఁ గలయం దద్బాణపాతంబులన్. |
290 |
| క. |
శత్రుంతపాదు లగు నృప | పుత్రులుఁ బేరు గల యోధపుంగవులును ద చ్చిత్ర శరనిహతి సంగర | ధాత్రిఁ బడిరి వారి నెన్నఁ దడవై యుండున్. |
291 |
| తే. |
మొనలు దెరలినఁ గర్ణుండు ముంచి తాఁక | నమ్మహావీరుఁ డాతనితమ్ముఁ జంపి హరుల నొప్పించి సూతు నో నాడ నేసి | యంగముల బాణములు నించి యతనిఁ బఱపె. |
292 |
| క. |
గురుఁడు తలపడిన నతఁ డ | చ్చెరువుగ దివ్యాస్త్రవితతిఁ జిక్కువఱిచి త ద్వరసుతుఁడుఁ గృపుఁడుఁ దాఁకినఁ | దెరలిచి భీష్మునకుఁ గవిసె దృఢరభసమునన్. |
293 |
| మ. |
అతనిం దీవ్రశరంబులం బొదివి నానాస్త్రంబు లేసెన్ నదీ సుతుఁడుం దత్సమయంబునం గినియ నా శూరుండు చాపంబు ద్రుం చి తదీయాంగము నొంచినన్ వివశుఁడై చేడ్పడ్డచో సూతుఁ డు ద్గత భీతిం దొలఁగంగఁ దోలె రథముం దత్ప్రాణరక్షార్థియై. |
294 |
| క. |
తమ తమ బలములతో ని | ట్లమిత భుజావీర్యులైన యా రథికవరుల్ గ్రమమునఁ దలపడి యోడిన | సమరవిహారమునఁ దనివి సనక యతండున్. |
295 |
| మ. |
ధరణీనాథుఁడు దానుఁ దమ్ములును దుర్దాంతోద్ధతిం గూడి మో హర మత్యూర్జితభంగి నేర్చికొని యుద్యద్విక్రమం బొప్ప బం ధుర సంరంభత నున్నఁ జూచి బలవద్దోఃస్తంభలీలా భయం కర రేఖా వలమానచాపుఁ డయి వీఁకం దాఁకె నాసేనతోన్. |
296 |
| క. |
కౌరవపతి యనుజన్ముల | దూరమునన్ విశిఖనిహతిఁ దొలఁగ జడియుచుం జేరి వికర్ణునికరి నొక | నారసమునఁ గూల్చి కదిసి నరపతి నేసెన్. |
297 |
| తే. |
రాజు నొచ్చిన విఱిగిరి రథికవరులు | విభుఁడు దోడన తిరిగె, నవ్వీరుఁ; డపుడు దోలి యా చిక్కుమూఁకలతోడఁ గూడ | నతని దవ్వుల నడవికి నడిచి మగిడె. |
298 |
| వ. | ఇది యమ్మహాపురుషు చేసిన విధం’ బనిన విని యచ్చెరువంది విరాటుండు. | 299 |
| ఆ. |
‘ఆతఁ డెవ్వఁ డొక్కొ! యమ్మహాత్మునిఁ గనుం | గొనఁగఁ గౌఁగిలింప వినయ మొప్ప నర్ఘ్యపాద్యవిధుల నర్చింప భక్తిసం | యుక్తి నెపుడుఁ గొలిచి యుండవలయు. |
300 |
| క. |
ఎచ్చోట నున్నవాఁ డతఁ? | డిచ్చోటికి నేల రాఁడొ! యిప్పు?’ డనుడుఁ దా నచ్చట నంతర్హితుఁడై | యిచ్చఁ జనియెఁ; దోఁచు నేఁటి యెల్లిటిలోనన్. |
301 |
| ఉ. |
దేవకుమారకుండ యగుఁ దేజము చందము చూడ; నాతఁ డీ గోవులఁ గ్రమ్మఱించుటకుఁ గూడినయంతియ కాదు; నాకు సం భావన సేయు వత్సలతభంగులఁ దా మనవంశ మంతయుం గావను బ్రోవనుం దలఁపు గల్గుట దెల్లము సేసె నెంతయున్’. |
302 |
| వ. | అని చెప్పి యుత్తరుం డతనిం బ్రమోదాయత్తచిత్తుం జేసె; నట్టి సమయంబునఁ గౌంతేయాగ్రజుండు ముఖ ప్రాంతంబు పై చీర చెఱంగునం బొదివికొని ధనంజయునిఁ జక్కం జూడక యుండె; విరాటుండు కిరీటి పరాక్రమంబు క్రమంబున నిట్లు దనతనయునివలన వినియునుం దెలియక యెప్పటి నపుంసకత్వ బుద్ధితోడన సంభావించి పోవం బనిచిన, బృహన్నలయును ‘జతురంబుగాఁ బలికి; తిదియ తెలుపు తెఱంగు; ధర్మనందనునకు నింతకు మిక్కిలి యెఱింగింపకుండునది’ యని వైరాటితో నల్లన చెప్పుచుం జనియె; నజ్జననాయకుండును గంకునిం బొమ్మని, యుచితపరివారపరివృతుండయి భూమింజయు నంతిపురంబునకుం దోడ్కొని యరిగి సుదేష్ణాసందర్శన సమాచరణంబు నడపి, యతం డడుగఁ ద్రిగర్తపతి నోర్చిన తెఱం గెఱింగించె; నట నరుండు నాట్యశాలకుం బోయి. | 303 |
|
 |
|